Đề xuất phương án phân bổ vốn thường xuyên cho xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và vùng dân tộc thiểu số

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về đề xuất phương án phân bổ kinh phí thường xuyên vốn ngân sách trung ương năm 2026 thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo dự kiến phương án phân bổ 30.000 tỷ đồng kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình giai đoạn 2026-2030, dự kiến kinh phí bố trí cho các bộ, ngành trung ương là 7.000 tỷ đồng (chiếm khoảng 23%); kính phí phân bổ cho các tỉnh, thành phố là 23.000 tỷ đồng (chiếm khoảng 77%).

Với tỷ lệ cân đối nêu trên, tổng kinh phí thường xuyên bố trí thực hiện Chương trình năm 2026 là 2.800 tỷ đồng thì kinh phí thường xuyên bố trí cho các bộ, ngành trung ương tương ứng khoảng 644 tỷ đồng (chiếm 23%); kinh phí thường xuyên tập trung phân bổ cho các địa phương để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Chương trình là 2.156 tỷ đồng (chiếm 77%).

Nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách trung ương của Chương trình năm 2026 cho các bộ, ngành trung ương và địa phương: Thực hiện theo quy định tại Điều 3, 4, 5, 6 Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg ngày 15/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất phương án phân bổ kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình năm 2026.

Theo đó, về phân bổ cho các bộ, ngành trung ương, tổng đề xuất nhu cầu kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách trung ương thực hiện Chương trình năm 2026 của các bộ, ngành trung ương khoảng 2.154,304 tỷ đồng (trong đó, hợp phần thứ nhất là 962,8 tỷ đồng, hợp phần thứ hai là 1.191,5 tỷ đồng). Như vậy, tổng kinh phí thường xuyên nguồn ngân sách trung ương phân bổ cho các bộ, ngành trung ương thực hiện Chương trình năm 2026 là 644 tỷ đồng, tương ứng khoảng 30% so với nhu cầu đề xuất.

Đến thời điểm hiện tại, hệ thống văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình của các bộ, ngành trung ương chưa đầy đủ (vẫn còn 4 Bộ: Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ chưa ban hành văn bản hướng dẫn). Bên cạnh đó, thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán kinh phí chi thường xuyên ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, giai đoạn I: từ năm 2026 đến năm 2030 chưa được ban hành.

Ngoài ra, theo báo cáo số 322/BC-BTC ngày 02/5/2026 của Bộ Tài chính, kinh phí thường xuyên năm 2025 (bao gồm cả kinh phí của các năm trước chuyển sang năm 2025) của 3 chương trình mục tiêu quốc gia (xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) được chuyển sang để tiếp tục thực hiện và giải ngân trong năm 2026 còn hơn 756 tỷ đồng. Số kinh phí này, các bộ, ngành trung ương cần phải tập trung thực hiện và giải ngân hết trong năm 2026.

Với những lý do trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát, đối chiếu với các tiêu chí phân bổ vốn ngân sách trung ương cho các bộ, ngành trung ương và đề xuất phương án phân bổ 644 tỷ đồng kinh phí thường xuyên năm 2026 cho bộ, cơ quan trung ương (hợp phần thứ nhất khoảng 290 tỷ đồng, hợp phần thứ hai khoảng 354 tỷ đồng). Kinh phí này để thực hiện nhiệm vụ quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức triển khai các nội dung của Chương trình cấp quốc gia, quy mô liên vùng, liên tỉnh, nhiệm vụ đặc thù và các nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao năm 2026; đảm bảo không trùng lặp nội dung chi, đối tượng thực hiện với các chương trình mục tiêu quốc gia, các chương trình, dự án và các nhiệm vụ chi khác.

Sau khi hệ thống văn bản hướng dẫn và quy định có liên quan được ban hành đầy đủ, từ năm 2027 đến hết giai đoạn 2026-2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Dân tộc và Tôn giáo rà soát, tổng hợp và đề xuất phương án phân bổ dự toán kinh phí thường xuyên hằng năm cho các bộ, cơ quan trung ương theo quy định.

Về phân bổ cho các tỉnh, thành phố, căn cứ kết quả tổng hợp số liệu hiện trạng của các tỉnh, thành phố và tiêu chí phân bổ vốn ngân sách trung ương cho các địa phương theo các quy định tại Điều 4 Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất phương án phân bổ 2.156 tỷ đồng kinh phí thường xuyên năm 2026 cho 27 tỉnh, thành phố nhận hỗ trợ từ ngân sách trung ương.

Để các bộ, ngành Trung ương và địa phương chủ động xây dựng kế hoạch nhiệm vụ, dự toán kinh phí và tổ chức triển khai thực hiện ngay từ tháng 6/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Tài chính xem xét một số nội dung.

Cụ thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Tài chính tổng hợp phương án phân bổ kinh phí thường xuyên năm 2026 của Chương trình theo đề xuất của Bộ, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định giao dự toán cho các bộ, ngành Trung ương và địa phương để triển khai thực hiện.

Đồng thời, trên cơ sở dự toán được giao, các bộ, ngành trung ương chủ động xây dựng kế hoạch nhiệm vụ và dự toán chi tiết kinh phí, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm bảo đảm tiến độ triển khai.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Bộ Tài chính sớm ban hành Thông tư hướng dẫn quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán kinh phí chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình giai đoạn 2026–2030. Đây sẽ là căn cứ để các bộ, ngành và địa phương tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả.