Đường ống mới không thể loại bỏ rủi ro với xuất khẩu dầu Trung Đông

Tàu thuyền neo ngoài khơi thị trấn Khasab, Oman, chờ qua eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN phát

Các nhà sản xuất dầu mỏ Trung Đông đang lên kế hoạch xây dựng các đường ống mới nhằm giảm sự phụ thuộc vào Eo biển Hormuz, trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu dầu thô bằng đường biển của các quốc gia vùng Vịnh đang bị gián đoạn do các cuộc tấn công gần như hằng ngày của Iran nhằm vào các tàu chở dầu.

Tuy nhiên, theo CNBC, các nhà phân tích cho biết những đường ống mới này sẽ không thể loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng của khu vực. Theo họ, cơ sở hạ tầng này cũng dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công bất đối xứng với chi phí thấp tương tự như những vụ tấn công nhằm vào các tàu thuyền tại Eo biển Hormuz.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nói với CNBC rằng Washington đang hỗ trợ nỗ lực của Iraq nhằm xây dựng lại một đường ống dẫn dầu thô chạy từ thành phố Kirkuk ở miền Bắc nước này qua Syria đến Biển Địa Trung Hải. Quan chức này cho biết các công ty Mỹ được kỳ vọng sẽ tham gia vào quá trình xây dựng đường ống.

Tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz đã ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến Iraq, nhà sản xuất dầu lớn thứ hai trong OPEC, do nước này chủ yếu xuất khẩu dầu thông qua cảng Basra ở miền Nam với các lựa chọn thay thế hạn chế. Sản lượng dầu của Iraq đã giảm hơn 50% trong tháng 6, xuống còn 1,9 triệu thùng/ngày, so với mức 4,2 triệu thùng/ngày mà nước này khai thác vào tháng 2, trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran.

Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) có kế hoạch tăng gấp đôi công suất xuất khẩu bên ngoài Eo biển Hormuz sau khi hoàn thành đường ống thứ hai tới cảng Fujairah trên Vịnh Oman. Những người nắm rõ vấn đề này cho biết Saudi Arabia đang cân nhắc mở rộng đường ống dẫn dầu tới Biển Đỏ thêm 2 triệu thùng/ngày.

Theo các nhà phân tích của Goldman Sachs trong một báo cáo công bố ngày 12/7, những dự án này chỉ là 3 trong số 7 đường ống dẫn dầu tại Trung Đông đang được xây dựng hoặc trong giai đoạn lên kế hoạch. Các nhà phân tích cho biết công suất vận chuyển qua đường ống trong khu vực có thể tăng lên hơn 14 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2028. Con số này tương đương hơn 60% sản lượng xuất khẩu trước chiến tranh của 7 quốc gia vùng Vịnh, vốn ở mức 23 triệu thùng/ngày.

Tuy nhiên, Jennifer Li, chuyên gia phân tích địa chính trị tại công ty tư vấn năng lượng Rystad, cho rằng các đường ống này chủ yếu đóng vai trò như một biện pháp phòng ngừa địa chính trị trước nguy cơ gián đoạn tại Eo biển Hormuz, chứ không thể thay thế hoàn toàn tuyến hàng hải quan trọng này.

Đường ống Tây-Đông hiện có của UAE tới Vịnh Oman và Đông-Tây của Saudi Arabia tới Biển Đỏ đã đóng vai trò là những “van xả áp” quan trọng đối với thị trường dầu mỏ trong thời gian xảy ra cuộc chiến Iran. Abu Dhabi và Riyadh đã tăng cường xuất khẩu thông qua các đường ống này, chuyển hướng hàng triệu thùng dầu mỗi ngày đi vòng qua Eo biển Hormuz.

Bà Li cho biết, các quốc gia vùng Vịnh cần đa dạng hóa các tuyến xuất khẩu càng nhiều càng tốt, nhưng các đường ống cũng dễ bị tổn thương. Iran đã tấn công một trạm bơm trên đường ống của Saudi Arabia tới Biển Đỏ vào tháng 4, khiến lưu lượng vận chuyển giảm 700.000 thùng/ngày.

Bob McNally, nhà sáng lập công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy, nói với chương trình “Power Lunch” của CNBC hôm 13/7 rằng vấn đề không nằm ở tuyến đường biển. Vấn đề là Iran có thể sử dụng vũ khí để tấn công các cơ sở bốc dỡ dầu, các trạm bơm, các trạm đầu cuối, các cảng xuất khẩu và các kho chứa của những đường ống này.