Động lực chuyển đổi số cho giao thông và xây dựng Thủ đô

  • Nguyễn Văn Thắng/vnanet.vn

BNEWS Nghị quyết 57-NQ/TW được xem là "cú hích" quan trọng để Hà Nội tái cấu trúc mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu số, công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra một giai đoạn phát triển mới cho các ngành kinh tế, trong đó giao thông và xây dựng đang có bước đột phá, mang lại hiệu quả rõ rệt. Điển hình, tại Hà Nội, chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình hạ tầng mà còn tạo nền tảng để xây dựng hệ thống giao thông thông minh, đô thị hiện đại, góp phần thúc đẩy Thủ đô phát triển bền vững.

* Lời giải cho "bài toán" quản lý giao thông thông minh

Nhiều năm qua, Hà Nội luôn đối mặt với những áp lực lớn của một đô thị đặc biệt với dân số tăng nhanh, hạ tầng quá tải, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải dịch vụ công và yêu cầu ngày càng cao của người dân về chất lượng sống.

Những bài toán ấy nếu chỉ giải quyết theo phương thức quản lý truyền thống sẽ khó tạo được bước đột phá. Bởi vậy, tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW được xem là "cú hích" quan trọng để Hà Nội tái cấu trúc mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu số, công nghệ số và đổi mới sáng tạo. 

Hà Nội hội tụ. Ảnh: Thu Hằng/Bnews/vnanet.vn
Thực tế cho thấy, nếu như trước đây, lĩnh vực giao thông và xây dựng có nhiều khâu quản lý còn dựa trên hồ sơ giấy, dữ liệu phân tán thì nay chuyển đổi số đã trở thành giải pháp căn cơ để thay đổi phương thức quản lý. Cụ thể, đối với lĩnh vực giao thông, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi từ công tác quy hoạch, quản lý vận tải, điều hành giao thông đến quản lý bảo trì kết cấu hạ tầng; kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt.

Minh chứng rõ nhất là Hà Nội đã và đang triển khai thanh toán không dùng tiền mặt trong dịch vụ trông giữ xe; ứng dụng sinh trắc học trong kiểm soát vé tự động tại đường sắt đô thị; triển khai thẻ vé điện tử liên thông cho mạng lưới vận tải hành khách công cộng và xây dựng bản đồ số theo hướng thuê dịch vụ; thí điểm thẻ vé điện tử liên thông; vận hành trung tâm điều khiển giao thông thông minh... Đây đều là những bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW.

Ông Phạm Huy Khang, Phó Trưởng phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông (Sở Xây dựng Hà Nội), cho biết hệ thống camera AI là 1 trong 10 giải pháp đột phá nhằm giải quyết ùn tắc giao thông của thành phố Hà Nội. Camera AI giúp nắm bắt lưu lượng phương tiện và phát hiện các sự cố, xung đột giao thông, giúp xây dựng nhanh phương án xử lý. Đồng thời, camera AI còn phục vụ công tác xử lý phạt nguội, làm cho người dân tự ý thức tuân thủ pháp luật.

Những kết quả bước đầu khẳng định chuyển đổi số không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Theo ông Phạm Huy Khang, hiện thành phố đang chỉ đạo triển khai giai đoạn tiếp theo của giao thông thông minh, xây dựng số hóa dữ liệu về giao thông, vận tải hành khách công cộng, bãi đỗ xe... Khi đồng bộ dữ liệu này, người dân sẽ chủ động, thuận lợi hơn trong hành trình, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Có thể khẳng định, Nghị quyết 57-NQ/TW đã mở ra cơ hội để ngành giao thông và xây dựng chuyển mình mạnh mẽ. Chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao năng lực quản lý, tăng tính minh bạch và hiệu quả đầu tư mà còn tạo nền tảng xây dựng hệ thống hạ tầng hiện đại, thông minh, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp. Đây cũng là động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và đưa Thủ đô vững bước trong kỷ nguyên số.

