Điều hành giá linh hoạt, giảm thuế xăng dầu để ổn định thị trường và kiểm soát lạm phát

Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Hưng Yên gửi tới sau Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, ngành có cơ chế điều hành giá linh hoạt hơn nữa, xem xét giảm thêm các loại thuế, phí trong cơ cấu giá xăng dầu khi thị trường thế giới biến động mạnh để ổn định thị trường, tâm lý và hỗ trợ sản xuất cho người dân.

Trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Hưng Yên, trên cơ sở tổng hợp ý kiến của bộ ngành liên quan, theo Bộ Tài chính, xung đột tại khu vực Trung Đông đã ảnh hưởng đến hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz – nơi lưu thông 84% lượng dầu sang châu Á, khiến giá năng lượng thế giới biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu có thời điểm bị gián đoạn. Giá dầu thô tăng đã tạo áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chi phí sản xuất và chi phí sinh hoạt trong nước.

Trước tình hình đó, Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương triển khai giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn cung cho sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Các doanh nghiệp được yêu cầu đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu và xăng dầu thành phẩm.

Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công Thương và Bộ Tài chính có cơ chế điều hành giá cũng như chính sách giảm thuế đối với xăng dầu linh hoạt, kịp thời để góp phần hỗ trợ giảm giá bán xăng dầu trong nước, ổn định thị trường.

Về cơ chế điều hành, Bộ Công Thương là cơ quan chủ trì điều hành giá bán xăng dầu, việc trích lập và sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu; Bộ Tài chính phối hợp theo chức năng, nhiệm vụ.

Theo đó, trong bối cảnh giá dầu thô thế giới tăng cao, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 36/NQ-CP Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 02 năm 2026 ngày 6/3/2026 và Nghị quyết số 55/NQ-CP Sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 06 tháng 3 năm 2026 của Chính phủ về Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 02 năm 2026 ngày 19/3/2026; giá cơ sở được điều hành ngay khi một trong các mặt hàng xăng dầu có mức tăng từ 15% trở lên hoặc giảm từ 10% trở lên, nhằm điều chỉnh giá bán phù hợp với tình hình thực tế.

Với vai trò là cơ quan phối hợp điều hành giá, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 27/3/2026 về việc triển khai chi tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026 cho Bộ Công Thương để tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Theo đó, Bộ Công Thương đã chủ động ban hành các quyết định về bình ổn giá xăng dầu, điều hành chỉ sử dụng Quỹ bình ổn giá để hỗ trợ giảm giá bán đối với mặt hàng xăng dầu khi giá xăng dầu tăng cao, góp phần bình ổn giá các mặt hàng quan trọng thiết yếu, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống Nhân dân.

Bên cạnh công tác điều hành giá, Bộ Tài chính cho biết, nhiều chính sách thuế đối với xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu đã được triển khai nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người dân.

Cụ thể, Nghị định số 72/2026/NĐ-CP về sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31 tháng 5 năm 2023 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan đã giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu xuống 0%. Sau đó, Nghị quyết số 25/2026/NQ-CP về việc kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị định số 72/2026/NĐ-CP ngày 09 tháng 3 năm 2026 của Chính phủ sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi ban hành kèm theo Nghị định số 26/2023/NĐ-CP ngày 31 tháng 5 năm 2023 của Chính phủ về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan và mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi của một số mặt hàng nguyên liệu sản xuất xăng, dầu tiếp tục kéo dài thời gian áp dụng chính sách này đến hết ngày 30/6/2026 và bổ sung thêm một số nguyên liệu thuộc diện được giảm thuế nhập khẩu ưu đãi xuống 0%.

Đồng thời, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 19/2026/QH16 về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay quy định giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu về 0 đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% và không tính thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, áp dụng đến hết ngày 30/6/2026.

Trên cơ sở đánh giá diễn biến thị trường, tác động đến lạm phát và cân đối ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính tiếp tục trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP về việc kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay kéo dài thời hạn áp dụng các chính sách về thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay đến hết ngày 30/9/2026.

Theo Bộ Tài chính, việc kéo dài các chính sách này nhằm tiếp tục hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp, góp phần ổn định nguồn cung xăng dầu và thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Bộ Tài chính cho biết, pháp luật hiện hành về phí và lệ phí không quy định khoản thu phí, lệ phí nào trong cơ cấu giá xăng dầu.