Đề xuất mua 800.000m3 cát thương mại cho dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng

Trước áp lực thiếu hụt nguồn vật liệu ảnh hưởng đến tiến độ dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 đoạn qua Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố đã đề xuất phương án mua 800.000 m³ cát thương mại nhằm bù đắp lượng thiếu hụt, quyết tâm bảo đảm tiến độ hoàn thành công tác gia tải nền đường theo đúng kế hoạch đề ra.

Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1 là công trình trọng điểm quốc gia, đóng vai trò trục ngang chiến lược kết nối các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

Toàn tuyến có chiều dài khoảng 188 km với quy mô phân kỳ 4 làn xe, vận tốc thiết kế đạt 100 km/h, tổng vốn đầu tư khoảng 44.691 tỷ đồng; trong đó, đoạn đi qua địa bàn thành phố Cần Thơ bao gồm các dự án thành phần 2, 3 và 4 với chiều dài tổng cộng hơn 132 km, tổng mức đầu tư hơn 31.200 tỷ đồng và được chia thành 11 gói thầu xây lắp.

Theo tính toán của chủ đầu tư, tổng nhu cầu cát rời phục vụ cho công tác san lấp, thi công nền đường của 3 dự án thành phần này lên đến khoảng 16,649 triệu m³. Tuy nhiên, tính đến thời điểm hiện tại, khối lượng cát thực tế được vận chuyển về tới công trường mới chỉ đạt khoảng 10,579 triệu m³.

Dù thành phố Cần Thơ đã nỗ lực phối hợp, làm việc với các địa phương lân cận như: An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp để tìm kiếm và điều phối nguồn cung, song công tác khai thác và cung ứng vật liệu vẫn đang vấp phải rất nhiều rào cản.

Khảo sát thực tế cho thấy, một số mỏ cát tại các tỉnh Đồng Tháp và An Giang hiện phải tạm dừng khai thác do lo ngại sạt lở bờ sông hoặc đang trong quá trình thực hiện các thủ tục gia hạn giấy phép. Mặt khác, công suất khai thác tại các mỏ đang hoạt động rất thấp, chỉ dao động từ 1.000 đến 2.000 m³/ngày, hoàn toàn không đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ khổng lồ tại các gói thầu.

Đối với nguồn cát biển dự kiến cung ứng cho đoạn tuyến qua Sóc Trăng (cũ), các nhà thầu cũng gặp bất lợi lớn do thời tiết gió chướng phức tạp cùng chi phí huy động máy móc, thiết bị khai thác ngoài khơi tăng cao hơn nhiều so với cát sông nội địa. Sự thiếu hụt trầm trọng này đang tạo ra một sức ép rất lớn lên tiến độ thi công của toàn dự án.

Trước nguy cơ dự án bị chậm tiến độ so với yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp thành phố Cần Thơ đã chủ động nghiên cứu và đề xuất cơ chế sử dụng cát thương mại để bù đắp khối lượng còn thiếu.

Thông tin cụ thể về phương án này, ông Phan Minh Trí, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án cho biết, từ nay đến cuối tháng 7/2026, dự án thành phần 2 đang cần gấp khoảng 800.000 m³ cát để hoàn thiện công tác gia tải giai đoạn 1. Đây được xem là điều kiện tiên quyết mang tính kỹ thuật bởi thời gian chờ lún nền đường bắt buộc phải kéo dài ít nhất 12 tháng.

Nhằm bảo đảm có đủ lượng cát này, chủ đầu tư đang kỳ vọng vào việc hai mỏ cát mới được gia hạn tại Bình Phước Xuân và Lục Sĩ Thành sẽ chính thức đi vào khai thác trong giữa tháng 6/2026, kết hợp với giải pháp nâng công suất các mỏ cũ tại tỉnh Tiền Giang.

Tuy nhiên, ông Phan Minh Trí nhấn mạnh, trong trường hợp các nguồn cung trên không thể bảo đảm đúng tiến độ đề ra, giải pháp mua cát từ nguồn thương mại là bắt buộc để bù trừ, khỏa lấp lượng thiếu hụt.

Theo số liệu nghiên cứu từ Ban Quản lý dự án, giá cát thương mại trên thị trường dự kiến rơi vào khoảng 193.000 đồng/m³. Mức giá này đã tăng thêm 113.000 đồng/m³ so với đơn giá định mức được tính toán trong dự toán ban đầu.

