Ngành dệt may chuyển mình xanh và số, kỳ vọng cán mốc 47,5 tỷ USD

Sản xuất hàng dệt may xuất khẩu. Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN

Trước những biến động của thị trường toàn cầu, áp lực chi phí gia tăng và các tiêu chuẩn thương mại quốc tế ngày càng khắt khe, ngành dệt may Việt Nam đang chủ động thích ứng bằng việc giữ vững đơn hàng, đa dạng hóa thị trường, tăng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi xanh và số hóa.

Những bước đi này đang tạo nền tảng để ngành nâng cao hiệu quả sản xuất, củng cố sức cạnh tranh và hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 47 - 47,5 tỷ USD trong năm 2026. 

Tính sơ bộ đến ngày 15/9, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 33,66 tỷ USD. Theo đại diện ngành dệt may, kết quả này đến từ việc kiên trì triển khai 3 trụ cột chiến lược. Thứ nhất, ngành tiếp tục đa dạng hóa toàn diện từ thị trường, đối tác, khách hàng đến sản phẩm.

Đến nay, hàng dệt may Việt Nam đã có mặt tại 137 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mỹ vẫn là thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu, tiếp đến là các thị trường truyền thống như EU, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, ASEAN và một số thị trường mới giàu tiềm năng tại châu Phi, Trung Đông. 

Thứ hai, doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tự động hóa, robot hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị và sản xuất. Việc ứng dụng công nghệ giúp nâng cao năng suất, tối ưu quy trình và cải thiện hiệu quả hoạt động. Thứ ba, ngành tăng cường liên kết chuỗi, hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, qua đó tạo sức mạnh cộng hưởng và nâng cao khả năng chia sẻ, hỗ trợ giữa các doanh nghiệp. 

Đánh giá về bức tranh chung của ngành, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), cho rằng kết quả đạt được là sự cộng hưởng của chiến lược linh hoạt, khả năng thích ứng của doanh nghiệp và những bước tiến trong chuyển đổi xanh, số hóa.

Hướng tới giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035, Chủ tịch VITAS nhấn mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp dệt may. 

Trong chuyển đổi số, các doanh nghiệp đang tập trung nguồn lực lớn để nâng cấp hạ tầng, đưa AI và robot vào sản xuất. Theo VITAS, tỷ trọng đầu tư cho lĩnh vực này hiện chiếm khoảng 65 - 68% tổng vốn đầu tư tại nhiều đơn vị. 

Song song với đó, chuyển đổi xanh được xác định là hướng đi xuyên suốt, gắn với mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Chính phủ. Các doanh nghiệp đang từng bước đầu tư vào năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời mái nhà; nâng cấp hệ thống xử lý nước thải và tăng cường sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường. 

Ông Vũ Đức Giang kiến nghị các địa phương quy hoạch các khu công nghiệp chuyên biệt, có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn quốc tế, qua đó thu hút các nhà đầu tư thứ cấp vào lĩnh vực dệt, nhuộm. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước. 

Trước sức ép cạnh tranh từ những trung tâm sản xuất lớn như Bangladesh và Ấn Độ, Chủ tịch VITAS cho rằng dệt may Việt Nam đang có những lợi thế riêng, nhất là ở phân khúc trung và cao cấp. 

Thay vì cạnh tranh chủ yếu bằng giá, doanh nghiệp Việt Nam hướng tới những đơn hàng yêu cầu kỹ thuật cao, tay nghề tốt, thời gian giao hàng nhanh và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe. Cùng với đó, nền tảng kinh tế - xã hội ổn định, môi trường đầu tư kinh doanh và việc tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới tạo điều kiện để hàng dệt may Việt Nam tiếp cận sâu hơn các thị trường quốc tế. 

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 - CTCP, cho biết doanh nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tự động hóa vào dây chuyền sản xuất nhằm nâng cao năng suất, đáp ứng các đơn hàng ngày càng khắt khe về tiến độ và chất lượng.

Việc đầu tư đồng bộ cho chuyển đổi số và chuyển đổi xanh giúp May 10 duy trì ổn định sản xuất, tối ưu chi phí vận hành và bảo đảm việc làm cho người lao động. 

Nhờ chủ động đàm phán và nâng cao năng lực cạnh tranh, May 10 đã ký đủ đơn hàng sản xuất đến hết năm 2026, đồng thời đang đàm phán các hợp đồng cho những quý đầu năm 2027. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp đóng góp vào mục tiêu chung của toàn ngành.

Trong khi đó, ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), cho biết trọng tâm điều hành trong những tháng cuối năm là kiểm soát chặt chi phí, nâng cao năng suất, quản trị dòng tiền và ưu tiên các đơn hàng có giá trị gia tăng cao.

Một số doanh nghiệp lớn thuộc Vinatex như May 10, May Nhà Bè, Dệt may Huế đã có đơn hàng đến cuối năm. Tuy nhiên, theo ông Cao Hữu Hiếu, việc bảo đảm đơn hàng không đồng nghĩa với việc áp lực giảm xuống. Khách hàng vẫn có xu hướng kéo dài thời gian giao hàng, tăng sức ép đàm phán giá và chuyển sang các sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật phức tạp hơn.

Do đó, các doanh nghiệp cần chủ động điều tiết đơn hàng trong toàn hệ thống để khai thác tối đa năng lực sản xuất, đồng thời chuẩn bị sớm kế hoạch cho năm 2027. Với tiến độ hiện tại và sự chủ động của doanh nghiệp, mục tiêu xuất khẩu 47 - 47,5 tỷ USD trong năm 2026 được ngành dệt may đánh giá có tính khả thi cao. Trong kịch bản thị trường thuận lợi hơn trong quý IV, kim ngạch xuất khẩu thậm chí có thể tiến tới mốc 48 tỷ USD.