Điều hành linh hoạt thủy điện trước áp lực cung ứng điện mùa khô 2026

Cuộc họp thảo luận công tác phối hợp vận hành các nhà máy thủy điện trong mùa khô năm 2026. Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Cuộc họp có sự tham dự của đại diện UBND tỉnh Lâm Đồng, UBND tỉnh Đồng Nai, các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương hai địa phương, cùng Cục Điện lực và Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương).

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, các cuộc họp điều hành cung ứng điện mùa khô đã được tổ chức trong nhiều năm qua, đặc biệt giai đoạn 2023 - 2025. Tuy nhiên, năm 2026 bối cảnh có nhiều thay đổi khi yêu cầu bảo đảm cung ứng điện được đặt ra cao hơn cùng với các căn cứ pháp lý mới; trong đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 01/CT-TTg về bảo đảm cung ứng đủ điện trong cao điểm năm 2026 và giai đoạn 2027-2030; Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị số 04/CT-BCT về triển khai các giải pháp bảo đảm cung cấp điện và thúc đẩy tiến độ các dự án nguồn, lưới điện trọng điểm.

Từ góc nhìn các bộ ngành liên quan, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu điều tiết nước được đặt ra chặt chẽ hơn, theo đó các chủ hồ phải tuân thủ nghiêm quy trình vận hành liên hồ chứa. Trong khi đó, dự báo thời tiết cho thấy nắng nóng năm nay có thể kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8, thậm chí xuất hiện sớm trên phạm vi toàn quốc ngay từ đầu tháng 4. Với kịch bản này, phụ tải điện có thể tăng 10–12% trong các đợt nắng nóng kéo dài 5–7 ngày.

Ông Nguyễn Đức Ninh cho biết thêm, biến động địa chính trị, đặc biệt xung đột tại Trung Đông, đang làm đứt gãy chuỗi cung ứng nhiên liệu, đẩy giá khí và xăng dầu tăng mạnh. Giá nhiên liệu LNG có thời điểm tăng gấp hai đến gần ba lần, khiến chi phí phát điện của các nhà máy sử dụng LNG tăng cao. Đồng thời, nguồn than nhập khẩu cũng đối mặt nhiều khó khăn khi các nước xuất khẩu hạn chế bán ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động. Những yếu tố này khiến việc bảo đảm cung ứng điện trong mùa khô trở nên thách thức hơn.

Trong bối cảnh đó, NSMO tổ chức họp trước với các nhà máy khu vực miền Nam do nắng nóng thường đến sớm và nguồn than khu vực này chịu nhiều áp lực. Thời gian tới, các cuộc họp tương tự sẽ tiếp tục được triển khai tại miền Trung và miền Bắc.

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, các cuộc họp nhằm ba mục tiêu chính: Cập nhật tình hình cho các đơn vị phát điện và cơ quan quản lý; thảo luận giải pháp vận hành linh hoạt, đặc biệt trong điều tiết nguồn nước để vừa đáp ứng yêu cầu hạ du, vừa bảo đảm cung ứng điện; đồng thời tổng hợp khó khăn để báo cáo cho giai đoạn 2027-2030, phục vụ xây dựng cơ chế vận hành dài hạn.

Theo NSMO, hệ thống điện quốc gia bước vào mùa khô năm 2026 với tổng công suất đặt khoảng 92.383 MW, song khả năng khả dụng thực tế vào thời điểm cao điểm tối chỉ khoảng 56.800 MW. Nguồn thủy điện với hơn 25.000 MW đang đối mặt nguy cơ suy giảm công suất do cột áp thấp và hạn chế điều tiết của các nhà máy nhỏ.

Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) Nguyễn Đức Ninh phát biểu. Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Dự báo từ tháng 7/2026, thời tiết có thể chuyển sang pha El Nino cường độ trung bình đến cao, khiến lưu lượng nước về hồ thấp hơn trung bình nhiều năm, trong khi nắng nóng diện rộng đạt đỉnh trong giai đoạn tháng 6-8.

Ngoài yếu tố thời tiết, việc bảo đảm an ninh năng lượng còn chịu sức ép từ nguồn nhiên liệu và hạ tầng kỹ thuật. Biến động thị trường năng lượng thế giới làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung cho các nhà máy nhiệt điện, ảnh hưởng chuỗi cung ứng than, dầu và LNG.

Trước khó khăn này, công tác vận hành được yêu cầu thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương, đồng thời tăng cường điều tiết nước hợp lý, tiết kiệm nước trong các giờ phụ tải thấp để dành công suất cho cao điểm nắng nóng. Các đơn vị cũng kiến nghị xem xét điều chỉnh linh hoạt yêu cầu cấp nước hạ du trong một số thời điểm thấp điểm nhằm tối ưu nguồn nước cho phát điện.

Tại hội nghị, ông Trịnh Văn Thuận – Phó Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương về bảo đảm điện mùa khô tạo cơ sở để các đơn vị tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin và điều chỉnh vận hành phù hợp. Ông Thuận đề nghị các đơn vị tiếp tục kiến nghị hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt về thời gian xả nước tối thiểu trong ngày nghỉ, lễ nhằm bảo đảm nguồn điện cho hệ thống.

Ông Lê Thế Phong, Phó trưởng Ban Kỹ thuật và An toàn Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhận định, việc vừa bảo đảm tối ưu phát điện vừa duy trì cấp nước hạ du là bài toán phức tạp trong mùa khô năm nay. Ông Phong kiến nghị nâng cao chất lượng dự báo, đồng thời đề nghị vận hành hồ chứa linh hoạt hơn để hài hòa giữa yêu cầu cung ứng điện và quy định hạ mực nước trước mùa lũ.

Đại diện các doanh nghiệp thủy điện cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý và địa phương để vận hành linh hoạt, sử dụng hiệu quả nguồn nước, bảo đảm phát điện và cấp nước hạ du. Các đơn vị cũng đề xuất cập nhật thường xuyên dự báo khí tượng, điều hành linh hoạt quy trình liên hồ chứa, tính toán phù hợp mực nước và nhu cầu tưới tiêu thực tế nhằm vừa bảo đảm sản xuất nông nghiệp, vừa đáp ứng yêu cầu cung ứng điện trong mùa khô năm 2026.