Đông Nam Bộ tăng tốc giải ngân đầu tư công

Trước áp lực hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công trong chưa đầy hai tháng còn lại của năm 2025, các địa phương vùng Đông Nam Bộ - đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai đang bước vào “cuộc chạy nước rút” đầy quyết liệt. Không chỉ tăng tốc thi công, tháo gỡ vướng mắc, các địa phương còn siết chặt kỷ luật, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ giải ngân, thể hiện quyết tâm đưa từng đồng vốn Nhà nước vào công trình, vào tăng trưởng thực chất.

* Giải ngân chậm - áp lực chuyển thành trách nhiệm

Tại tỉnh Đồng Nai, địa phương được giao kế hoạch đầu tư công hơn 31.926 tỷ đồng trong năm 2025, tuy nhiên, tính đến ngày 28/10, tiến độ giải ngân mới đạt 43,43%, tương đương 13.867 tỷ đồng. Nếu loại trừ phần vốn hơn 9.236 tỷ đồng được Quốc hội cho phép kéo dài đến năm 2026 (chủ yếu thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía Tây, đoạn Gia Nghĩa - Chơn Thành) và 1.200 tỷ đồng vốn mới giao bổ sung, thì tỷ lệ giải ngân thực tế đạt 61,11%, cao hơn mức bình quân cả nước.

Dù vậy, con số này vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Để đạt mục tiêu 100% kế hoạch vốn Thủ tướng giao (22.690 tỷ đồng), tỉnh Đồng Nai cần giải ngân thêm 8.826 tỷ đồng trong hai tháng cuối năm - một khối lượng công việc khổng lồ, đòi hỏi sự tập trung cao độ từ các sở, ngành, chủ đầu tư và chính quyền cơ sở.

Theo Sở Tài chính Đồng Nai, nguyên nhân chậm giải ngân chủ yếu đến từ vướng mắc trong đấu thầu, bồi thường giải phóng mặt bằng và thời tiết mưa kéo dài. Một số dự án lớn như: cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, khu tái định cư Tam Phước (phường Tam Phước) bị chậm tiến độ do phát sinh khiếu nại trong đấu thầu hoặc người dân chưa đồng thuận với giá đền bù.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi mô hình chính quyền hai cấp với nhiều thay đổi về tổ chức, nhân sự cũng khiến công tác điều hành, phối hợp giải ngân chưa đồng bộ.

Trước thực tế này, UBND tỉnh Đồng Nai đã nhiều lần ban hành văn bản chấn chỉnh; đồng thời, biểu dương, phê bình công khai tiến độ giải ngân của từng đơn vị. Trong cuộc họp đầu tháng 11, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Tấn Đức biểu dương 5 đơn vị có kết quả giải ngân cao nhất, đồng thời phê bình 4 đơn vị có tỷ lệ giải ngân rất thấp; trong đó, có Sở Xây dựng (0,1%), Sở Công Thương (1,6%), Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh (6%).

Theo đó, giải ngân vốn đầu tư công không chỉ là con số tài chính mà là thước đo năng lực điều hành và kỷ luật công vụ. Tỉnh Đồng Nai yêu cầu gắn kết quả giải ngân với công tác thi đua, khen thưởng và đánh giá cán bộ nhằm “biến áp lực thành trách nhiệm”. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quản lý đầu tư công - từ “đốc thúc hành chính” sang quản trị theo kết quả.

* Vào guồng tăng tốc, quyết về đích đúng hạn

Tính đến ngày 24/10/2025, “đầu tàu” của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam - Thành phố Hồ Chí Minh đã giải ngân 62.741 tỷ đồng, đạt 52,7% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó, vốn ngân sách Trung ương đạt 55,5%, vốn ngân sách địa phương đạt 52,3%.

Một số dự án có tiến độ giải ngân cao gồm: đường nối vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (đoạn Vũng Vằn - ĐT.994) đạt 84,1%; tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đạt 71,7%; dự án nạo vét, gia cố suối Cái đạt 64,6%. Tuy nhiên, một số công trình khác như mua sắm trang thiết bị bệnh viện, đường Vành đai 2, Vành đai 4 vẫn chậm tiến độ.

Theo Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Dũng, với khối lượng vốn cần giải ngân còn lại, từ nay đến cuối năm, mỗi ngày Thành phố phải giải ngân 2.000 tỷ đồng mới đạt chỉ tiêu - một nhiệm vụ “đầy thách thức”. Ông Dũng nhấn mạnh, nếu không có giải pháp cụ thể, sát tiến độ, việc hoàn thành kế hoạch sẽ rất khó khả thi.

Để đáp ứng yêu cầu này, Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập ba Tổ công tác giải ngân do ba Phó Chủ tịch UBND Thành phố làm Tổ trưởng, trực tiếp xuống hiện trường công trình để tháo gỡ vướng mắc “quyết tại chỗ, gỡ tại chỗ”; đồng thời, phân cấp, phân quyền rõ ràng theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả.

Cùng với đó, Chính quyền yêu cầu các chủ đầu tư phối hợp nhà thầu tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, tăng 15 - 20% khối lượng công việc so với kế hoạch; đồng thời, hoàn thiện hồ sơ thanh toán trong 4 ngày kể từ khi nghiệm thu, tránh dồn hồ sơ cuối năm. Thành phố cũng linh hoạt điều chuyển vốn từ dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt để tối ưu dòng vốn.

Riêng lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, tính đến ngày 20/10, đã giải ngân 19.978/25.150 tỷ đồng, đạt 79,44%; trong đó, có hai ban bồi thường (với tên gọi trước đây) là quận 11 và quận Tân Bình đã giải ngân đạt tỷ lệ 100%. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều nơi chưa đạt; trong đó, có hai ban bồi thường quận Tân Phú và huyện Nhà Bè có tỷ lệ giải ngân bằng 0%.

Tại hội nghị kinh tế - xã hội tháng 10, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Thọ nhấn mạnh, từ nay đến cuối năm, các sở, ngành, địa phương phải tập trung toàn lực, coi giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm để bảo đảm tiến độ và tạo động lực tăng trưởng.

Theo giới chuyên gia, Đông Nam Bộ đang bước vào giai đoạn chuyển mình về cơ chế đầu tư công. Nếu trước đây, nguyên nhân chậm giải ngân thường được quy cho yếu tố khách quan - thủ tục, mặt bằng, vật liệu - thì nay, mỗi phần trăm chậm trễ đều có địa chỉ trách nhiệm rõ ràng.

Việc Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai siết kỷ luật, gắn trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời, thiết lập cơ chế phản hồi nhanh tại công trường, là tín hiệu tích cực hướng đến một nền quản trị công hiệu quả và minh bạch hơn.