Doanh nghiệp nhỏ và vừa bước vào giai đoạn chuyển đổi số thực chất

Theo các chuyên gia, trong bức tranh kinh tế những năm gần đây, tâm lý e ngại và tự ti vẫn là một trong những rào cản lớn đối với khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ, thậm chí siêu nhỏ (SMEs). Nhiều doanh nghiệp vẫn cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) hay tự động hóa là những giải pháp tốn kém, chỉ phù hợp với các tập đoàn lớn.

Tuy nhiên, dưới tác động của Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, cùng sự hỗ trợ của các tổ công nghệ số cộng đồng triển khai tại cơ sở, nhận thức của doanh nghiệp đã có sự thay đổi rõ rệt. Nhiều chủ doanh nghiệp SMEs bước đầu nhìn nhận công nghệ không chỉ là công cụ của doanh nghiệp lớn, mà đã trở thành giải pháp cần thiết trong quản trị, bán hàng, chăm sóc khách hàng và mở rộng thị trường.

Trong các mạng lưới giao thương, quá trình chuyển đổi này cũng thể hiện rõ nét hơn. Các nền tảng số giúp tăng tốc độ kết nối, mở rộng phạm vi tiếp cận và từng bước xóa bỏ giới hạn địa lý, qua đó tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế thuận lợi hơn.

Dù nhận thức đã được cải thiện, quá trình triển khai chuyển đổi số trong thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số doanh nghiệp đã đầu tư nhưng chưa phát huy hiệu quả, thậm chí phát sinh lãng phí khi hệ thống phần mềm không được vận hành đúng cách do thiếu nhân sự và quy trình phù hợp.

Theo bà Christine Hồ Thụy Hồng Phúc, Giám đốc quốc gia Việt Nam, Tổ chức Kết nối kinh doanh toàn cầu, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở tư duy của người đứng đầu doanh nghiệp. Nếu coi chuyển đổi số chỉ là việc mua phần mềm thì khó tạo ra thay đổi thực chất trong mô hình vận hành. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp SMEs chưa xây dựng được hệ thống dữ liệu đầy đủ và chuẩn hóa, dẫn đến khó khăn trong việc khai thác phục vụ hoạt động bán hàng, chăm sóc khách hàng và ra quyết định quản trị.

Theo các chuyên gia, chỉ khi doanh nghiệp thực hiện tái cấu trúc quy trình và chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, các giải pháp như hệ thống quản trị quan hệ khách hàng (CRM) hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mới phát huy hiệu quả thực sự, thay vì trở thành gánh nặng chi phí. Một thay đổi quan trọng trong hoạt động của khu vực SMEs là sự dịch chuyển trong cách tiếp cận tài sản doanh nghiệp. Trong môi trường số, yếu tố “niềm tin số” ngày càng đóng vai trò quyết định trong giao dịch và hợp tác kinh doanh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp trên môi trường trực tuyến, bảo đảm tính minh bạch thông tin, cung cấp nội dung có giá trị và duy trì sự nhất quán giữa năng lực thực tế và trải nghiệm khách hàng.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng trong nền kinh tế số, niềm tin đang trở thành một tài sản chiến lược. Công nghệ có thể tạo lợi thế cạnh tranh, nhưng niềm tin mới là yếu tố bảo đảm phát triển bền vững. Việc xây dựng niềm tin số không chỉ liên quan đến an toàn dữ liệu và tuân thủ pháp luật, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị.

Cùng quan điểm, bà Erin Steinhauer, Trưởng đại diện Quỹ châu Á tại Việt Nam, nhận định một nền kinh tế số bao trùm không phụ thuộc vào mức độ hiện đại của công nghệ, mà phụ thuộc vào khả năng tiếp cận và mức độ tự tin của doanh nghiệp khi sử dụng công nghệ. Việc đầu tư vào kỹ năng, niềm tin và hợp tác sẽ giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.

Theo ông Lê Văn Dũng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Công nghệ ABsoft, doanh nghiệp SMEs cần xây dựng lộ trình chuyển đổi số phù hợp, gắn với hiệu quả đầu tư. Trước hết, doanh nghiệp cần coi tài sản số là một phần cấu thành tài sản kinh doanh, bao gồm dữ liệu khách hàng, thương hiệu, nội dung truyền thông và uy tín lãnh đạo.

Bên cạnh đó, việc phân bổ nguồn lực đầu tư cần tập trung vào các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến doanh thu như quản lý khách hàng, chăm sóc sau bán hàng, truyền thông thương hiệu và tối ưu quy trình bán hàng, thay vì đầu tư dàn trải.

Theo các chuyên gia, quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp SMEs Việt Nam đang bước sang giai đoạn chuyển từ nhận thức sang hành động. Nếu như trước đây trọng tâm là nâng cao nhận thức, thì hiện nay yếu tố quyết định là tốc độ triển khai và hiệu quả đầu tư công nghệ. Với tư duy cởi mở, năng lực khai thác dữ liệu tốt và chiến lược xây dựng “tài sản số” dựa trên niềm tin, khu vực SMEs được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.