Đổi mới sáng tạo tái định hình tương lai ngành logistics

"Ngành logistics đang đứng giữa khoảng cách thế hệ — những người giàu kinh nghiệm nhưng chưa quen công nghệ và thế hệ trẻ giỏi kỹ thuật nhưng thiếu nền tảng thực tế. Chúng ta phải kết nối hai thế giới này lại với nhau để kiến tạo tương lai cho ngành logistics toàn cầu", ông Guillaume Crozier, Giám đốc Hàng hóa của Dnata đã nhấn mạnh vai trò của hệ thống dữ liệu để kết nối mạng lưới logistics trong phiên thảo luận về chủ đề “Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo – đột phá phát triển Logistics xanh và bền vững” tại Đại hội quốc tế Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận vận tải quốc tế - FIATA World Congress 2025 bế mạc chiều ngày 10/10 ở Hà Nội.

Tại diễn đàn, các chuyên gia hàng đầu trong ngành logistics đã chia sẻ về cách công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo đang tái định hình tương lai của ngành này trong bối cảnh mới như thế nào. Ông Yap Kwong Weng, Giám đốc Điều hành Vietnam SuperPort (YCH Group), cho rằng, thế giới đang chứng kiến làn sóng chuyển đổi số sâu rộng song hành với những biến động mạnh về địa chính trị, thương mại và chi phí chuỗi cung ứng.

Các doanh nghiệp đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu bằng các chiến lược “reshoring”, “near-shoring” và “friend-shoring”, dịch chuyển sản xuất về gần thị trường tiêu thụ hoặc tới các quốc gia đáng tin cậy. Điều này làm tăng chi phí, nhưng mở ra cơ hội cho Đông Nam Á; trong đó có Việt Nam. Ví dụ như, Apple cam kết đầu tư thêm 1 tỷ USD sản xuất tại Mỹ; Hyundai Motors đã đạt 82% tỷ lệ nội địa hóa linh kiện toàn cầu. Đây là những minh chứng rõ cho xu hướng dịch chuyển chiến lược toàn cầu sang mô hình chuỗi cung ứng linh hoạt và bền vững hơn...

Đi vào cụ thể, ông Mike Bhaskaran, Giám đốc Vận hành (COO) của DP World - 1 công ty logistics đa quốc gia đã nhấn mạnh vai trò của AI và tự động hóa trong việc tối ưu hoạt động cảng biển – mắt xích trọng yếu trong chuỗi logistics toàn cầu. Theo đó, khách hàng quan tâm nhất là thời gian. AI giúp điều phối nhân lực, xếp container thông minh và giảm đáng kể thời gian chờ đợi. Hiện nay, DP World áp dụng công nghệ “innovation in boxing” cho phép xếp chồng container 4–5 tầng thay vì 2–3 tầng, tự động tính toán trọng lượng và vị trí để tránh rủi ro, tiết kiệm diện tích bến bãi và giảm thời gian xử lý. Nhờ đó, xe tải không phải nổ máy chờ hàng giờ, giúp cắt giảm đáng kể khí thải. 

AI không chỉ là công cụ tự động hóa mà là trung tâm của chiến lược ra quyết định: phân tích dữ liệu thời gian thực, dự đoán điểm nghẽn và hỗ trợ doanh nghiệp hành động tức thì. Kết hợp cùng deep learning, các hệ thống có thể tối ưu toàn bộ chuỗi — từ bố trí bến bãi, điều phối nhân sự tới vận hành xe tự hành. Tất cả đều hướng tới ba mục tiêu: tăng hiệu suất, giảm phát thải và nâng cao trải nghiệm khách hàng, ông Bhaskaran chia sẻ.

Liên quan tới vấn đề dữ liệu – nền tảng của chuỗi logistics linh hoạt, ông Guillaume Crozier, Giám đốc Hàng hóa của Dnata cho biết, Công ty Dnata đang triển khai hệ thống dữ liệu tích hợp toàn cầu, gắn cảm biến ở mọi điểm tiếp xúc để thu thập dữ liệu thời gian thực và xây dựng giao thức trao đổi minh bạch giữa các bên trong chuỗi. Doanh nghiệp cũng đầu tư đội ngũ kỹ sư dữ liệu và kiến trúc sư hệ thống để biến dữ liệu thành năng lực dự đoán và ra quyết định. 

Dữ liệu chính là “nhiên liệu” của chuỗi cung ứng hiện đại. “Chuỗi cung ứng toàn cầu quá quan trọng nên không thể để vận hành thiếu ổn định. Cách duy nhất để khắc phục là có dữ liệu đúng, đúng lúc", ông Nerijus Poskus, Phó Chủ tịch của Công ty Flexport - tập đoàn đa quốc gia của Mỹ chuyên quản lý chuỗi cung ứng và hậu cần, bao gồm quản lý đơn hàng, giao hàng, tài trợ thương mại, bảo hiểm, giao nhận hàng hóa và môi giới hải quan cho hay.

Flexport đã phát triển nền tảng dữ liệu xuyên suốt từ nhà sản xuất, cảng biển đến hải quan, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn, giảm sai sót, chi phí và phát thải. Trong năm qua, công ty đã ra mắt hơn 20 sản phẩm AI, bao gồm nền tảng AI Platform Intelligence và Insights Builder – cho phép người dùng truy vấn, tạo báo cáo tự động, so sánh chi phí giữa các phương thức vận tải và dự báo thời gian giao hàng. Ở Mỹ, mỗi năm có khoảng 6 tỷ USD tiền hoàn thuế xuất nhập khẩu chưa được yêu cầu vì thiếu dữ liệu. Dữ liệu không chỉ là công cụ quản lý mà còn mở ra lợi ích tài chính cụ thể cho doanh nghiệp.

Có thể thấy, từ các góc nhìn khác nhau về hạ tầng, dữ liệu, tự động hóa hay con người... tất cả diễn giả đều đồng tình quan điểm chuyển đổi số là con đường duy nhất để logistics trở nên linh hoạt, bền vững và có khả năng chống chịu trước khủng hoảng. Tuy nhiên, công nghệ không thể tự mình tạo ra sự thay đổi, mà chính việc kết nối giữa con người, dữ liệu và mục tiêu chung mới giúp thúc đẩy ngành logistics toàn cầu thật sự bước vào kỷ nguyên xanh và bền vững.