Học giả Trung Quốc đánh giá cao “Bốn bước chuyển chiến lược” của Việt Nam

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm, Viện trưởng Viện nghiên cứu Con đường Tơ lụa trên biển, Đại học Hoa Kiều tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Ảnh: TTXVN phát

Thế giới hiện nay đang trải qua những thay đổi sâu sắc chưa từng thấy, với bối cảnh quốc tế đầy phức tạp, nổi bật là sự đan xen giữa cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, sự phân hóa kinh tế toàn cầu và quá trình chuyển đổi công nghệ; việc duy trì đà phát triển ổn định là thách thức không nhỏ đối với bất kỳ quốc gia nào.

Trong nửa đầu năm nay, GDP của Việt Nam đã tăng trưởng 8,18%, đánh dấu mức tăng cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2011.

Những con số này cho thấy Việt Nam đang đứng trước thời cơ phát triển quan trọng với tốc độ tăng trưởng kinh tế đầy ấn tượng; tuy nhiên, mô hình tăng trưởng truyền thống, vốn dựa vào vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và nguồn nhân lực giá rẻ, đang ngày càng trở nên kém bền vững. Do đó, chuyển đổi kinh tế không chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Trung Quốc xung quanh “Bốn bước chuyển chiến lược” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra tại Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV mới đây, Giáo sư Hoàng Nhật Hàm (Huang Rihan), Viện trưởng Viện nghiên cứu Con đường Tơ lụa trên biển, Đại học Hoa Kiều tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) cho rằng, xét về mặt logic nội tại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc khi nhận định rằng Việt Nam cần chuyển đổi mô hình phát triển để duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh trong tương lai. Theo ông Hoàng Nhật Hàm, bốn bước chuyển đổi chiến lược này tạo thành một chuỗi thống nhất nhằm hiện đại hóa công tác quản trị.

Bước thứ nhất tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và chất lượng hoạt động của các thể chế; bước này tiếp nối quá trình tinh gọn bộ máy sâu rộng và việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong 2 năm qua, sau khi đã thiết lập được khuôn khổ, ưu tiên hiện nay là đảm bảo sự vận hành thông suốt và hiệu quả.

Bước thứ hai hướng tới thống nhất quản trị không gian phát triển, giải quyết các vấn đề tồn tại lâu nay như tình trạng quản lý manh mún đối với đất đai, biển và tài nguyên, cũng như những lực cản nội tại gây lãng phí nguồn lực.

Bước thứ ba thiết lập mô hình phát triển dựa trên năng suất, tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao; đây là bước giải quyết vấn đề cốt lõi, bởi lẽ sự thịnh vượng của quốc gia xét cho cùng được tạo ra từ đổi mới sáng tạo và lực lượng lao động có trình độ cao. Bước thứ tư nhấn mạnh việc chủ động phòng ngừa rủi ro, chuyển từ tư duy ứng phó khủng hoảng sang nhận diện sớm và phòng ngừa từ xa, một cách tiếp cận sáng suốt và thực tiễn trong bối cảnh rủi ro có thể lan truyền nhanh chóng như hiện nay. 

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm nhận định rằng Trung Quốc và Việt Nam đều là những nước xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Cả hai đều đang tìm kiếm những con đường phát triển phù hợp với điều kiện quốc gia của mình. Học hỏi lẫn nhau là tài sản quý giá trong mối quan hệ giữa hai Đảng, hai nước. Khó khăn của việc chuyển đổi không bao giờ nằm ở việc đề xuất mà nằm ở việc thực hiện nó.

Do đó, theo ông, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh kết quả cuộc họp cần thể hiện qua những thay đổi thực tế, đã "đánh đúng điểm mấu chốt, phản ánh lãnh đạo Việt Nam hiểu biết sâu sắc tình hình quốc tế và diễn biến trong nước, khiến các học giả nước ngoài, trong đó có Trung Quốc, tin tưởng hơn vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam trong tương lai".

