Doanh nghiệp dệt may xoay trục trước áp lực chi phí và chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp dệt may đóng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Công Phong/TTXVN

Những thách thức lớn về biến động địa chính trị và thương mại toàn cầu tiếp tục gia tăng, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng và chi phí đầu vào sản xuất của nhiều ngành sản xuất, trong đó có ngành dệt may Việt Nam. Nhằm duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững, nhiều doanh nghiệp dệt may đã và đang chủ động chuyển hướng phát triển sản xuất kinh doanh với tham vọng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu bằng thương hiệu Việt. 

Ngay trong quý I/2026, chi phí logistics tăng mạnh, thời gian giao hàng kéo dài, trong khi nhu cầu tại một số thị trường phục hồi chưa vững chắc, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp dệt may. Trước thách thức này, Tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (VINATEX) Cao Hữu Hiếu cho hay, hầu hết doanh nghiệp dệt may buộc phải chủ động tái cấu trúc hoạt động sản xuất, nâng cao khả năng thích ứng và tối ưu chi phí nhằm duy trì hiệu quả và sức cạnh tranh; trong đó, đầu tư công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao sẽ là những yếu tố mang tính quyết định. 

Năm 2026 cũng là thời điểm quan trọng khi doanh nghiệp ngành dệt may đang chuyển mình bước vào một giai đoạn mới, với đơn hàng yêu cầu thời gian giao nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và đặc biệt là chất lượng cao hơn. Trong bối cảnh chung, xu hướng đổi mới công nghệ, tối ưu hóa sản xuất thông qua số hóa, tự động hóa và các công nghệ hỗ trợ vận hành, đặc biệt là ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI, đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. 

Theo ông Cao Hữu Hiếu, doanh nghiệp dệt may nên chú trọng đúng mức và quan tâm đầu tư hạ tầng nhà xưởng đạt chuẩn đánh giá quốc tế, đầu tư công nghệ, tự động hóa, robot và thậm chí ứng dụng AI trong sản xuất. Trên cơ sở lợi thế cạnh tranh cốt lõi của ngành dệt may Việt Nam đã được hình thành, doanh nghiệp cần triển khai quá trình tích hợp các công nghệ tiên tiến hơn, thiết bị hiện đại hơn, phương thức quản lý hiệu quả hơn và tư duy vận hành mới, từ đó vừa giải quyết thách thức, vừa mở ra một giai đoạn phát triển mới. 

Để ngành dệt may giữ vững vị trí top 3 các nước xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới, đồng thời thực hiện mục tiêu năm 2026 đạt 49 tỷ USD, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho rằng cần triển khai mạnh mẽ giải pháp đa dạng hóa thị trường xuất, nhập khẩu, khách hàng và mặt hàng. Ông Cẩm phân tích, thúc đẩy sản xuất nguyên phụ liệu và hình thành chuỗi liên kết trong và ngoài nước có thể tăng tỷ lệ nội địa hóa, tận dụng hiệu quả hơn các Hiệp định Thương mại tự do (FTAs). Còn muốn tăng năng suất lao động, tăng khả năng cạnh tranh phải đầu tư nâng cao năng lực thông qua đổi mới công nghệ, ứng dụng AI, đào tạo nhân lực… Ngoài ra, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn mới đáp ứng yêu cầu thị trường, nâng cao hình ảnh doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu, từng bước tiêu thụ trong nước và xuất khẩu bằng thương hiệu Việt.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Tiếp, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Phồn Thịnh cho biết, doanh nghiệp dệt may đã thực hiện chuyển đổi khoảng 30 - 40% thiết bị sang công nghệ mới và việc này đã góp phần nâng tầm vị thế, cải thiện năng suất rõ rệt cho doanh nghiệp. Đặc biệt, tự động hóa, chuyên biệt hóa cũng giúp doanh nghiệp dệt may đẩy nhanh quá trình số hóa, hướng đến xanh hóa để theo kịp xu hướng của thế giới.

Đồng quan điểm, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cũng cho biết, tự động hóa và xanh hóa đang trở thành yếu tố mang tính chiến lược, không chỉ với doanh nghiệp Việt mà với toàn ngành dệt may. Yêu cầu từ các thị trường quốc tế về tăng tỷ lệ nguyên liệu tái chế đòi hỏi doanh nghiệp phải đổi mới sáng tạo thông qua đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm tiêu hao nguyên liệu và sử dụng năng lượng tái tạo,… đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất số và xanh.

Ghi nhận giai đoạn vừa qua, ngành dệt may Việt Nam đã có nhiều đóng góp trong quá trình phát triển kinh tế, tạo dựng được sự ủng hộ và niềm tin của các quốc gia và vùng lãnh thổ, của các tổ chức và các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Ở lĩnh vực xuất khẩu, sản phẩm dệt may Việt Nam đã hiện diện tại 138 thị trường trên thế giới, tỷ lệ giá trị nội địa tăng thêm đạt khoảng 52%, cho thấy sự chủ động ngày càng cao về nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước.

Thống kê trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu dệt may Việt Nam đạt trên 8,8 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ và nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến hết quý III/2026. Riêng thị trường nội địa tiềm năng với hơn 100 triệu dân cũng đang thu hút sự quan tâm, khai thác của các doanh nghiệp dệt may với đa dạng giải pháp kích cầu tiêu dùng như ưu tiên cải tiến thiết kế, sử dụng nguyên liệu và phát triển sản phẩm thân thiện môi trường, mở rộng kênh phân phối qua thương mại điện tử…

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng đánh giá, tổng cầu nội địa dần phục hồi nhờ đẩy mạnh thực hiện cuộc vận động Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam. Các chính sách xúc tiến thương mại, kích cầu trong nước hiệu quả, tăng cường hoạt động quản lý thị trường. Điều này, thể hiện qua con số tổng dung lượng thị trường nội địa năm 2025 đạt khoảng 5,5 tỷ USD, tăng so với năm 2024. 

Bà Thắng cho biết thêm, người tiêu dùng Việt cũng đang chuyển dần ưu tiên sử dụng sản phẩm dệt may trong nước với chất lượng đảm bảo, an toàn, thân thiện, mẫu mã phong phú. Đặc biệt, chủ trương của Việt Nam là phát triển cân bằng giữa thị trường xuất khẩu và nội địa, khai thác hiệu quả tiềm năng lớn của thị trường thị trường trong nước và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.