Doanh nghiệp Việt vượt sóng 2025, tìm đà tăng trưởng mới

Công ty TNHH Giấy My An (Caboo), không ngừng nâng cao chất lượng và cải tiến kỹ thuật nhằm mang đến những sản phẩm tốt nhất cho người tiêu dùng. Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Năm 2025 khép lại với hàng loạt biến động khó lường của kinh tế thế giới, lạm phát kéo dài, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí logistics tăng cao đã tạo sức ép lớn lên hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải đối mặt với những thách thức chưa từng có, buộc phải xoay xở để tồn tại và thích ứng.

Áp lực thị trường và yêu cầu thay đổi cách làm

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy đơn hàng sụt giảm, chi phí đầu vào leo thang, trong khi yêu cầu từ các thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe. Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam, những “cú sốc” từ biến động quan hệ chính trị và chính sách thuế quan đã tác động mạnh tới hầu hết các nền kinh tế, không riêng ngành dệt may Việt Nam. Tuy nhiên, bằng nỗ lực thích ứng, ngành dệt may vẫn vượt qua khó khăn và duy trì mức tăng trưởng gần 6% so với cùng kỳ.

Ở cấp độ doanh nghiệp, áp lực càng hiện hữu rõ nét, bà Bùi Thị Thanh Dung, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Giấy My An thừa nhận năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn khi chi phí tăng cao và thị trường cạnh tranh gay gắt. Dù vậy, nhờ chủ động điều chỉnh chiến lược, tập trung vào các dòng sản phẩm có thế mạnh, doanh nghiệp vẫn đạt mức tăng trưởng hai con số vào cuối năm, cho thấy khả năng xoay chuyển linh hoạt trong bối cảnh nhiều rủi ro.

Bà Bùi Thị Thanh Dung, Giám đốc công ty TNHH giấy My An ( giấy Caboo) giám sát quy trình trình sản xất giấy rút đa năng. Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Thực tế cho thấy, chính các doanh nghiệp nhỏ và vừa, lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu đang chịu tác động mạnh nhất. Khi tiếp cận các thị trường lớn như Mỹ, EU hay Nhật Bản, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với cạnh tranh về giá mà còn phải vượt qua hàng loạt rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng nghiêm ngặt. Trong bối cảnh đó, việc chuyển từ xuất khẩu theo số lượng sang nâng cao giá trị, chất lượng và thương hiệu không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp có thể trụ vững và duy trì sự hiện diện trên thị trường quốc tế.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết Hoa Kỳ hiện vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Do đó, bất kỳ biến động nào tại thị trường này cũng sẽ gây tác động dây chuyền tới các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ, thủy sản và điện tử. Theo ông Hải, việc xây dựng các kịch bản thích ứng và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho năm 2026 là điều doanh nghiệp cần đặt ra từ sớm.

Ở góc nhìn chiến lược, ông Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương), cho rằng những thách thức từ chính sách thuế của Mỹ cũng đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu đầu vào và mở rộng thị trường xuất khẩu. Dẫn chứng từ thị trường Lào, ông Hội cho biết kim ngạch thương mại song phương đã tăng mạnh, từ mức khoảng 1,6 tỷ USD năm 2024 lên khoảng 2,3–3,5 tỷ USD trong năm nay và có khả năng tiệm cận 3 tỷ USD khi tổng kết năm. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chiến lược đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Chuyển dịch sang tăng trưởng bền vững, tìm động lực mới cho 2026

Nhân viên Caboo chủ động thiết kế, cải tiến mẫu mã sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Trước những khó khăn chung, nhiều doanh nghiệp và ngành hàng đã cho thấy sự chuyển động tích cực. Thay vì chạy theo sản lượng, doanh nghiệp đang dịch chuyển mạnh sang nâng cao giá trị, chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam, cho biết dù sản lượng xuất khẩu giảm khoảng 4%, nhưng giá trị toàn ngành lại tăng tới 17%. Dự kiến năm 2025, kim ngạch xuất khẩu gia vị đạt khoảng 2 tỷ USD với tổng sản lượng gần 395.000 tấn. Kết quả này đến từ việc tập trung vào phân khúc có giá trị cao hơn, cùng với diễn biến cung cầu thuận lợi trên thị trường thế giới.

