Mỹ: Khoảng cách giữa người giàu và giới siêu giàu ngày càng gia tăng

Giới siêu giàu không chỉ ngày càng bỏ xa người dân bình thường mà còn nới rộng khoảng cách với những người Mỹ giàu có khác, khi giá trị tài sản ròng của họ tăng thêm hàng nghìn tỷ USD nhờ đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán.

Theo số liệu mới của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tổng tài sản của 0,1% người Mỹ giàu nhất đã tăng hơn gấp đôi kể từ cuối năm 2019. Theo phân tích của tờ Wall Street Journal (WSJ) đối với dữ liệu của Fed, năm đại dịch bắt đầu cũng là thời điểm giới siêu giàu bắt đầu nới rộng khoảng cách với các nhóm giàu có khác.

Tính theo giá trị tuyệt đối, những người Mỹ giàu nhất đã gia tăng tổng cộng 14.500 tỷ USD tài sản trong giai đoạn này. Theo dữ liệu cập nhật đến cuối tháng 6 của Fed, phần lớn số tài sản tăng thêm – khoảng 10.000 tỷ USD – đến từ mức tăng giá cổ phiếu và các quỹ tương hỗ.

Hiện nhóm 0,1% giàu nhất kiểm soát khoảng 28.000 tỷ USD, tương đương khoảng 15% tổng tài sản của nước Mỹ, vốn lên tới gần 186.000 tỷ USD. Tài sản bình quân của một hộ gia đình thuộc nhóm này là hơn 200 triệu USD.

Theo số liệu chi tiết nhất hiện có của Fed, tính đến năm 2022, mức tài sản tối thiểu để thuộc nhóm 0,1% giàu nhất là 45,8 triệu USD. Do tài sản của nhóm này tăng khoảng 50% kể từ đó, ngưỡng này hiện cao hơn nhiều.

Những người thuộc nhóm này thường không có thu nhập chủ yếu từ tiền lương như những người lao động theo mô hình truyền thống. Thay vào đó, họ nhiều khả năng là chủ sở hữu một loạt đại lý ô tô hoặc người thừa kế sống bằng thu nhập từ đầu tư.

Mức tăng tài sản gần đây của giới siêu giàu nhờ thị trường chứng khoán lớn hơn nhiều so với tổng tài sản của 50% người Mỹ ở nhóm cuối, hiện vào khoảng 4.000 tỷ USD.

Trên thực tế, nhóm 50% ở cuối đã chứng kiến tài sản tăng mạnh hơn bất kỳ nhóm nào khác xét về tỷ lệ phần trăm, nhờ giá nhà tăng và các khoản hỗ trợ của chính phủ trong thời kỳ đại dịch làm tăng số dư tài khoản ngân hàng và giúp giảm nợ.

Tuy nhiên, tỷ trọng tài sản của nửa dưới dân số, với tài sản bình quân khoảng 63.000 USD/hộ gia đình, chỉ chiếm 2,3% tổng tài sản của nước Mỹ. Một hộ gia đình thuộc nhóm 0,1% giàu nhất có tài sản bình quân cao hơn 3.000 lần so với một hộ gia đình thuộc nửa dưới.

Theo phân tích dữ liệu của Fed của các giáo sư kinh tế Owen Zidar và Eric Zwick thực hiện cho một cuốn sách gần đây của họ, trong nhóm 0,1% giàu nhất xét theo tài sản, 37% có phần lớn thu nhập đến từ hoạt động kinh doanh, trong khi 26% có phần lớn thu nhập đến từ lãi vốn. Chỉ 10% có phần lớn thu nhập đến từ tiền công và tiền lương.

Yếu tố lớn nhất đứng sau hiện tượng này là những người giàu sở hữu rất nhiều cổ phiếu. Trong năm kết thúc ngày 30/6, khi chỉ số S&P 500 tăng 21%, nhóm 0,1% giàu nhất đã có thêm gần 4.000 tỷ USD tài sản nhờ thị trường.

Khoảng 137.000 hộ gia đình thuộc nhóm 0,1% giàu nhất nước Mỹ đã trở nên giàu hơn so với phần còn lại của xã hội trong những thập kỷ gần đây, nhờ thu nhập cao hơn và mức thuế thấp hơn. Giờ đây, đà tăng của thị trường chứng khoán, được thúc đẩy bởi lợi nhuận doanh nghiệp mạnh và các cổ phiếu công nghệ tăng giá mạnh, tiếp tục đẩy tài sản của họ lên cao hơn.

Trong khi đó, 9,9% người Mỹ còn lại thuộc nhóm 10% giàu nhất đã gia tăng tổng cộng 38.200 tỷ USD tài sản trong cùng giai đoạn, nhưng khoản tăng này được chia cho số hộ gia đình nhiều hơn gần 100 lần.

Xét trên diện rộng, người Mỹ ngày càng trở nên giàu có hơn theo thời gian, khi tiền lương tăng đối với những người có trình độ đại học, hoạt động khởi nghiệp và thị trường chứng khoán đã giúp gia tăng tài sản cho hàng triệu người Mỹ. Thị trường nhà ở cũng làm tăng tài sản của những người sở hữu nhà.

Tuy nhiên, nhiều người khác vẫn không được hưởng sự thịnh vượng này, trong khi lạm phát kéo dài đang gây sức ép ngay cả đối với những người có mức lương 6 con số. Tài sản ngày càng tập trung ở nhóm giàu nhất đã trở thành một vấn đề gây tranh luận chính trị, góp phần thúc đẩy sự trỗi dậy của các chính trị gia theo khuynh hướng xã hội chủ nghĩa dân chủ như Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani.

Tài sản được tính bằng tổng tài sản của một hộ gia đình, như cổ phiếu và giá trị vốn chủ sở hữu nhà ở, trừ đi các khoản nợ phải trả như khoản vay thế chấp và nợ thẻ tín dụng.