Động lực mới cho hợp tác thương mại Việt Nam - Australia

Sau hơn 53 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1973) và hơn hai năm nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện, quan hệ Việt Nam - Australia đang phát triển ngày càng thực chất và hiệu quả, đặc biệt trên các lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư. Những kết quả hợp tác đạt được thời gian qua cho thấy dư địa giữa hai nền kinh tế còn rất lớn, từ mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất nhập khẩu đến tăng cường liên kết đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa quan trọng, góp phần củng cố tin cậy chính trị, tạo xung lực mới cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, đồng thời thúc đẩy hiện thực hóa mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD trong thời gian tới.

Khai thác hiệu quả

Theo các chuyên gia, việc Việt Nam và Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện đã tạo nền tảng chính trị vững chắc, góp phần đưa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả. Đánh giá từ lãnh đạo cấp cao cũng như cộng đồng doanh nghiệp hai bên đều cho thấy khuôn khổ quan hệ mới đã tạo động lực thúc đẩy các hoạt động hợp tác đi vào chiều sâu.

Thống kê cho thấy, năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 14 tỷ USD, giảm nhẹ 0,3% so với năm 2024; trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang Australia đạt 6,8 tỷ USD, tăng 5,6%; nhập khẩu đạt 7,2 tỷ USD, giảm 5,3%.

Hiện Australia là đối tác thương mại lớn thứ bảy của Việt Nam, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 10 của Australia. Cơ cấu hàng hóa trao đổi ngày càng đa dạng, nhất là trong lĩnh vực nông sản và thực phẩm. Australia đã mở cửa thị trường đối với nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam như vải, xoài, thanh long, nhãn, chanh leo, bưởi và tôm đông lạnh. Ở chiều ngược lại, Việt Nam đã cho phép nhập khẩu từ Australia gồm cam, quýt, cherry, nho, đào, xuân đào, mận, việt quất.

Hợp tác đầu tư giữa hai nước cũng tiếp tục được mở rộng. Tính đến ngày 31/5/2026, các nhà đầu tư Australia có 734 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký hơn 1,9 tỷ USD, đứng thứ 22 trong số 154 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam.

Mới đây, tại trụ sở Bộ Công Thương, Cục Điện lực và Cơ quan Điều tiết Năng lượng Australia (AER) đã ký Bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực điều tiết điện lực, phát triển thị trường điện và chuyển dịch năng lượng.

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, Bản ghi nhớ cụ thể hóa các cam kết trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia, trong đó tài nguyên và năng lượng là trụ cột quan trọng. Trước yêu cầu ngày càng cao về quản lý, vận hành hệ thống, phát triển thị trường điện và bảo đảm an ninh năng lượng, kinh nghiệm của Australia có ý nghĩa thiết thực với Việt Nam.

“Bộ Công Thương kỳ vọng hai bên triển khai hợp tác thực chất, tập trung vào những lĩnh vực có giá trị ứng dụng trực tiếp, phục vụ phát triển ngành điện Việt Nam trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng”, lãnh đạo Bộ Công Thương nhấn mạnh.

Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Australia tại Việt Nam cũng đánh giá cao những kết quả hợp tác giữa Cục Điện lực và AER trong thời gian qua, đồng thời khẳng định Australia luôn coi trọng hợp tác năng lượng với Việt Nam trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Vì vậy, bản ghi nhớ được ký kết lần này sẽ tạo nền tảng để hai bên tiếp tục tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ kiến thức chuyên môn và triển khai hợp tác thiết thực, đóng góp vào mục tiêu phát triển hệ thống năng lượng an toàn, hiệu quả và bền vững của mỗi quốc gia.

Còn nhiều dư địa

Lần đầu tiên, sản phẩm của thành phố Đà Nẵng được đưa vào hệ thống phân phối lớn, hiện đại của Costco Australia. Việc bánh dừa nướng Mỹ Phương Food – sản phẩm OCOP 5 sao – có mặt tại toàn bộ hệ thống Costco Australia được kỳ vọng mở ra cơ hội để doanh nghiệp Đà Nẵng từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi phân phối toàn cầu.

Bà Mai Thị Ý Nhi, Giám đốc Công ty TNHH Mỹ Phương Food cho biết, lô hàng đầu tiên gồm 5 container bánh dừa đã được xuất khẩu sang Australia, nhập khẩu và phân phối thành công tại 15 kho bán hàng của Costco Australia. Hiện đối tác đang tiếp tục đánh giá sức mua và phản hồi của thị trường, dự kiến sẽ nhập thêm các lô hàng tiếp theo nếu kết quả kinh doanh tích cực.