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, môi trường kinh doanh trong nước cũng đang có những chuyển biến tích cực. TS Nguyễn Quốc Việt, Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhấn mạnh tăng trưởng nhanh phải gắn với bền vững, trong đó ổn định các yếu tố vĩ mô như lạm phát và tỷ giá là điều kiện sống còn để duy trì niềm tin của nhà đầu tư, không chỉ nhà đầu tư nước ngoài mà cả doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa từng bước lớn mạnh.

Bước sang năm 2026, doanh nghiệp Việt vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức mới, chi phí logistics tiếp tục ở mức cao, trong khi yêu cầu xanh hóa sản xuất và các rào cản kỹ thuật từ thị trường nhập khẩu ngày càng gia tăng. Bà Bùi Thị Thanh Dung, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Giấy My An cho rằng chi phí logistics hiện vẫn là gánh nặng lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam. Trước áp lực đó, nhiều doanh nghiệp đã lựa chọn chiến lược đầu tư bài bản vào chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế, coi đây là nền tảng cho phát triển bền vững.

Ông Trần Thanh Hải khẳng định, chất lượng và thương hiệu phải được triển khai song song, bởi đây là “điểm tựa niềm tin” để doanh nghiệp giữ vững khách hàng truyền thống và chinh phục các thị trường mới. Trong khi đó, trước sự gia tăng cạnh tranh khi các doanh nghiệp nước ngoài dịch chuyển sản xuất vào Việt Nam, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Giấy My An cho biết doanh nghiệp vẫn kiên định với triết lý lấy chất lượng làm ưu tiên hàng đầu, liên tục cải tiến để tạo sự khác biệt.

Nhân viên vận hành dây chuyền sản xuất giấy ăn vuông tại Công ty TNHH Giấy My An (Caboo). Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Không dừng lại ở đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đã chủ động đẩy mạnh ứng dụng thương mại điện tử, chuyển đổi số trong quản lý, bán hàng và kết nối thị trường. Theo ông Vũ Đức Giang, chiến lược ba trụ cột của ngành dệt may hiện nay là đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đa dạng hóa đối tác – khách hàng và đa dạng hóa mặt hàng, kết hợp với ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, tự động hóa, AI và robot hóa trong quản trị. Điều này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn mở ra cơ hội hình thành các doanh nghiệp Việt mang tầm vóc đa quốc gia.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, bà Vũ Hồng Hạnh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP đầu tư và phát triển HTCOM Group, cho rằng dù chính sách thuế của Mỹ và các đối tác có ảnh hưởng lớn, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể mở rộng xuất khẩu sang các thị trường ASEAN, châu Âu hay châu Phi. Điều quan trọng là tập trung đầu tư công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu để gia tăng sức cạnh tranh và giữ vững thương hiệu Việt trên thị trường quốc tế.

Cùng quan điểm đó, ông Nguyễn Minh Tân, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Thiết bị Tân Phát, nhấn mạnh doanh nghiệp cần thay đổi tư duy phát triển. Theo ông, các doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn tồn tại và lớn mạnh phải tăng cường liên kết, phát huy lợi thế cốt lõi của từng đơn vị để tạo sức mạnh tổng hợp, hình thành cộng đồng sản phẩm có năng lực cạnh tranh cao.

Năm 2025 khép lại với nhiều thách thức, nhưng cũng ghi dấu nỗ lực bền bỉ của cộng đồng doanh nghiệp Việt trong hành trình thích ứng và tự làm mới mình. Bước sang năm 2026, với những kinh nghiệm đã tích lũy và niềm tin dần được củng cố, doanh nghiệp Việt kỳ vọng sẽ tiếp tục phục hồi, mở rộng thị trường và đóng góp tích cực hơn cho tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới.