Đi chợ online bùng nổ trong đời sống đô thị

Làn sóng đi chợ online bùng nổ tại các đô thị. Ảnh minh họa do AI tạo

Trong vài năm trở lại đây, khái niệm “đi chợ” không còn gói gọn trong những khu chợ truyền thống đông đúc hay các siêu thị hiện đại, mà đang dịch chuyển mạnh mẽ lên không gian số. Từ những cú chạm màn hình, người tiêu dùng có thể lựa chọn từng mớ rau, con cá, hộp sữa và nhận hàng ngay tại nhà trong thời gian ngắn. Đằng sau sự tiện lợi ấy là một cuộc tái cấu trúc âm thầm nhưng sâu sắc của thị trường bán lẻ Việt Nam, nơi công nghệ, hành vi tiêu dùng và chiến lược doanh nghiệp đang đan xen, thúc đẩy nhau phát triển.

*Nhu cầu tiện lợi thúc đẩy thay đổi hành vi tiêu dùng

Sự phát triển của đi chợ online không diễn ra ngẫu nhiên, mà là hệ quả của quá trình tích lũy nhiều yếu tố nền tảng. Trước hết là mức độ phổ cập internet tại Việt Nam đã đạt khoảng 79,1% dân số, tạo điều kiện cho các nền tảng số tiếp cận rộng rãi người tiêu dùng. Song song với đó, giai đoạn dịch COVID-19 trước đây đã buộc một bộ phận lớn người dân làm quen với việc mua sắm trực tuyến, từ đó hình thành thói quen tiêu dùng mới kéo dài đến hiện tại.

Dữ liệu khảo sát từ Viện Nghiên cứu Hàng tiêu dùng Bán lẻ (IELKA) cho thấy 63% người tiêu dùng lựa chọn mua sắm trực tuyến vì thao tác đơn giản, trong khi 41% đánh giá cao tốc độ giao hàng. Những con số này phản ánh rõ vai trò của yếu tố tiện lợi trong quyết định mua sắm. Đồng thời, khoảng 52% người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các nền tảng trực tuyến của chuỗi siêu thị quen thuộc, cho thấy niềm tin thương hiệu vẫn là yếu tố quan trọng trong môi trường số.

Đáng chú ý, tiêu chí lựa chọn dịch vụ đi chợ online cũng ngày càng cụ thể. Khảo sát của IELKA chỉ ra bốn yếu tố quan trọng gồm: miễn phí giao hàng (73%), chất lượng hàng tươi sống và hàng lạnh (71%), tốc độ giao hàng (69%) và giá cả (69%). Điều này cho thấy người tiêu dùng không còn xem mua sắm online là giải pháp thay thế, mà đặt kỳ vọng tương đương với trải nghiệm mua sắm trực tiếp.

Ghi nhận tại Hà Nội, chị An Thị Dương Hà (25 tuổi, quận Cầu Giấy) cho biết: “Trước đây tôi đi siêu thị vào cuối tuần, nhưng hiện tại chủ yếu đặt qua ứng dụng. Tôi có thể xem giá, chọn sản phẩm và đặt lại những mặt hàng quen chỉ trong vài phút. Việc này giúp tiết kiệm khá nhiều thời gian.”

Không chỉ giới hạn ở nhóm người trẻ, hành vi này đang lan sang cả nhóm trung niên. Bà Phạm Thị Nữ  (58 tuổi, phường Ba Đình) cho biết: “Ban đầu tôi không quen dùng điện thoại để mua đồ ăn, nhưng được con hướng dẫn nên thử. Sau vài lần đặt, tôi thấy nếu chọn đúng ứng dụng thì chất lượng hàng hóa vẫn đảm bảo, lại đỡ phải đi lại.”

Trong khi đó, yếu tố thời gian là động lực chính với nhiều người bận rộn. Anh Phạm Tuấn Anh (31 tuổi, quận Đống Đa) nói: “Tôi thường đặt hàng trước giờ tan làm. Khi về đến nhà là có sẵn thực phẩm, không mất thêm thời gian đi mua.”

Những ghi nhận thực tế cho thấy đi chợ online đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm ban đầu để trở thành một phần trong thói quen tiêu dùng hàng ngày. Sự thay đổi này không chỉ xuất phát từ nhu cầu tiện lợi, mà còn gắn với khả năng kiểm soát chi tiêu, so sánh giá và tiếp cận thông tin sản phẩm một cách minh bạch hơn.

*Cuộc đua chuyển đổi số của các nhà bán lẻ

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng đã buộc các doanh nghiệp bán lẻ phải điều chỉnh chiến lược, trong đó chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc. Thay vì chỉ tập trung vào hệ thống cửa hàng vật lý, nhiều chuỗi siêu thị đã đầu tư phát triển ứng dụng mua sắm trực tuyến với mục tiêu nâng cao trải nghiệm người dùng.

