Giá dầu thô tăng vọt sẽ kìm hãm đà hồi phục kinh tế Nhật Bản

Theo tờ Nikkei Asia, cuộc xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ - Israel và Iran có thể giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế Nhật Bản khi giá dầu thô tăng vọt đẩy lạm phát vượt quá mục tiêu ổn định giá cả của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ), đe dọa mục tiêu tăng lương thực tế bền vững của chính phủ nước này.

Nhật Bản phụ thuộc vào Trung Đông để nhập khẩu hơn 90% lượng dầu thô. Phần lớn lượng dầu này đi qua eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng ngoài khơi bờ biển phía Nam Iran. Việc Iran phong tỏa hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển này có thể đẩy giá dầu thô lên cao.

Theo nhận định của chuyên gia Hideo Kumano thuộc Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, xét đến mức tăng 20% của giá dầu thô vào khoảng thời gian Mỹ thực hiện các hoạt động quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 6/2025, "lần này giá có thể tăng tới 35%, đạt khoảng 90 USD/thùng". Ông cho rằng nếu giá cả duy trì ở mức đó thì sẽ ảnh hưởng đến giá xăng và điện ở Nhật Bản. Và nếu các hoạt động quân sự kéo dài thì tác động sẽ lan mạnh thành lạm phát trên diện rộng.

Ông Kumano tính toán rằng việc giá dầu thô tăng 35% sẽ đẩy chỉ số giá tiêu dùng chung (không bao gồm thực phẩm tươi sống) tăng 0,5%. Ông dự đoán, mặc dù việc cắt giảm thuế xăng dầu và trợ cấp điện, khí đốt do chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi thực hiện sẽ làm giảm giá khoảng 0,9%, nhưng “khoảng một nửa trong số đó sẽ thay thế bởi sự tăng giá dầu thô”.

Bên cạnh đó, cũng có những lo ngại về tác động đến tiền lương thực tế. Nhờ hiệu quả của các biện pháp kiểm soát giá của Chính quyền Thủ tướng Sanae Takaichi, tăng trưởng tiền lương thực tế hàng năm dự kiến sẽ chuyển sang tích cực ngay từ tháng 1/2026. Tuy nhiên, điều đó có thể chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nếu giá dầu thô tăng mạnh, vì tăng trưởng có thể giảm trở lại mức âm từ mùa Xuân.

Theo ông Taro Saito thuộc Viện Nghiên cứu NLI, nếu xung đột trở nên bế tắc, giá dầu thô sẽ tăng vọt. Nếu giá dầu vượt quá 100 USD/thùng thì sẽ phá vỡ kịch bản duy trì tăng trưởng tiền lương thực tế tích cực. Ông ước tính nếu giá dầu thô đạt mức trên thì Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế của Nhật Bản sẽ giảm 0,31%.

Tình trạng giảm lương thực tế kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm sự suy giảm trong tiêu dùng cá nhân, vốn chiếm một nửa GDP của Nhật Bản.

Lạm phát tăng cao và tiền lương thực tế giảm có thể buộc Chính phủ Nhật Bản phải thực hiện thêm các biện pháp để chống lại giá cả leo thang.

Chính quyền Thủ tướng Takaichi cho biết sẽ xem xét áp dụng thuế tiêu thụ bằng “0” đối với thực phẩm và đồ uống trong 2 năm như một biện pháp bổ sung. Nếu thêm các biện pháp quy mô lớn khác nhằm thúc đẩy nền kinh tế, điều này có thể làm tăng nguy cơ lãi suất dài hạn tăng mạnh.

Theo số liệu về thu nhập khả dụng do QUICK tổng hợp, thu nhập thực tế sau thuế hàng năm đã tăng lên trong thời gian gần đây.

Nhiều người kỳ vọng nền kinh tế Nhật Bản sẽ tiếp tục phục hồi trong năm 2026 khi lạm phát ổn định và tác động tiêu cực của chính sách thuế quan của Mỹ giảm bớt, nhưng sự gia tăng đột ngột các rủi ro địa chính trị có thể phủ bóng đen lên kỳ vọng này.