Nếu dự án quyết định áp dụng phương án sử dụng hoàn toàn cát thương mại cho toàn bộ khối lượng gia tải còn thiếu tại dự án thành phần 2 (khoảng 0,46 triệu m³), chi phí đầu tư phát sinh tăng thêm ước tính khoảng 51,98 tỷ đồng.

Trong khi đó, tại dự án thành phần 4, tổng nhu cầu cát san lấp là 8,1 triệu m³ nhưng đến nay công trường mới tiếp nhận được 3,682 triệu m³. Với khối lượng cát còn thiếu rất lớn, chủ đầu tư cũng đã tính toán đến phương án mua cát thương mại với tổng chi phí tăng thêm dự kiến khoảng 307,5 tỷ đồng nhằm bảo đảm tiến độ phần nền đường.

Ghi nhận tại công trường, đại diện các đơn vị thi công đều bày tỏ sự lo lắng và đồng tình với phương án cần sớm có nguồn vật liệu bổ sung để tránh làm đứt gãy mạch thi công.

Ông Nguyễn Hoàng Phương, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Xây dựng dịch vụ và Thương mại 68 - đơn vị chịu trách nhiệm thi công gói thầu số 14 (thuộc Dự án thành phần 2) và gói thầu số 12 (thuộc Dự án thành phần 4) cho biết về thực trạng trái ngược giữa các hạng mục cầu và đường.

Tại gói thầu số 14, đơn vị thi công khoảng 2,2 km đường và 3 cây cầu; đến nay, phần cầu đã hoàn thành, phần đường đã đắp nền và đang tiến hành gia tải bằng đá dăm, tiến độ cơ bản đáp ứng kế hoạch chuyển sang giai đoạn chờ lún trong tháng 6/2026.

Ngược lại, gói thầu số 12 thuộc Dự án thành phần 4 lại đang lâm vào bế tắc khi vẫn còn thiếu hụt khoảng 133.000 m³ cát san lấp. Ông Phương lo ngại nếu không được cung ứng đầy đủ lượng cát này trong thời gian sớm nhất, việc kéo dài thời gian gia tải nền đường chắc chắn sẽ kéo lùi kế hoạch hoàn thành chung của toàn bộ dự án.

Ở góc độ đơn vị thi công chịu áp lực lớn nhất, Trung tá Trương Xuân Thành, Phó Giám đốc Ban điều hành Trường Sơn 12 (thuộc Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn), đơn vị đứng đầu liên danh thi công gói thầu số 11 thuộc Dự án thành phần 4 với chiều dài tuyến 14,5 km, thông tin rằng phần cầu, cống trên tuyến cơ bản đã hoàn thành. Tuy nhiên, gói thầu hiện vẫn thiếu hơn 300.000 m³ cát phục vụ gia tải.

Đối với phương án mua cát thương mại, Trung tá Trương Xuân Thành khẳng định đơn vị sẵn sàng mua từ các doanh nghiệp cung cấp có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp để bù đắp khối lượng, nhưng cần sự vào cuộc của Sở Xây dựng để xác định rõ danh tính và nguồn gốc các mỏ thương mại này.

Trước những vướng mắc của dự án, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ nhìn nhận tiến độ công trình chưa đạt kỳ vọng do cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan.

Bên cạnh rào cản khan hiếm tài nguyên, một số nhà thầu vẫn chưa thực sự chủ động trong việc tìm kiếm nguồn vật liệu; công tác phối hợp giữa các đơn vị trong liên danh, giữa nhà thầu với chủ đầu tư và các sở, ngành địa phương còn nhiều điểm nghẽn; một số mỏ dù đã được cấp phép nhưng tiến độ khai thác lại diễn ra rất chậm chạp.

Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ yêu cầu Ban Quản lý dự án phải lập tức rà soát, thống kê lại một cách chính xác nhu cầu thực tế về khối lượng cát, đá của toàn bộ dự án; đồng thời, làm rõ năng lực và nhu cầu sử dụng cát biển.

Thành phố chấp thuận việc xem xét điều chỉnh giá, nghiệm thu khối lượng, điều phối nguồn cát giữa các gói thầu và nghiên cứu phê duyệt đề xuất sử dụng cát thương mại nếu thấy thực sự cần thiết để cứu tiến độ.

Trong quá trình thực hiện, các nhà thầu cần phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư trong khâu kiểm tra, giám sát nghiệm thu khối lượng; trường hợp muốn điều chỉnh đơn giá do biến động thị trường phải cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ hợp lệ làm cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng xem xét giải quyết.