Tương tự, tại Đồng Tháp, lô bưởi tươi đầu tiên của Việt Nam đã được xuất khẩu sang Australia, đánh dấu thành công trong mở cửa thị trường và khẳng định khả năng đáp ứng các yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, an toàn sinh học và chất lượng. Đây là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng mở rộng xuất khẩu bưởi và đưa trái cây tươi Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường tiêu chuẩn cao.

Ngoài ra, sự kiện "Meet Australia" diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh, quy tụ hơn 50 doanh nghiệp Australia và trên 300 doanh nghiệp Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, tài chính, năng lượng xanh, công nghệ, chuyển đổi số và giáo dục. Sự kiện không chỉ mở rộng cơ hội kết nối kinh doanh mà còn tạo tiền đề để doanh nghiệp hai nước ký kết thỏa thuận hợp tác, triển khai dự án và xây dựng quan hệ đối tác lâu dài.

Những kết quả trên cho thấy dư địa hợp tác Việt Nam - Australia không chỉ nằm ở việc mở rộng kim ngạch xuất nhập khẩu mà ngày càng chuyển sang khai thác sâu hơn chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng hàng hóa và khả năng tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào hệ thống phân phối, sản xuất và cung ứng quốc tế.

Định hướng này cũng phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; trong đó xác định hội nhập quốc tế là một động lực quan trọng đưa đất nước phát triển; đồng thời đặt yêu cầu chuyển mạnh từ hội nhập sâu rộng sang hội nhập đầy đủ, chủ động hơn trong tham gia và đóng góp vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bà Trần Thị Thanh Mỹ, Phó Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Australia nhấn mạnh: Hai nước còn nhiều dư địa mở rộng hợp tác kinh tế, nhất là trong chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng; trong đó, nông sản chế biến sâu, vật liệu xây dựng, đồ nội thất, năng lượng và khoáng sản thiết yếu được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới.

Với nông sản, thực phẩm chất lượng cao, Australia là thị trường có yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển sản phẩm Halal, hữu cơ, qua đó nâng giá trị và khả năng cạnh tranh.

Ở lĩnh vực vật liệu xây dựng, đồ nội thất, nhu cầu tại Australia gia tăng cùng các chương trình phát triển hạ tầng, nhà ở, trong đó có kế hoạch xây thêm 1,2 triệu căn nhà đến năm 2029. Đây là dư địa để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu gỗ, sản phẩm gỗ, nội thất và vật liệu thân thiện với môi trường. Hội thảo kết nối vật liệu xây dựng Việt Nam với thị trường Australia ngày 29/7 cũng cho thấy sự quan tâm của các nhà nhập khẩu, nhà thầu Australia.

Bên cạnh đó, hợp tác về năng lượng, khoáng sản thiết yếu và chuyển đổi xanh được kỳ vọng mở ra các động lực tăng trưởng mới, trên nền tảng những mặt hàng như than, quặng sắt đã có vị trí đáng kể trong thương mại song phương.

Thời gian tới, hai nước có nhiều dư địa để mở rộng hợp tác trong phát triển chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào, khai thác và chế biến khoáng sản thiết yếu, năng lượng tái tạo, hydrogen và lĩnh vực phục vụ mục tiêu chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải. Đây là những lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển của Việt Nam và Australia, đồng thời tạo nền tảng cho quan hệ kinh tế song phương phát triển bền vững, hiệu quả.

Theo bà Trần Thị Thanh Mỹ, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công Thương, Thương vụ Việt Nam tại Australia sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại đối với các ngành hàng có thế mạnh của Việt Nam, phù hợp với nhu cầu của thị trường Australia và xu hướng tiêu dùng xanh nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao giá trị gia tăng, từng bước chuyển dịch sang xuất khẩu các mặt hàng có sức cạnh tranh và giá trị bền vững hơn.

Trong tháng 9 tới, Thương vụ sẽ tổ chức đoàn gồm khoảng 20 doanh nghiệp Australia sang Việt Nam tham dự Chuỗi sự kiện Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026 để doanh nghiệp Việt Nam kết nối trực tiếp với nhà thu mua Australia, đồng thời cập nhật tiêu chuẩn, quy định và xu hướng tiêu dùng mới của thị trường.

Ngoài ra, Thương vụ sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp nhập khẩu và hệ thống phân phối lớn của Australia nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn tiêu chuẩn kỹ thuật, từng bước đưa hàng hóa vào chuỗi bán lẻ hàng đầu như Coles và Woolworths. Cùng đó, ứng dụng công nghệ thông tin trong cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo chính sách và hỗ trợ kết nối doanh nghiệp cũng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường và nâng cao sức cạnh tranh.