Động lực thị trường chứng khoán Việt Nam đến từ nhà đầu tư cá nhân

Trình bày tham luận tại buổi Đối thoại chứng khoán thường niên với chủ đề “Tiền mới, hàng mới và Cơ hội trên thị trường mới nổi” do Câu lạc bộ Nhà báo Chứng khoán tổ chức mới đây, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài, ngay cả khi tổ chức xếp hạng FTSE Russell đã chính thức chấp thuận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp.

Trình bày tham luận tại buổi Đối thoại chứng khoán thường niên với chủ đề “Tiền mới, hàng mới và Cơ hội trên thị trường mới nổi” do Câu lạc bộ Nhà báo Chứng khoán tổ chức. Ảnh: Khánh Ly/Bnews/vnanet.vn

Theo ông Hưng, nhìn ở góc độ tích cực, việc nhà đầu tư nước ngoài bán ra khi thị trường đạt đỉnh là điều thường thấy. Thêm vào đó, sự hồi phục của thị trường Trung Quốc gần đây cũng khiến dòng vốn quốc tế dịch chuyển, ảnh hưởng đến các thị trường nhỏ hơn như Việt Nam. “Khi Trung Quốc hồi phục, nhà đầu tư lập tức quay lại thị trường đó thay vì rót vào Việt Nam, do quy mô của chúng ta nhỏ hơn”, ông Hưng nêu ví dụ.

Ông Hưng cho biết, dù được kỳ vọng thu hút thêm dòng vốn ETF khoảng 1-2 tỷ USD sau khi nâng hạng, song con số này chưa lớn so với quy mô thị trường và room ngoại còn tới 80 tỷ USD. Từ năm 2022 đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng gần 8 tỷ USD. Vì vậy, nếu có thể thu hút dòng tiền quay trở lại từ lượng vốn đã bán ra, đó đã là một kết quả đáng kể.

Về dòng tiền trong nước, chuyên gia của SSI nhận định nhà đầu tư cá nhân mới là động lực chính, đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng thị trường. Hiện tỷ lệ người dân đầu tư vào chứng khoán còn thấp, trong khi xu hướng tiết kiệm vẫn cao.

Nếu chuyển một phần tiết kiệm sang đầu tư cổ phiếu, thị trường vốn sẽ được mở rộng mạnh mẽ. “Điều quan trọng là phải thu hút được cầu này, phát triển nhà đầu tư tổ chức để giảm biến động và giúp thị trường ổn định hơn,” ông Hưng nhấn mạnh.

Ở phía cung, Việt Nam đang chứng kiến làn sóng IPO mới, nhưng số lượng vẫn còn hạn chế so với các quốc gia khác. Ông Hưng cho rằng cần hướng đến giai đoạn bùng nổ IPO như giai đoạn 2016–2017, đồng thời đẩy mạnh các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực tiêu dùng và công nghệ số – những ngành có tiềm năng thu hút vốn ngoại cao hơn.

Đáng chú ý, ông Hưng đề xuất xem xét nới lỏng điều kiện niêm yết, chẳng hạn bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có lợi nhuận 2 năm liên tiếp, nhằm tạo cơ hội cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tham gia thị trường vốn.

Liên quan tới vấn đề này, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải cho biết Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo vừa được Quốc hội thông qua đã quy định việc hình thành “sàn giao dịch cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo”. Ủy ban Chứng khoán đang phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thiết kế nền tảng giao dịch này, gồm hai bảng tương tự thị trường chứng khoán hiện nay.

Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải phát biểu tại đối thoại. Ảnh: Khánh Ly/Bnews/vnanet.vn

Theo ông Hải, điều kiện niêm yết trên bảng này sẽ được điều chỉnh cho phù hợp với đặc thù doanh nghiệp công nghệ, có thể bỏ quy định về số năm có lãi, thay bằng tiêu chí doanh thu, số người dùng hoặc quy mô hoạt động. “Chúng tôi đang nghiên cứu hướng đi này để tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có thể niêm yết mà không cần đáp ứng các tiêu chí tài chính như doanh nghiệp thông thường,” ông Hải khẳng định.