Học giả Trung Quốc cũng khẳng định kế hoạch mang tầm nhìn chiến lược do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề ra đã vạch ra lộ trình phát triển cho Việt Nam trong tương lai. Những bước tiến về kinh tế của Việt Nam là tin tức tích cực và quan trọng đối với nước láng giềng Trung Quốc. Theo ông, xét cho cùng, việc đảm bảo sự phát triển bền vững của Việt Nam phụ thuộc vào việc triển khai bốn bước chuyển đổi chiến lược do ban lãnh đạo đất nước đề xuất.

Trước hết, công tác triển khai cần phải được thực hiện một cách kỹ lưỡng. Mặc dù đợt sáp nhập và cải cách thể chế gần đây diễn ra trên quy mô rộng khắp ở cả hai cấp chính quyền, nhưng cơ cấu mới đòi hỏi phải có sự hỗ trợ đầy đủ, đặc biệt là về nhân sự, kinh phí và dữ liệu tại cấp xã/phường, nơi bộ máy hành chính gần gũi nhất với người dân; tuy nhiên, thực tế cho thấy các nguồn lực này thường chưa đáp ứng kịp yêu cầu.

Việc phân cấp phân quyền phải đi đôi với việc giao quyền tự chủ về nguồn lực tài chính, nhân sự và hệ thống thông tin; nếu không, càng phân cấp mạnh từ cấp trên xuống thì cấp cơ sở càng dễ đối mặt với những điểm nghẽn.

Yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc mọi quyết định phải xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm và thời hạn thực hiện chính là nhằm ngăn chặn tình trạng chính sách tuy đúng đắn trên văn bản nhưng lại bị hạn chế hiệu quả trong quá trình thực thi, đây là một nguyên tắc chỉ đạo rõ ràng và quan trọng. 

Thứ hai, quá trình chuyển đổi phải thực chất. Việc chuyển dịch từ mô hình dựa vào nguồn nhân lực giá rẻ sang mô hình lấy năng suất và đổi mới sáng tạo làm động lực, đòi hỏi sự sẵn sàng đầu tư dài hạn cho giáo dục, khoa học và công nghệ.

Khi thu hút vốn đầu tư nước ngoài, không nên chỉ dừng lại ở việc thành lập các nhà máy lắp ráp; thay vào đó, quá trình đàm phán cần gắn kết các yếu tố như chuyển giao công nghệ, tích hợp vào chuỗi cung ứng nội địa và phát triển nhân tài, nhằm từng bước xây dựng các động lực tăng trưởng nội tại.

Trung Quốc và Việt Nam có nhiều dư địa hợp tác trong lĩnh vực này; các lĩnh vực như kết nối đường sắt, kinh tế số và năng lượng xanh đều mang lại cho Việt Nam những cơ hội quan trọng để thúc đẩy quá trình nâng cấp công nghiệp.

Thứ ba, phải giữ vững lập trường kiên định. Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, các vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen chặt chẽ, những rủi ro trong các lĩnh vực như chuỗi cung ứng, khí hậu hay dữ liệu có thể dễ dàng châm ngòi cho các phản ứng dây chuyền. Bằng cách kiên định đường lối ngoại giao độc lập, tự chủ và duy trì môi trường đối ngoại hòa bình, ổn định, Việt Nam tạo ra không gian cần thiết để triển khai công cuộc chuyển đổi trong nước, một yếu tố đặc biệt quan trọng giữa bối cảnh quốc tế đầy biến động.

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm cho rằng xét về tổng thể, Trung Quốc và Việt Nam có sự gần gũi về địa lý cũng như thể chế chính trị, Trung Quốc hoan nghênh sự phát triển không ngừng của Việt Nam. Hai nước đang cùng nhau xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam mang ý nghĩa chiến lược; quá trình chuyển đổi thuận lợi của Việt Nam cũng góp phần vào sự thịnh vượng và ổn định của khu vực.

Hai bên có nhiều dư địa để cùng đạt được thành công thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm quản trị quốc gia và kết nối sáng kiến “Vành đai và Con đường” với quy  hoạch “Hai hành lang, một vành đai kinh tế”, qua đó biến sự phát triển của mỗi nước thành cơ hội cho cả hai bên.