Gỡ "nút thắt" vốn cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ

Phiên thảo luận Nội địa hóa hay tối ưu chuỗi cung ứng trong khuôn khổ Diễn đàn “Tăng cường liên kết doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam nhằm thúc đẩy nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững”. Ảnh: Minh Ngọc

Vốn đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi chậm đang là “nút thắt” khiến nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam khó hội nhập chuỗi cung ứng FDI. Để giải bài toán này, sự đồng bộ giữa chính sách ưu đãi thuế, các quỹ hỗ trợ R&D và nguồn tín dụng dài hạn lãi suất thấp được xem là chìa khóa then chốt giúp doanh nghiệp nâng cấp năng lực sản xuất và thúc đẩy nội địa hóa.

Tiếp cận vốn vẫn là thách thức

Tại Diễn đàn “Tăng cường liên kết doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam nhằm thúc đẩy nội địa hóa và phát triển chuỗi cung ứng bền vững”,  các chuyên gia cho rằng, nguồn vốn và dòng tiền được ví như “mạch máu” của doanh nghiệp, giúp duy trì sản xuất kinh doanh liên tục và tạo nền tảng để mở rộng hoạt động. Với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, vai trò này càng rõ nét do nhu cầu đầu tư ban đầu lớn về hạ tầng và máy móc.

Để đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn FDI, doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ phải trang bị máy móc CNC, thiết bị công nghệ hiện đại, đồng thời xây dựng nhà máy đạt tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn xanh nhằm chứng minh năng lực sản xuất. Quy mô vốn cho một dự án đầu tư nhà máy công nghiệp hỗ trợ thường từ vài chục tỷ đến hàng trăm tỷ đồng. Đặc biệt, nguồn vốn cũng là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp chuyển từ tư duy gia công thuê sang cung cấp giải pháp, đầu tư các công nghệ như laser, phủ PVD/CVD và cải tiến quy trình sản xuất.

Ông Chu Việt Cường - Đại diện Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương. Ảnh: Minh Ngọc

Theo ông Chu Việt Cường, đại diện Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, trong lĩnh vực ngành công nghiệp, vốn đầu tư rất lớn nên thu hồi rất lâu. Nhiều doanh nghiệp chỉ làm những con bu-lông, tua vít... lãi chỉ được vài chục đồng một con. Thế nhưng nhà đầu tư phải đầu tư cho nhà máy vài chục tỷ cho đến hàng trăm tỷ đồng. Nhà đầu tư cần rất nhiều thời gian để có thể thu hồi được vốn.

Tuy nhiên, nhu cầu vốn lớn đi kèm áp lực tài chính nặng nề. Các dự án công nghiệp có thời gian thu hồi vốn kéo dài, lợi nhuận mỏng. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ, nên thiếu tiềm lực tài chính để tự đầu tư đồng bộ máy móc, công nghệ chế tạo hiện đại hay hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Bên cạnh đó, thủ tục hành chính chưa được đơn giản hóa cũng làm tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, bà Nguyễn Nguyệt Ánh (Công ty TNHH Dụng cụ An Mi) chia sẻ, chi phí đạt các chứng nhận xanh (LEED Silver) sẽ rất lớn nên cần có sự hỗ trợ từ Nhà nước.

Khơi thông tín dụng và chính sách, mở rộng dư địa phát triển

Ông Chu Việt Cường cho biết, hiện đã có nhiều ưu đãi về tín dụng và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trong Nghị định số 320/2025/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp thuộc đối tượng ưu đãi được miễn thuế TNDN trong 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo, áp dụng cho các nhóm đối tượng đặc thù.

Về định hướng chính sách, Quyết định 929/QĐ-TTg của Chính phủ về Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 đánh dấu sự chuyển hướng từ hỗ trợ dàn trải sang trọng tâm, trọng điểm theo chuỗi giá trị và các bài toán công nghệ quy mô lớn. Theo đó, tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng được lấy làm thước đo hiệu quả.

Cũng tại diễn đàn, ông Cường cho biết thêm, hiện nay ngoài nguồn lực từ cá nhân doanh nghiệp thì các bộ ngành đều có quỹ để hỗ trợ cho doanh nghiệp. Ví dụ như quỹ NATIF bên Bộ Khoa và Công nghệ dành cho hỗ trợ cho các bên doanh nghiệp trong R&D.

Ông Nguyễn Vân, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ Thành phố Hà Nội HANSIBA. Ảnh: Minh Ngọc

Về phía hiệp hội, ông Nguyễn Vân, đại diện Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA), cho biết hiệp hội đang đề xuất với Chính phủ và các ngân hàng nhà nước, trong đó có Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) về việc bố trí nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất thấp cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Doanh nghiệp cũng được khuyến nghị tận dụng tối đa các gói tín dụng ưu đãi và chính sách hỗ trợ tài chính hiện hành của Bộ Công Thương và Chính phủ để giảm áp lực chi phí đầu tư.

Với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, vốn không chỉ là nguồn lực để mua sắm máy móc mà còn quyết định việc có đủ sức bước vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn hay không. Khi tín dụng dài hạn lãi suất thấp, các quỹ hỗ trợ và chính sách ưu đãi cùng đến được với doanh nghiệp một cách kịp thời, khả năng nâng cấp công nghệ, đẩy mạnh nội địa hóa của khối doanh nghiệp trong nước sẽ có thêm nền tảng vững chắc, góp phần xây dựng chuỗi cung ứng tự chủ và bền vđểđ cho nền kinh tế.