Nhiều siêu thị phát triển ứng dụng mua hàng online với đa dạng chức năng. Ảnh chụp màn hình

Một trong những điểm đáng chú ý là các ứng dụng hiện nay không chỉ dừng lại ở chức năng đặt hàng, mà hướng đến cá nhân hóa trải nghiệm. Ứng dụng của hệ thống LOTTE Mart cho phép người dùng tạo danh sách mua sắm, ghi chú sản phẩm và lựa chọn khung giờ giao hàng. Điều này giúp người dùng duy trì thói quen tiêu dùng ổn định, đặc biệt phù hợp với nhóm khách hàng có lịch sinh hoạt bận rộn.

Tương tự, các nền tảng của WinMart cũng được tích hợp trong hệ sinh thái tiêu dùng, cho phép liên kết với chương trình khách hàng thân thiết, theo dõi lịch sử mua sắm và áp dụng ưu đãi tự động. Trong khi đó, các hệ thống như GO!/Big C đẩy mạnh việc đồng bộ dữ liệu giữa online và offline, giúp người tiêu dùng có trải nghiệm liền mạch hơn.

Bên cạnh các ứng dụng của siêu thị, thị trường còn có sự tham gia của nhiều nền tảng trung gian như Chopp, vốn kết nối người dùng với nhiều siêu thị khác nhau, hoặc các ứng dụng chuyên biệt về thực phẩm. Sự đa dạng này tạo ra môi trường cạnh tranh sôi động, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ.

Trên thực tế, trải nghiệm người dùng vẫn là yếu tố phân hóa rõ nhất giữa các nền tảng. Chị Nguyễn Phương Linh (23 tuổi, quận Cầu Giấy) cho biết: “Tôi sử dụng song song nhiều ứng dụng. Có ứng dụng giao nhanh nhưng giá cao, có ứng dụng nhiều khuyến mãi nhưng phải chờ lâu hơn. Tùy nhu cầu mà tôi lựa chọn.”

Ở góc nhìn khác, ông Phan Văn Huỳnh (59 tuổi, quận Cầu Giấy) lại ưu tiên sự ổn định: “Tôi chỉ dùng một ứng dụng quen thuộc. Điều quan trọng là giao đúng giờ, đúng sản phẩm. Nếu sai sót thì rất bất tiện, nhất là với người lớn tuổi.”

Những phản hồi này cho thấy thị trường đã bước sang giai đoạn cạnh tranh về chất lượng vận hành thay vì chỉ mở rộng quy mô. Việc xây dựng ứng dụng chỉ là bước khởi đầu; yếu tố quyết định nằm ở khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng, từ nguồn hàng, kho vận đến giao nhận.

Trong bối cảnh các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, Lazada, Tiki đang chiếm khoảng 75% thị phần thương mại điện tử, áp lực cạnh tranh đối với các siêu thị càng gia tăng. Các nền tảng này có lợi thế về công nghệ, hệ thống logistics và khả năng triển khai khuyến mãi quy mô lớn, khiến thị trường bán lẻ truyền thống phải thay đổi để thích ứng.

Trước thực tế đó, mô hình bán lẻ đa kênh đang được nhiều doanh nghiệp lựa chọn. Hệ thống cửa hàng vật lý không bị thay thế, mà được tận dụng như điểm trung chuyển và kho hàng gần người tiêu dùng. Trong khi đó, ứng dụng trực tuyến đóng vai trò kết nối và thu thập dữ liệu hành vi khách hàng. Sự kết hợp này giúp rút ngắn thời gian giao hàng, đồng thời nâng cao độ tin cậy của sản phẩm.

Ở góc độ dài hạn, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở giá hay khuyến mãi, mà ở khả năng duy trì trải nghiệm ổn định. Người tiêu dùng có thể thử nhiều ứng dụng khác nhau, nhưng sẽ gắn bó với nền tảng đáp ứng tốt nhất nhu cầu về chất lượng, thời gian và độ tin cậy.

Đi chợ online đang phản ánh một bước chuyển quan trọng của thị trường bán lẻ Việt Nam, nơi công nghệ và hành vi tiêu dùng tương tác chặt chẽ. Khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sự tiện lợi, minh bạch và khả năng kiểm soát chi tiêu, các doanh nghiệp buộc phải thích nghi bằng cách nâng cao năng lực vận hành và đầu tư vào nền tảng số. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng rõ nét, đơn vị nào tối ưu được trải nghiệm khách hàng một cách nhất quán sẽ có lợi thế trong cuộc đua dài hạn.