Đồng Tháp: 46km bờ sông sạt lở, dân bất lực nhìn nhà trôi xuống sông

Tỉnh cố gắng thực hiện các giải pháp nhằm chủ động ứng phó, hạn chế thiệt hại do sạt lở gây ra và đảm bảo an sinh xã hội, ổn định dân cư.

Nhà, đất sụp xuống sông

Ghi nhận của phóng viên Thông tấn xã Việt Nam tại khu vực bờ sông Tiền (gần bến đò An Long - Tân Quới cũ) thuộc địa bàn xã Tân Long, xuất hiện nhiều điểm sạt lở, những ngôi nhà kiên cố sụt lún gần hết xuống sông Tiền. Chủ nhà cố gắng nhặt nhạnh, tháo dỡ những gì còn sót lại như cửa chính, cửa sổ, mái tôn… Ông Nguyễn Thanh Điền ở ấp Thượng, xã Tân Long chia sẻ, cách đây 3 năm, nhà ông cách sông Tiền khoảng 30 m nhưng vì sạt lở tấn công nên đã phải di dời nhà ra phía trước. Hiện, nhà đã dời ra sát đường giao thông.

Mấy tháng qua, khu vực bờ sông Tiền thuộc ấp Tân Quới, xã Tân Long xảy ra nhiều vụ sạt lở, làm mất diện tích đất hơn 2.000 m2, gây thiệt hại hoàn toàn tài sản của 5 hộ dân (trị giá trên 500 triệu đồng), đe dọa trực tiếp an toàn tính mạng, tài sản của khoảng 34 hộ dân. Trước tình trạng sạt lở ngày càng nghiêm trọng, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp đã ký Quyết định công bố tình huống khẩn cấp sạt lở bờ sông Tiền khu vực ấp Tân Quới, xã Tân Long (từ bến đò An Long - Tân Quới cũ về phía thượng nguồn).

Ngược về hướng thượng nguồn sông Tiền, chạy dọc theo tuyến đường nhựa ven bờ sông Tiền từ ấp Phú Lợi B đến ấp Long Thạnh (xã Long Phú Thuận), có đoạn dài khoảng 2,3 km nhưng có gần 10 điểm sạt lở. Theo người dân địa phương, gần đây tình hình sạt lở diễn ra phức tạp và nguy hiểm ở đoạn thuộc ấp Long Thạnh. Đoạn này dài khoảng 400 m (từ nhà ông Trần Văn Hồng hướng về thượng nguồn sông Tiền) nhưng có 5 điểm sạt lở với tổng chiều dài trên 100 m.

Khu vực sạt lở bờ sông Tiền từ ấp Phú Lợi B đến ấp Long Thạnh tập trung đông dân cư với hàng trăm ngôi nhà nhưng trước mắt, có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp hơn 30 ngôi nhà nằm sát những điểm sạt lở. Ông Phạm Văn Thạnh ở ấp Long Thạnh, xã Long Phú Thuận cho biết, từ trước Tết Nguyên đán năm 2026 đến nay, tình hình sạt lở bờ sông Tiền xảy ra rất nhiều tại khu vực ông sinh sống, lở sâu vào tuyến đường nhựa, làm cắt đứt tuyến đường giao thông trước nhà. Ông Thạnh lo lắng vì gần nhà ông vừa  xảy ra vụ sạt lở và diễn ra khá nhanh nên rất mong ngành chức năng nghiên cứu, đầu tư làm công trình kè bảo vệ bờ sông.

Giờ đây, sạt lở không chỉ xuất hiện trong mùa mưa, ở những con sông lớn (sông Tiền, sông Hậu) mà còn diễn ra cả trong mùa khô, ở những con sông nhỏ và kênh, rạch nội đồng. Điển hình như ngày 12/4 vừa qua, bờ Đông sông Phú An (thuộc xã Bình Phú) bị sạt lở với chiều dài khoảng 75 m. Vụ sạt lở không gây thiệt hại về người nhưng ảnh hưởng trực tiếp 5 căn nhà; toàn bộ đoạn đường bê tông rộng 3,5 m kết hợp đê bao đã bị sụp xuống sông. Vì vậy, cắt đứt đường giao thông, người dân đi lại, vận chuyển hàng hóa khó khăn; đe dọa trực tiếp hơn 500 ha sầu riêng khi triều cường dâng cao kèm theo xâm nhập mặn.

Từ năm 2025 đến nay, Đồng Tháp ghi nhận hơn 260 điểm sạt lở, với tổng chiều dài trên 46.200 m. Sạt lở đã làm ảnh hưởng hơn 90 căn nhà, trong đó 26 căn bị sập hoàn toàn; đồng thời, gây thiệt hại 49 lồng bè nuôi cá của doanh nghiệp và hộ dân… Việc sạt lở gây ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của nhiều hộ dân ven sông, ước tính kinh phí khắc phục hơn 434 tỷ đồng.

