EU lo hàng Trung Quốc “đi đường vòng” qua Maroc, Thổ Nhĩ Kỳ

Tàu container tại cảng Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: TTXVN phát

Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt với thách thức mới khi các doanh nghiệp Trung Quốc tăng mạnh đầu tư vào Maroc và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm mở rộng xuất khẩu sang thị trường châu Âu thông qua các hiệp định thương mại ưu đãi mà hai nước này đang có với EU.

Brussels lo ngại chiến lược này sẽ giúp doanh nghiệp Trung Quốc giảm tác động từ các biện pháp phòng vệ thương mại của EU, trong đó có thuế bổ sung đối với xe điện Trung Quốc, đồng thời tạo thêm đầu ra cho lượng công suất sản xuất dư thừa.

Số liệu của Rhodium Group cho thấy trong 4 năm qua, vốn đầu tư của Trung Quốc vào Maroc đã đạt khoảng 6 tỷ USD, trong khi đầu tư vào Thổ Nhĩ Kỳ khoảng 2 tỷ USD. Riêng tại Ai Cập, vốn đầu tư của Trung Quốc trong năm 2025 cũng đạt khoảng 6 tỷ USD, chủ yếu phục vụ xuất khẩu sang Mỹ và các nước vùng Vịnh.

Tại Maroc, Trung Quốc đang xây dựng chuỗi cung ứng hoàn chỉnh cho ngành xe điện, từ sản xuất pin, vật liệu pin đến linh kiện ô tô và lốp xe. Nhiều doanh nghiệp như Gotion, BTR, Tinci, Huayou, APG và Sentury Tire đã hoặc đang xây dựng nhà máy tại nước này.

Trong khi đó, tại Thổ Nhĩ Kỳ, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc cũng mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực xe điện, thiết bị gia dụng và năng lượng mặt trời. Giới chuyên gia nhận định Maroc và Thổ Nhĩ Kỳ đang trở thành những "cửa ngõ" để hàng hóa Trung Quốc tiếp cận thị trường EU nhờ các thỏa thuận thương mại tự do với khối.

Để ứng phó, Ủy ban châu Âu hồi tháng 3 đã đề xuất Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (Industrial Accelerator Act - IAA) nhằm tăng ưu tiên cho sản phẩm được sản xuất trong EU khi tiếp cận các gói mua sắm công và nguồn tài trợ của khối.

Đề xuất này cũng làm dấy lên tranh luận về việc có nên coi Maroc và Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác đủ điều kiện để sản phẩm sản xuất tại đây được gắn nhãn "Made in Europe".

Theo các chuyên gia, các công cụ phòng vệ thương mại hiện nay của EU chủ yếu xử lý từng mặt hàng riêng lẻ hoặc các trường hợp lẩn tránh thuế thông qua khâu lắp ráp đơn giản.

Tuy nhiên, khi doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư xây dựng nhà máy và tạo ra giá trị gia tăng đáng kể ngay tại Maroc hoặc Thổ Nhĩ Kỳ, việc chứng minh hành vi bán phá giá hoặc trợ cấp sẽ trở nên khó khăn hơn, khiến EU phải nghiên cứu thêm các công cụ mới để bảo vệ thị trường.