EU tiến gần phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ

Liên minh châu Âu (EU) đang tiến gần tới việc hoàn tất phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ, gần 10 tháng sau khi văn kiện nguyên tắc được ký kết giữa Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Turnberry (Scotland).

Rạng sáng 21/5, các nghị sĩ Nghị viện châu Âu và đại diện các quốc gia thành viên EU đã đạt được thỏa hiệp về việc chuyển đổi thỏa thuận nguyên tắc thành văn bản pháp lý chính thức. Theo kế hoạch, Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu sẽ bỏ phiếu về văn bản ngày 2/6, trước khi đưa ra phiên họp toàn thể từ ngày 15-18/6. Sau đó, Hội đồng châu Âu sẽ tiến hành phê chuẩn cuối cùng.

Quá trình đàm phán diễn ra căng thẳng trong nhiều tháng do thỏa thuận với Washington gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ EU. Một số quốc gia thành viên, đặc biệt là Pháp, cho rằng những nhượng bộ dành cho Mỹ mang tính bất lợi đối với châu Âu.

Trong thời gian qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhiều lần kêu gọi EU giữ lập trường cứng rắn hơn trước các sức ép thương mại từ Mỹ. Ông từng đề xuất EU xem xét sử dụng “công cụ chống cưỡng ép kinh tế” để đáp trả các đe dọa áp thuế mới từ Washington.

Sức ép đối với Brussels gia tăng sau khi Chính phủ Mỹ cảnh báo có thể áp thuế rất cao đối với ngành ô tô châu Âu nếu EU không hoàn tất thực hiện thỏa thuận trước ngày 4/7 tới.

Bên cạnh đó, một số ý kiến tại châu Âu cũng cho rằng các cơ sở pháp lý cho chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đối mặt nhiều tranh cãi tại Mỹ, đặc biệt sau những đánh giá gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ.

Tuy nhiên, Ủy ban châu Âu và một số nền kinh tế lớn như Đức vẫn thúc đẩy phê chuẩn nhanh nhằm tránh nguy cơ leo thang cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương. Brussels khẳng định EU cần duy trì uy tín quốc tế bằng việc thực hiện các cam kết đã ký kết.

Theo nội dung thỏa thuận, Mỹ đồng ý giảm mức thuế tối đa đối với phần lớn hàng hóa châu Âu xuống còn 15%, thay vì mức 30% từng được Washington đe dọa áp dụng trước đó.

Đổi lại, EU cam kết tăng mạnh nhập khẩu năng lượng từ Mỹ, bao gồm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), dầu mỏ và năng lượng hạt nhân, với tổng giá trị có thể lên tới 750 tỷ USD vào năm 2028. Brussels cũng chấp nhận mở rộng nhập khẩu nông sản và hải sản Mỹ, đồng thời giảm đáng kể thuế quan đối với hàng công nghiệp của Mỹ.

Ngoài ra, EU còn cam kết khuyến khích khoảng 600 tỷ USD đầu tư châu Âu vào Mỹ đến năm 2029.

Một trong những nội dung gây tranh cãi nhất liên quan tới thuế đối với thép và nhôm châu Âu. Hiện nhiều sản phẩm thép và nhôm xuất khẩu sang Mỹ vẫn chịu mức thuế lên tới 50%.

Thỏa hiệp mới cho phép Ủy ban châu Âu có quyền đình chỉ các ưu đãi thuế quan từ cuối năm 2026 nếu Mỹ tiếp tục duy trì mức thuế vượt quá 15% đối với các mặt hàng này.

Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange cho rằng văn bản cuối cùng đã bổ sung thêm các cơ chế bảo vệ, giám sát và điều khoản đình chỉ mạnh hơn nhằm bảo vệ lợi ích của EU trong trường hợp Mỹ không thực hiện đầy đủ cam kết.

Giới quan sát nhận định việc EU tiến gần phê chuẩn thỏa thuận với Mỹ phản ánh nỗ lực của cả hai bên nhằm tránh một cuộc đối đầu thương mại mới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gia tăng.