Đồng Tháp: Đàn cá tự nhiên chọn bến sông làm nhà nhờ tình người

Ngành chức năng và chính quyền nhiều địa phương trong tỉnh Đồng Tháp tăng cường xử lý những đối tượng đánh bắt thủy sản trái phép theo kiểu tận diệt; tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức người dân trong việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Từ đó, nhiều người dân quan tâm bảo vệ thông qua việc thành lập các tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản; thường xuyên cung cấp thức ăn cho đàn cá tự nhiên; tham gia hoạt động thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Giữ cá cho sông

Nhiều năm nay, với sự chung tay bảo vệ và chăm sóc của người dân địa phương, đàn cá tự nhiên trên kênh Nguyễn Văn Tiếp vẫn chọn khu vực gần Bến đò Bằng Lăng (xã Đốc Binh Kiều, tỉnh Đồng Tháp) làm "nhà". Đàn cá nhiều loại cá như cá trê, mè vinh, mè hoa… nhưng đa số lá cá tra.

Vợ chồng ông Nguyễn Phước Tài và bà Nguyễn Thị Nhàn (ở xã Đốc Binh Kiều) cưu mang đàn cá từ những ngày đầu tiên chúng về trú ngụ. Bà Nguyễn Thị Nhàn kể, khoảng tháng 10/2020, tự nhiên có đàn cá nhỏ từ đâu kéo về ở gần Bến đò Bằng Lăng, rồi dần dần, đàn cá dẫn dắt nhau về nơi này ngày càng đông. Gia đình bà và người dân địa phương cùng nhau mua thức ăn công nghiệp, đóng góp gạo, mít, đu đủ… để cho cá ăn; cùng nhau bảo vệ, ngăn chặn những người đánh bắt trái phép.

Từ năm 2024 đến nay, trên sông Tiền, tại khu vực bờ kè An Thạnh, phường Hồng Ngự cũng xuất hiện đàn cá tự nhiên với rất nhiều loài cá nước ngọt. Chính quyền địa phương và người dân quan tâm bảo vệ, cho ăn hàng ngày nên cá về ở nơi đây ngày càng nhiều, ước chừng đàn cá lên đến hàng trăm tấn với nhiều loại như: cá tra, cá trê, cá rô, cá mè, cá lăng… Để giữ gìn đàn cá tự nhiên, tháng 7/2024, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự với hơn 70 thành viên (trong đó có 9 thành viên thường trực) được thành lập.

Ông Trương Minh Hải, Tổ trưởng Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự cho biết, thành viên của Tổ là đại diện các đoàn thể ở phường như Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên… và người dân. Tổ và lực lượng chức năng phối hợp tuần tra trên sông Tiền nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn những người đánh bắt thủy sản trái phép trong khu vực bảo vệ đàn cá tự nhiên. Các đoàn thể và các thành viên trong Tổ thường xuyên tuyên truyền, vận động nhân dân không đánh bắt đàn cá tự nhiên; tổ chức thả thêm cá để tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự dùng chà tre rào xung quanh bến sông, nuôi lục bình để đàn cá có nơi trú ngụ an toàn; gắn đèn, camera giám sát và có bố trí người trực đêm để bảo vệ đàn cá tự nhiên trên sông Tiền. Ông Nguyễn Thái Bằng ở phường Hồng Ngự chia sẻ, có đàn cá tự nhiên về trú ngụ, ông cảm thấy rất vui. Hàng ngày, ông đi thu gom thức ăn thừa tại các quán ăn trên địa bàn phường, mang về cho đàn cá. Bởi ông nghĩ chúng có nơi ở an toàn và ăn no đủ thì sẽ gắn bó với nơi đây.

Theo ông Nguyễn Thanh Phong, Chủ tịch UBND phường Hồng Ngự, với sự bảo vệ của chính quyền địa phương và người dân, đàn cá tự nhiên ở khu vực bờ kè An Thạnh phát triển ngày càng nhiều. Thông qua nhiều hình thức, địa phương tích cực tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân bảo vệ và đóng góp nguồn thức ăn cho đàn cá. Cùng với đó là nghiêm cấm khai thác thủy sản trái phép dưới mọi hình thức trong phạm vi từ đoạn sông cầu Sở Thượng đến cầu Nguyễn Tất Thành, dài khoảng 3km. Sự xuất hiện của đàn cá tự nhiên bên bờ sông Tiền ở Hồng Ngự không chỉ mang lại niềm vui cho người dân địa phương mà còn góp phần tái tạo nguồn lợi thủy sản và phát triển du lịch.

