Ghế an toàn cho trẻ em trên ô tô: Cần thiết lập các rào cản kỹ thuật rõ ràng

Theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m mà không có thiết bị an toàn phù hợp bị phạt tiền từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. 

Tuy nhiên, Chính phủ cũng vừa ban hành Nghị định số 238/2026/NĐ-CP của Chính phủ: Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2024/NĐ-CР có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, sửa đổi chế tài xử phạt này thành hình thức phạt cảnh cáo. Đồng thời, Nghị định nghiêm cấm việc bố trí trẻ em trong độ tuổi, chiều cao nêu trên ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ trường hợp ô tô chỉ có một hàng ghế.

Mục tiêu cao nhất của quy định là bảo đảm sức khỏe, tính mạng cho trẻ em.

Lý giải về sự thay đổi này, đại diện Cục Cảnh sát Giao thông (Bộ Công an) cho biết, theo Điều 22 Luật Xử lý vi phạm hành chính, phạt cảnh cáo áp dụng với vi phạm không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ. Việc phạt cảnh cáo đồng nghĩa tài xế sẽ không bị phạt tiền và không bị trừ điểm Giấy phép lái xe. Mục tiêu cao nhất của quy định không phải là xử phạt tài chính mà là bảo đảm sức khỏe, tính mạng cho trẻ em. Việc trang bị thiết bị an toàn trên ô tô có tính chất tương tự như việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy.

Luật sư Phạm Ngọc Minh, đại diện Công ty Luật TNHH Everest (Hà Nội), bày tỏ sự đồng tình và đánh giá đây là bước đi hợp lý của các nhà làm luật. Việc áp dụng phạt tiền ngay lập tức sẽ không tương xứng với tính chất vi phạm, tạo gánh nặng kinh tế cho người dân trong bối cảnh ghế trẻ em vẫn là một thiết bị "mới" với đại đa số tài xế Việt. 

"Mục đích chính của quy định ghế trẻ em là giáo dục ý thức người lớn về an toàn của trẻ nhỏ, chứ không phải để phạt tiền. Nếu vậy, cảnh cáo là đủ", Luật sư Ngọc Minh nhấn mạnh.

Khi quy định có hiệu lực, sự lo lắng của người dân không còn tập trung vào mức phạt mà chuyển hướng sang việc làm thế nào để tìm mua một sản phẩm thực sự an toàn và đúng chuẩn.

Theo chia sẻ từ các chuyên gia, trên mạng hiện nay đang tràn lan các sản phẩm được gắn mác "thiết bị an toàn cho trẻ" với giá chỉ vài chục tới vài trăm nghìn đồng. Những sản phẩm "chống đối" này bao gồm: kẹp dây đai an toàn, đệm lót ghế bọc vải mỏng và đệm kê mút xốp hoặc bơm hơi… hầu như không có tác dụng giữ cố định trẻ. Chuyên gia cảnh báo, việc sử dụng các sản phẩm này vừa làm mất tiền oan, vừa gây nguy hiểm trực tiếp cho tính mạng của trẻ, đồng thời không đáp ứng tiêu chuẩn kiểm tra của cơ quan chức năng.

Anh Nguyễn Văn Tuấn (Hà Nội), một người tiêu dùng đang tìm mua ghế cho con gái 5 tuổi, chia sẻ: "Luật quy định phạt cảnh cáo là rất nhân văn, cho người dân thời gian chuẩn bị. Nhưng khi lên mạng tìm mua, tôi như rơi vào “ma trận”. Từ vài trăm ngàn đến chục triệu đồng đều có. Sản phẩm rẻ thì nhìn mỏng manh, không có ngàm giữ. Sản phẩm quảng cáo nhập khẩu châu Âu, có tem tiêu chuẩn thì giá lại quá cao, vượt ngoài khả năng chi trả của nhiều gia đình lao động bình thường."

Khó khăn không chỉ nằm ở phía người tiêu dùng mà còn đặt gánh nặng lên vai các doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh các sản phẩm đạt chuẩn an toàn quốc tế.

Ông Phạm Văn Lực, Giám đốc Công ty TNHH Lumilux - đơn vị chuyên doanh thiết bị ghế ngồi trẻ em trên ô tô, thẳng thắn bày tỏ sự trăn trở trước thực trạng thị trường hiện nay. 

Theo ông Lực, doanh nghiệp của ông cung cấp các sản phẩm có đầy đủ chứng thực an toàn và giấy phép nhập khẩu từ châu Âu. Tuy nhiên, quá trình đưa các sản phẩm chất lượng cao này vào thị trường Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn. 

"Sản phẩm của chúng tôi phải cạnh tranh với hàng loạt các loại đệm lót, kẹp dây an toàn giá rẻ, không rõ nguồn gốc, không có chức năng bảo vệ thực tế. Người tiêu dùng nhiều khi chỉ mua để 'chống đối' kiểm tra chứ chưa thực sự hiểu rõ về tiêu chuẩn an toàn. Thêm vào đó, chi phí kiểm định, thuế phí nhập khẩu cao khiến giá thành sản phẩm chuẩn đội lên, khó tiếp cận được số đông khách hàng," ông Lực chia sẻ.

Thị trường đang cần những sản phẩm đạt chuẩn an toàn quốc tế.

Từ góc độ pháp lý, Luật sư Phạm Ngọc Minh, Công ty Luật TNHH Everest bày tỏ vấn đề cốt lõi là phải kiểm soát được chất lượng sản phẩm trên thị trường. Cơ quan quản lý nhà nước cần sớm ban hành Bộ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) dành riêng cho ghế an toàn trẻ em trên ô tô. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của các đơn vị kiểm tra, đánh giá, thẩm định chất lượng để ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng tuồn vào thị trường, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp làm ăn chân chính và sức khỏe của người tiêu dùng.

Việc điều chỉnh từ phạt tiền sang cảnh cáo trong việc xử lý vi phạm không sử dụng ghế trẻ em là một bước đi linh hoạt, thấu tình đạt lý, thể hiện tính giáo dục cao của cơ quan quản lý Nhà nước. Tuy nhiên, để quy định pháp luật phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ trẻ em, sự chung tay từ nhiều phía là vô cùng cấp thiết. Người dân cần tự nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức để lựa chọn sản phẩm đúng chuẩn. 

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần thiết lập các rào cản kỹ thuật rõ ràng để kiểm soát thị trường. Khi chính sách, luật pháp, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng đồng hành, "văn hóa giao thông" liên quan đến sự an toàn của trẻ em mới thực sự được hiện thực hóa và bền vững.