Dồn lực chặn hàng lậu trước Tết

Tại nhiều cửa khẩu trọng điểm, ở khu vực miền Bắc, Trung và Tây Nam Bộ, các lực lượng chức năng đã đồng loạt triển khai kế hoạch cao điểm nhằm siết chặt kiểm soát, không để hình thành các điểm nóng trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Thực tế tại các địa phương cho thấy nhiều tuyến biên giới vẫn đang “nóng” từng ngày. Ở khu vực Hải quan IX, dù số vụ buôn lậu giảm gần một nửa so với cùng kỳ, nhưng tình trạng vận chuyển hàng cấm, ma túy, pháo nổ, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và hàng tiêu dùng từ Thái Lan vẫn diễn biến phức tạp. Tính từ 15/12/2024 đến 14/11/2025, đơn vị đã xử lý 731 vụ vi phạm với trị giá hơn 17,4 tỷ đồng. Các đối tượng thường lợi dụng địa hình rừng núi, đường sông, hoặc cất giấu hàng trong hầm tự chế trên xe khách, xe chở hàng để thẩm lậu vào nội địa. Một số tuyến trọng điểm như Quốc lộ 9, 12A, 15D hay khu vực sông Sê Pôn vẫn là điểm nóng của hoạt động vận chuyển trái phép hàng hóa.

Tại cửa khẩu quốc tế Cầu Treo (Hà Tĩnh), hoạt động giao thương sôi động kéo theo nguy cơ vi phạm ngày càng lớn. Nhiều vụ việc xảy ra ngay tại luồng nhập cảnh, điển hình như vụ bắt giữ gần 600 gram vàng không giấy tờ đối với Hoàng Thị Thuần ngày 26/11 hay vụ phát hiện 240 kg cần sa cất giấu trên xe 7 chỗ vào tháng 8/2025.

Với tuyến biên giới dài tiếp giáp với Trung Quốc, địa hình phức tạp, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại Lạng Sơn, đặc biệt những tháng cuối năm có diễn biến khó lường, gia tăng cả về quy mô và mức độ. Hải quan khu vực VI cho biết, thủ đoạn của các đối tượng chủ yếu là lợi dụng đêm tối, giờ giao ca của các lực lượng chức năng để lén lút vận chuyển nhỏ lẻ mặt hàng thực phẩm đông lạnh như: chân gà, chân lợn, thịt bò, thịt trâu, xúc xích..., xuất nhập lậu qua một số đường mòn biên giới các xã Ba Sơn, Mẫu Sơn, Khuất Xá...

Không chỉ đường bộ, đường không và đường biển cũng tiềm ẩn nguy cơ nhất định. Tuy nhiên, tại nhiều cảng biển như Hòn La, Chân Mây, Cửa Việt, các doanh nghiệp chủ yếu là thành viên chương trình tuân thủ tự nguyện nên số vụ vi phạm giảm rõ rệt. Trong khi đó, tại các sân bay như Đồng Hới hay Phú Bài, do kiểm soát chặt chẽ hành khách ngay từ khâu làm thủ tục nên hoạt động buôn lậu gần như được hạn chế tối đa.

Theo Cục Hải quan, đáng chú ý là tình trạng vận chuyển vàng và ngoại tệ trái phép diễn biến phức tạp tại các khu vực biên giới giáp Lào và Campuchia, đặc biệt ở Tịnh Biên, Khánh Bình (An Giang), Bờ Y (Gia Lai) hay Lao Bảo (Quảng Trị). Trên đường hàng không, phương thức cất giấu vàng trong người hoặc hành lý trên các chuyến bay từ Đài Loan (Trung Quốc) về Việt Nam đang xuất hiện nhiều hơn, nhất là tại sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Tân Thanh, tỉnh Lạng Sơn nhận định, từ nay tới cuối năm dự báo số lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Tân Thanh sẽ tăng cao. Để chủ động kịp thời phát hiện các hành vi gian lận thương mại, đơn vị cũng đã tuyên truyền tới cộng đồng doanh nghiệp, cư dân biên giới tại cửa khẩu về pháp luật; áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiệp vụ hải quan và ứng dụng các phương tiện chuyên dụng khác.

Trao đổi với báo chí, ông Phan Quốc Đông, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) cho biết, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn các rủi ro liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế cũng như sức khoẻ người dân.

Theo ông Phan Quốc Đông, các đối tượng ngày càng tinh vi, liều lĩnh, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng. Nhiều thủ đoạn mới được áp dụng như sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để điều hành hoạt động; thay đổi hình thức, tuyến đường vận chuyển nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.

Một trong những khó khăn lớn mà lực lượng chức năng phải đối mặt là địa hình hiểm trở, đặc biệt tại các tuyến sông, rừng núi, nơi các đối tượng dễ dàng dùng thuyền máy, xe máy hoặc phương tiện cỡ nhỏ để vận chuyển hàng lậu. Ngoài ra, việc cất giấu hàng trong hầm tự chế của xe du lịch, xe tải chuyên dụng khiến công tác soi chiếu gặp nhiều thách thức. Trong một số trường hợp, các đối tượng còn chống trả quyết liệt, sẵn sàng sử dụng vũ khí nóng. Sự phối hợp xuyên biên giới cũng cần tăng cường hơn nữa do các ổ nhóm buôn lậu thường hoạt động theo đường dây khép kín, điều hành qua mạng xã hội và liên tục thay đổi phương thức, tuyến đường để qua mặt lực lượng chức năng.

Ông Phan Quốc Đông cho biết, thực tế này đặt ra bài toán cho cơ quan chức năng; trong đó có cơ quan hải quan phải có biện pháp thích ứng, linh hoạt vừa đảm bảo tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu thông thương hàng hoá vừa kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, đặc biệt là các đường dây, ổ nhóm, buôn lậu xuyên quốc gia.

Để việc đấu tranh chống buôn lậu đạt hiệu quả, cơ quan hải quan đẩy mạnh thu thập thông tin, giám sát đối tượng trọng điểm; tăng cường trinh sát, nắm tình hình tuyến, địa bàn, phương tiện vận chuyển và đối tượng có biểu hiện nghi vấn; xây dựng hồ sơ, theo dõi đối tượng, doanh nghiệp có tiền sử vi phạm; ứng dụng phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro để nhận diện sớm hành vi gian lận.

Đặc biệt, lực lượng hải quan sử dụng biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu, triệt phá đường dây lớn thông qua việc phát triển, sử dụng hiệu quả cơ sở bí mật, các biện pháp nghiệp vụ sâu để đấu tranh với đường dây buôn lậu, ma túy xuyên quốc gia. Khi đủ điều kiện, triển khai chuyên án, phối hợp liên ngành để triệt phá tận gốc, không chỉ chặn hàng, mà còn đánh sập tổ chức chủ mưu.