Doanh nghiệp nâng chuẩn, chế biến sâu để chinh phục thị trường EU

Ngày 18/8, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Pháp (ABVietFrance), Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV) tổ chức Chương trình gặp gỡ doanh nghiệp với chủ đề “Tiếp cận thị trường Pháp và EU hiệu quả”. Sự kiện nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng tiếp cận và khai thác hiệu quả thị trường Liên minh châu Âu (EU), đồng thời giúp doanh nghiệp cập nhật các tiêu chuẩn, quy định pháp lý và xây dựng mạng lưới đối tác chiến lược.

Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC cho biết, châu Âu là thị trường xuất khẩu chiến lược đối với hàng hóa Việt Nam. Các nhóm hàng thực phẩm, đồ uống, gia vị là thế mạnh xuất khẩu của Việt Nam và TP. Hồ Chí Minh, vẫn còn dư địa tăng trưởng tại EU rất lớn. Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rộng mở, doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với không ít khó khăn khi xuất khẩu vào thị trường EU. Về mặt kỹ thuật, các quy định ngày càng khắt khe, cụ thể Pháp áp dụng chính sách "Zero Tolerance" đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; EU ban hành Quy định bao bì và chất thải bao bì (PPWR) yêu cầu 100% bao bì phải có khả năng tái chế vào năm 2030; Quy định chống mất rừng (EUDR) chính thức áp dụng từ cuối năm 2026 đối với cà phê, cao su, gỗ, buộc doanh nghiệp phải minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.

Về chi phí, giá cước vận tải biển đi châu Âu tăng mạnh liên tiếp cũng tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam. Trước thực tế đó, doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động đáp ứng các chứng nhận an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000, kiểm soát dư lượng hóa chất, đầu tư chế biến sâu và bao bì thân thiện môi trường. Để ứng phó áp lực chi phí, cần đặt chỗ sớm, ký hợp đồng vận chuyển dài hạn, đa dạng tuyến đường, đồng thời liên kết gom hàng nhằm tối ưu hóa chi phí logistics.

Liên quan đến phòng ngừa rủi ro pháp lý thương mại tại châu Âu, Luật sư Chử Lan Phương, Luật sư điều hành công ty Luật CEVEN LAW lưu ý, dù Hiệp định EVFTA tạo điều kiện thuận lợi với ưu đãi 99% dòng thuế về 0% trong giai đoạn 1–5 năm đầu, các đơn vị xuất khẩu vẫn đối mặt với thách thức lớn từ các quy định kỹ thuật và tranh chấp thương mại nếu thiếu sự chuẩn bị đồng bộ. Thực tế ghi nhận một số doanh nghiệp trong nước cấp quyền phân phối độc quyền trên toàn lãnh thổ EU cho đối tác mới khi chưa đánh giá đầy đủ năng lực thực tế.

Nhằm hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên gắn quyền độc quyền với chỉ tiêu hiệu quả cụ thể (KPI) và sản lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ), đồng thời áp dụng quy trình 3 bước: Thẩm định pháp nhân, chủ sở hữu, năng lực tài chính, mạng lưới, khách hàng và mức độ tuân thủ của đối tác; ký kết hợp đồng ràng buộc về lãnh thổ, thời hạn, sản lượng, hoạt động marketing, dữ liệu, khiếu nại và điều kiện chấm dứt; thiết lập cơ chế kiểm soát định kỳ, giám sát báo cáo, kiểm tra KPI và giữ quyền chấm dứt hợp đồng nếu đối tác không đạt cam kết.

"Bên cạnh đó, các hợp đồng thương mại giai đoạn 2026-2027 cần thay đổi bản chất, không chỉ là văn bản chia sẻ doanh thu mà phải là công cụ phân bổ trách nhiệm pháp lý. Các đối tác hiện nay cần ràng buộc thêm trách nhiệm về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), quyền kiểm tra tuân thủ và bảo hiểm bồi thường. Để thâm nhập thị trường hiệu quả, doanh nghiệp cần bố trí đại diện pháp lý tại EU, chuẩn hóa sản phẩm từ khâu thiết kế bao bì, lựa chọn kênh phân phối phù hợp và kết hợp bảo hộ song song cả nhãn hiệu lẫn kiểu dáng công nghiệp", bà Chử Lan Phương khuyến nghị.

Từ góc độ doanh nghiệp có hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chế biến, xuất khẩu nông sản, ông Lê Hoàng An, Nhà sáng lập Công ty TNHH Anvan Dried Food, nhận định: Việt Nam có nguồn nguyên liệu nông, lâm, thủy sản rất phong phú. Điều Việt Nam cần là công nghệ để biến nguồn tài nguyên đó thành những sản phẩm cao cấp có giá trị gia tăng lớn. Doanh nghiệp mới tiếp cận thị trường cũng cần mạnh dạn thay đổi mô hình từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị kinh tế.

Ông Lê Hoàng An cho rằng, công nghệ không thay thế giá trị tự nhiên mà đóng vai trò bảo tồn và nâng tầm các giá trị cốt lõi đó. Đây là cơ sở thực tiễn để các doanh nghiệp kết hợp nguồn tài nguyên bản địa với công nghệ kỹ thuật tiên tiến, từ đó tạo ra những sản phẩm có năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.