Dữ liệu và AI mở đường tăng giá trị ngành dệt may Việt Nam

Trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế ngành Công nghiệp dệt may - thiết bị, nguyên phụ liệu và vải 2026 (HanoiTex & HanoiFabric 2026) tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế ICE Hà Nội, ngày 21/10, Hiệp hội Dệt May Việt Nam tổ chức Tọa đàm với chủ đề "Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngành dệt may: Từ dữ liệu sản xuất đến năng lực cạnh tranh toàn cầu".

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Hiệp Hội dệt may Việt Nam nhấn mạnh, ngành dệt may Việt Nam thời gian gần đây đã phát triển bứt phá và đứng trong top 3 các nước xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ngành cũng đang đứng trước những thay đổi sâu sắc của thị trường toàn cầu. Yêu cầu của khách hàng ngày càng cao, chu kỳ sản phẩm ngày càng ngắn, áp lực chi phí gia tăng, trong khi các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe.

Trong bối cảnh đó, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực và giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và vị thế của ngành dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ông Trương Văn Cẩm cho rằng, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư máy móc hay phần mềm, mà là sự thay đổi toàn diện trong tư duy quản trị, tổ chức sản xuất và phương thức kinh doanh. Đặc biệt, dữ liệu phải trở thành nền tảng của quá trình chuyển đổi, giúp doanh nghiệp kiểm soát tiến độ đơn hàng, sử dụng hiệu quả nguyên phụ liệu, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí và đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn.

Tọa đàm hôm nay đề cập đến nhiều vấn đề thiết thực, từ ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh; yêu cầu kỹ thuật đối với Hộ chiếu số sản phẩm dệt may (DPP) tại thị trường EU; xây dựng nền tảng dữ liệu sản xuất cho doanh nghiệp may; đến triển vọng phát triển ngành trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) và ứng dụng AI trong kinh doanh thời trang trên nền tảng thương mại điện tử.

Hiệp hội Dệt May Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy kết nối công nghệ, chia sẻ tri thức và nhân rộng các mô hình chuyển đổi số hiệu quả, góp phần xây dựng ngành dệt may phát triển hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao hơn.

Tai phiên trao đổi, các chuyên gia đã thảo luận trực tiếp nhằm tháo gỡ khó khăn, đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất lao động, cắt giảm chi phí vận hành và gia tăng sức cạnh tranh toàn cầu.

TS. Nguyễn Thu Phượng - Phó hiệu trưởng, Trường đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội chia sẻ về các vấn đề khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - động lực nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của ngành may Việt Nam. Theo TS. Nguyễn Thu Phượng, ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển dịch từ gia công thuần túy sang các phương thức có giá trị gia tăng cao hơn nhằm đáp ứng áp lực ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc.

Thực tiễn tại các doanh nghiệp lớn cho thấy việc đầu tư mua sắm thiết bị tiên tiến chỉ mang lại hiệu quả đột phá khi được kết hợp đồng bộ với đổi mới quản trị và nâng cao kỹ năng lao động. Tổng công ty May 10 khi áp dụng sản xuất tinh gọn đã ghi nhận năng suất lao động tăng 52%, tỷ lệ lỗi giảm 8% và giảm một giờ làm việc mỗi ngày. Tương tự, tại Tổng công ty Đức Giang và các đơn vị thành viên, năng suất lao động tăng từ 8% đến 10%, tỷ lệ hàng lỗi trên chuyền giảm mạnh từ mức 25% xuống còn từ 10% đến 12%.

Tuy nhiên, hơn 70% doanh nghiệp trong ngành dệt may là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì vậy rào cản tài chính và tri thức tổ chức đang hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ tự động hóa tiên tiến. Để khắc phục, lộ trình phát triển đòi hỏi các đơn vị phải ưu tiên số hóa và chuẩn hóa dữ liệu, áp dụng các giải pháp quản lý tinh gọn trước khi tiến hành tự động hóa quy mô lớn. Sự đồng hành của nhà nước, các cơ quan quản lý, hiệp hội cùng các trường viện thông qua khung pháp lý mới như Luật Khoa học và Công nghệ sẽ tạo cơ chế chấp nhận rủi ro và thử nghiệm công nghệ mới, giúp ngành may Việt Nam củng cố vị thế vững chắc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam, ngành dệt may đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những đòi hỏi ngày càng khắt khe hơn từ thị trường quốc tế. Khách hàng hiện nay không chỉ dừng lại ở các yêu cầu truyền thống như thời gian giao hàng nhanh, giá thành sản xuất cạnh tranh, mà còn đặt ra các tiêu chuẩn rất cao về chất lượng, trách nhiệm xã hội và tính bền vững của sản phẩm.

Trong điều kiện chi phí sản xuất trong nước tăng cao làm suy giảm lợi thế cạnh tranh truyền thống về nhân công giá rẻ, việc chủ động ứng dụng công nghệ hiện đại, số hóa, tự động hóa, robot hóa và trí tuệ nhân tạo trở thành hướng đi bắt buộc đối với tất cả các doanh nghiệp. Do đó, ông Vũ Đức Giang nhấn mạnh, các doanh nghiệp cần chú trọng đầu tư nâng cấp hạ tầng nhà xưởng đạt các chuẩn đánh giá quốc tế, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tự động hóa để tối ưu hóa chi phí sản xuất và gia tăng năng suất lao động.

Theo số liệu từ Hiệp hội Dệt May Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt 35,72 tỷ USD, tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Ngành dệt may đang hướng tới mục tiêu đạt tổng kim ngạch xuất khẩu 48- 49 tỷ USD cho cả năm 2026./.