Bến sông Tiền ở khu vực bờ kè An Thạnh với sự quản lý của Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự trở thành địa chỉ tin cậy, an toàn, thu hút nhiều tổ chức, cá nhân đến thả cá phóng sinh và thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản. Tại đây, các tổ chức, cá nhân đã thả hàng trăm nghìn con cá giống các loại xuống sông Tiền.

Tiếp nối hiệu quả của Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự, cuối tháng 3/2026, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản khóm An Thạnh A (phường An Bình) đã ra mắt với 18 thành viên nòng cốt nhằm bảo vệ Khu bảo tồn và tái tạo nguồn lợi thủy sản phường An Bình (trên sông Tiền, đoạn tiếp giáp với kênh Hồng Ngự - Vĩnh Hưng).

Tăng cường bảo vệ thủy sản

Việc thay đổi nhận thức của người dân từ khai thác tối đa sang khai thác bền vững là vấn đề quan trọng nhất để bảo vệ nguồn lợi thủy sản đang ngày càng cạn kiệt như hiện nay.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho hay, những hoạt động bảo vệ nguồn lợi thủy sản như việc thành lập các tổ cộng đồng bảo vệ cá, tôm tự nhiên; thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản,… tạo ra sự lan tỏa lớn, nâng cao ý thức cộng đồng phải biết bảo vệ nguồn lợi thủy sản trước khi đánh bắt. Bên cạnh đó, cũng giúp người dân có ý thức hơn, quan tâm hơn đến việc làm sao khai thác thủy sản mang lại hiệu quả nhưng phải bền vững.

UBND tỉnh đã ban hành Quy định danh mục nghề, ngư cụ cấm sử dụng khai thác thủy sản; khu vực cấm khai thác thủy sản có thời hạn trên địa bàn tỉnh. Trong đó, 2 khu vực ở vùng đầu nguồn sông Tiền (đoạn thuộc các phường Hồng Ngự, An Bình, Thường Lạc và xã Long Khánh, Long Phú Thuận) có diện tích 1.060 ha phải tạm ngưng khai thác thủy sản từ ngày 1/6 đến 30/8 hàng năm.

Đặc biệt, vào tháng 3/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Tháp đã ban hành Chỉ thị số 07-CT/TU về việc tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền đối với công tác ngăn chặn khai thác nguồn lợi thủy sản có tính hủy diệt trên địa bàn tỉnh.

Trên cơ sở đó, UBND tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo tổ chức tuyên truyền sâu rộng các quy định của pháp luật về bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và nhân dân, nhất là các tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản.

Cùng với đó, siết chặt quản lý tại các khu vực trọng điểm, tập trung nguồn lực bảo vệ nghiêm ngặt Vườn Quốc gia Tràm Chim, Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười; ưu tiên đầu tư các dự án phục hồi hệ sinh thái tự nhiên và bảo tồn đa dạng sinh học; duy trì đường dây nóng để tiếp nhận và xử lý nhanh các phản ánh từ người dân về hành vi đánh bắt thủy sản kiểu tận diệt.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp Nguyễn Phước Thiện, tỉnh tăng cường quản lý Nhà nước về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Cụ thể, địa phương rà soát, thống kê các khu vực có nguy cơ cao xảy ra khai thác thủy sản có tính hủy diệt để xây dựng kế hoạch quản lý, kiểm soát phù hợp; quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản; hướng dẫn người dân chuyển đổi nghề, phương thức khai thác thân thiện với môi trường.

Tỉnh tổ chức thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản; bảo vệ các khu vực sinh sản, cư trú tự nhiên của các loài thủy sản bản địa, có giá trị kinh tế, thành lập và phát huy vai trò của các tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản.