Đồng Tháp bứt tốc đưa ngành yến ra thị trường quốc tế

Ngày 18/10, tại Đồng Tháp, Sở Công Thương phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp; Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cùng Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Trí Sơn tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Nghề nuôi yến và xuất khẩu chính ngạch tổ yến sang thị trường Trung Quốc”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Minh Sang, Phó Trường phòng Quản lý thương mại- Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong 9 tháng năm 2025, sản lượng xuất khẩu yến sào đạt khoảng 600 kg tổ yến tinh chế, với giá trị đạt 809 nghìn USD sang thị trường Trung Quốc. Điều này cho thấy tiềm năng tiêu thụ tổ yến của thị trường Trung Quốc rất lớn.

Cùng đó, khoảng cách địa lý và văn hoá khá tương đồng là một lợi thế để doanh nghiệp nghiên cứu, đáp ứng thị hiếu tiêu dùng của thị trường nước này. Trước cơ hội thị trường Trung Quốc cho phép nhập khẩu chính ngạch, đây có thể được xem là đầu ra chủ yếu cho tổ yến bên cạnh thị trường trong nước, đem về nguồn thu "ngoại tệ trắng".

Tuy nhiên, ông Sang cũng chỉ ra những hạn chế như phần lớn cơ sở nuôi yến hoạt động nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị, chỉ khoảng 15% sản lượng tổ yến của tỉnh được chế biến qua các nhà máy đạt chuẩn an toàn thực phẩm. Giá trị xuất khẩu còn khiêm tốn do chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận kiểm dịch của phía Trung Quốc.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Bùi Băng Sơn, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Trí Sơn chia sẻ, ngoài yêu cầu pháp lý, khách hàng quốc tế cũng đặt ra tiêu chí ngày càng cao đối với tổ yến. Sản phẩm phải giữ trọn hàm lượng dinh dưỡng như protein, acid amin, khoáng chất và tuyệt đối an toàn, không chứa nitrit, kháng sinh hay vi sinh vật gây hại.

Về hình thức, thị trường Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng tổ yến nguyên vẹn, kích thước chuẩn A4, A5 và màu trắng tự nhiên, vốn được coi là tinh khiết và giàu dược tính. Mẫu mã, bao bì cần chuyên nghiệp, ghi nhãn đầy đủ và rõ ràng thông tin xuất xứ, ngày sản xuất, hạn sử dụng. Theo đó, sản phẩm phải có khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch qua mã QR, blockchain hay IoT, đi kèm chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO 22000:2018.

Ông Sơn cũng cho biết, dù có tiến bộ, xuất khẩu tổ yến Việt Nam vẫn gặp nhiều rào cản. Giá thành khó cạnh tranh với Indonesia và Malaysia, trong khi mẫu mã và thương hiệu chưa rõ ràng, thiếu khác biệt. Các quy định an toàn thực phẩm nghiêm ngặt yêu cầu doanh nghiệp nâng cấp công nghệ và kiểm tra chất lượng, nhưng tài chính hạn chế. Nếu không nâng chất lượng và thương hiệu, tổ yến Việt khó cạnh tranh trong khu vực.

Tại hội thảo, nhiều đại biểu cũng đồng tính với ý kiến cho rằng nhu cầu minh bạch nguồn gốc, chất lượng sản phẩm hàng hóa đang được quan tâm nhiều hơn và trở thành tiêu chí bắt buộc trong xuất khẩu.

Tham luận về vấn đề này, ông Lê Nguyễn Đoan Duy, Trường khoa Công nghệ Thực phẩm – Trường Đại học Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Truy xuất nguồn gốc yến sào là xu hướng tất yếu giúp Việt Nam khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên hiện nay, sản phẩm yến sào chưa có khung tiêu chuẩn thống nhất. Nhiều doanh nghiệp tự xây dựng hệ thống riêng, dẫn đến dữ liệu rời rạc, khó tích hợp và thiếu tính chính xác khi xuất khẩu. Trong giai đoạn 2025- 2030 cần chú trọng ứng dụng blockchain, IoT và hệ thống quản trị dữ liệu quốc gia nhằm đảm bảo tính minh bạch, nâng cao giá trị kinh tế và niềm tin người tiêu dùng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, tính đến cuối năm 2024, tỉnh có khoảng 2.380 cơ sở nuôi chim yến (đứng hàng thứ 5 trong cả nước), nghề nuôi yến đã trở thành một ngành kinh tế sinh lợi cao, góp phần nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương. Sản lượng tổ yến trung bình hàng năm khoảng 30 tấn.

Tỉnh Đồng Tháp hiện có 35 cơ sở sơ chế biến, với nhiều sản phẩm đa dạng như: Yến chưng đường phèn, Yến chưng đông trùng hạ thảo, Yến chưng hồng sâm, Nước yến Collagen, Nước yến sâm.... Trong đó, có hai doanh nghiệp được cấp mã để xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, gồm Công ty TNHH TMDV Trí Sơn và Công ty TNHH Nông sản Tân Đông.

Đặc biệt, ngày 9/11/2022, Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã chính thức phê duyệt cho phép Việt Nam xuất khẩu tổ yến sang Trung Quốc theo đường chính ngạch. Sự kiện này đánh dấu bước ngoặt quan trọng, mở ra cánh cửa lớn cho ngành yến Việt Nam, trong đó có tỉnh Đồng Tháp. Trung Quốc hiện chiếm hơn 80% tổng nhu cầu tiêu thụ tổ yến toàn cầu, với quy mô thị trường ước đạt trên 5 tỷ USD mỗi năm. Việc được phép xuất khẩu chính ngạch không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo điều kiện để kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu yến Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Hiện nay, tỉnh Đồng Tháp đã và đang tích cực triển khai những thay đổi quan trọng trong hoạt động quản lý nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe của Nghị định thư về xuất khẩu tổ yến chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Cụ thể, tỉnh đã xúc tiến việc cấp mã số định danh nhà yến thông qua phần mềm tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia của Cục Chăn nuôi, tạo thuận lợi cho công tác quản lý chất lượng và đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách minh bạch, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.