* Tăng hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng

Nếu giao thông là lĩnh vực người dân dễ cảm nhận nhất về chuyển đổi số thì xây dựng mới là nơi dữ liệu số tạo ra những thay đổi căn bản trong quản lý đầu tư và phát triển hạ tầng. Một trong những điểm nhấn là đẩy mạnh áp dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong các dự án đầu tư xây dựng. Khác với phương thức thiết kế truyền thống, BIM tạo ra "bản sao số" của công trình, tích hợp đầy đủ dữ liệu về kết cấu, kiến trúc, vật liệu, tiến độ và chi phí. Nhờ đó, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu có thể phát hiện xung đột thiết kế ngay từ giai đoạn chuẩn bị, giảm đáng kể việc điều chỉnh trong quá trình thi công, tiết kiệm thời gian và chi phí đầu tư.

Biển báo vùng phát thải thấp trên trục đường Trần Quang Khải, khu vực giáp ranh phố cổ và trục giao thông ven sông Hồng. Ảnh: Phạm Tuấn Anh - TTXVN 

Là đơn vị nhiều năm thi công hạng mục đo đạc bản đồ triển khai các dự án, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Thương mại HHA Việt Nam Nguyễn Tuấn Anh cho biết công nghệ số đang hỗ trợ toàn bộ vòng đời của dự án, từ khảo sát, thiết kế, cấp phép, thi công, giám sát đến vận hành công trình. Mô hình thông tin công trình (BIM), bản đồ số, cơ sở dữ liệu đất đai, dữ liệu quy hoạch và nhật ký điện tử giúp giảm đáng kể sai sót, hạn chế thất thoát, nâng cao chất lượng công trình.

Theo các chuyên gia, việc ứng dụng BIM và dữ liệu số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi Hà Nội đang đồng thời triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn như các tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng, hệ thống thoát nước, nhà ở xã hội và các khu đô thị mới. Bởi BIM không chỉ giúp kiểm soát tiến độ, chất lượng và khối lượng thi công theo thời gian thực, công nghệ số còn nâng cao tính minh bạch trong quản lý vốn đầu tư công và hạn chế thất thoát, lãng phí.

Song song với đó, Hà Nội đang xây dựng cơ sở dữ liệu số về hạ tầng xây dựng, bao gồm hệ thống đường giao thông, cầu, cống, chiếu sáng, cấp nước, thoát nước, công viên, cây xanh... Khi các dữ liệu này được liên thông với hệ thống GIS và trung tâm điều hành đô thị thông minh, cơ quan quản lý có thể theo dõi tình trạng công trình theo thời gian thực, dự báo nhu cầu sửa chữa, bảo trì và đưa ra quyết định đầu tư trên cơ sở dữ liệu thay vì chỉ dựa vào báo cáo thủ công.

Một chuyển biến quan trọng khác là số hóa quy trình bốc thăm nhà ở xã hội nhằm giảm áp lực tổ chức trực tiếp trước lượng hồ sơ lớn, đồng thời bảo đảm tính công khai, minh bạch tối đa và nâng cao trải nghiệm cho người dân. Đơn cử như tại dự án Nhà ở xã hội CT3 Kim Chung (xã Thiên Lộc, Hà Nội), giải pháp bốc thăm trực tuyến được liên danh chủ đầu tư lựa chọn nhằm tăng khả năng giám sát, lưu trữ dữ liệu, hạn chế tối đa các tác động chủ quan, từ đó bảo đảm tính công khai, minh bạch và công bằng tuyệt đối cho mọi khách hàng.

Theo đại diện liên danh chủ đầu tư Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (HANDICO), hệ thống bốc thăm trực tuyến được xây dựng và hoàn thiện nhằm bám sát chủ trương chuyển đổi số tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Ngoài ra, việc liên danh chủ đầu tư vận hành phần mềm bốc thăm minh bạch cũng là một trong những yếu tố góp phần tạo thêm sự yên tâm cho người dân khi tiếp cận nhà ở xã hội trong giai đoạn hiện nay.

Có thể thấy, Hà Nội đã và đang triển khai đồng bộ các chương trình nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, trong đó hướng tới lấy dữ liệu làm tài nguyên mới, công nghệ làm động lực mới và đổi mới sáng tạo làm phương thức phát triển. Khi chuyển đổi số được triển khai đồng bộ trong lĩnh vực xây dựng, Hà Nội không chỉ xây dựng nhanh hơn mà còn xây dựng thông minh, minh bạch và bền vững, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại trong kỷ nguyên số.

Nguyễn Văn Thắng/vnanet.vn


Tin cùng chuyên mục