Đặc biệt, các vụ sạt lở nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến dân cư, kết cầu hạ tầng và sản xuất kinh doanh phải khắc phục khẩn cấp, gồm: Sạt lở bờ sông Tiền - khu vực Kè chống xói lở bờ sông Tiền, xã Thường Phước; sạt lở bờ sông Tiền tại đường Nguyễn Hương thuộc khóm Tân Tịch và khóm Tịnh Hưng, phường Cao Lãnh; sạt lở bờ sông Tiền khu vực ấp Tân Quới, xã Tân Long (từ bến đò An Long - Tân Quới cũ về phía thượng nguồn)…

Ứng phó với sạt lở

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, tình hình sạt lở trên địa bàn tỉnh diễn ra nhanh chóng, nhiều về số điểm sạt lở và nghiêm trọng về mức độ. Qua các báo cáo khoa học và thực tiễn cho thấy, do động lực dòng chảy tác động vào lòng dẫn có cấu tạo nền địa chất mềm yếu gây ra sạt lở bờ sông. Sạt lở thường diễn ra ở các cù lao và nơi dòng sông phân nhánh, khu vực nhập lưu của các nhánh sông, đoạn sông có luồng lạch không ổn định, nơi dòng sông hẹp, thắt "cổ chai". Ngoài ra, tình trạng xây dựng nhà ở, cơ sở sản xuất kinh doanh lấn chiếm mặt sông và sóng do các phương tiện thủy cũng gây ra tình trạng sạt lở cục bộ; ảnh hưởng của biến đổi khí hậu cũng tác động đến quá trình sạt lở bờ sông…

Năm qua, từ các nguồn vốn, Đồng Tháp triển khai 54 công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển, trong đó, 27 công trình đã hoàn thành, chủ yếu là các tuyển đê biển, kè sông và công trình xử lý sạt lở trọng điểm, góp phần bảo vệ khu dân cư, đất sản xuất và hạ tầng thiết yếu và 27 công trình đang triển khai thực hiện, tập trung vào xử lý sạt lở cấp bách tại các tuyến sông, kênh rạch; nâng cấp, gia cố đê bao, kè chống sạt lở và các công trình bảo vệ bờ.

Trước tình hình sạt lở nghiêm trọng, UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp cho dự án khắc phục khẩn cấp sạt lở sông Tiền khu vực kè Thường Thới Tiền (xã Thường Phước) với tổng chiều dài 1,1 km, kinh phí hơn 240 tỷ đồng. Ông Huỳnh Văn Hiếu, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án tỉnh Đồng Tháp cho biết, dự án khắc phục khẩn cấp sạt lở khu vực kè Thường Thới Tiền triển khai thi công vào tháng 11/2025 và dự kiến hoàn thành trong tháng 12/2026. Tận dụng thời gian mùa khô, chủ đầu tư yêu cầu các đơn vị liên quan cố gắng đẩy nhanh tiến độ thi công, phấn đấu trong tháng 8 hoặc tháng 9/2026 phải hoàn thành dự án.

Cùng đó, Đồng Tháp còn áp dụng biện pháp phi công trình để phòng, chống sạt lở như trồng các loại cây có khả năng giữ đất, bảo vệ bờ sông, kênh, rạch như trồng cây bần kết hợp nuôi thả lục bình.

Anh Trịnh Xuân Nghĩa ở ven sông Cần Lố, phường Mỹ Trà cho biết, trước đây, tuyến đường bờ Tây sông Cần Lố (phía trước nhà anh Nghĩa) xảy ra vụ sạt lở, dài khoảng 30 m, ăn sâu vào bờ từ 4 - 5 m. Tuy nhiên, khu vực gần sát đó trồng nhiều cây bần (hơn 4 năm tuổi) dọc bờ kênh thì không bị sạt lở. Rễ bần phát triển nhiều, đâm thẳng từ dưới mặt đất lên, giữ đất khá hiệu quả.

Trước tình hình này, Đồng Tháp huy động tổng hợp các nguồn lực của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, thực hiện hiệu quả phương châm "Bốn tại chỗ" gắn với yêu cầu "Ba sẵn sàng", chủ động phòng ngừa, ứng phó kịp thời với sạt lở nói riêng và các tình huống thiên tai nói chung, nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và Nhà nước, bảo đảm an toàn sản xuất, giữ vững an ninh trật tự và ổn định xã hội.

Bên cạnh đó, Đồng Tháp tập trung xử lý các điểm sạt lở đặc biệt nguy hiểm, đe dọa trực tiếp khu dân cư, trường học, đường giao thông và công trình hạ tầng thiết yếu. Đồng thời, tỉnh đầu tư gia cố kè chống sạt lở tại các đoạn sông, kênh xung yếu; kết hợp biện pháp công trình với giải pháp sinh thái như trồng cây bảo vệ bờ, giảm sóng; tiếp tục triển khai và đẩy nhanh tiến độ các dự án bố trí, ổn định dân vư vùng sạt lở.

UBND tỉnh Đồng Tháp đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, đề xuất Chính phủ ưu tiên bố trí nguồn vốn để hỗ trợ Đồng Tháp thực hiện 6 dự án phòng, chống sạt lở bờ sông, bờ biển cấp bách và dự án chuyển nước ngọt với tổng mức đầu tư 2.974 tỷ đồng; thực hiện 8 dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai, sạt lở, kinh phí khoảng 379,5 tỷ đồng nhằm đảm bảo an sinh xã hội, ổn định dân cư.