Giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng buộc nhiều nền kinh tế châu Á cân nhắc mở rộng chi tiêu tài khóa

Theo cảnh báo của tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings, cuộc xung đột đang leo thang tại Trung Đông có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng đối với các nền kinh tế mới nổi. Giá dầu cao khiến chi phí trợ cấp và hóa đơn nhập khẩu năng lượng tăng mạnh, đồng thời làm gián đoạn các dòng kiều hối, du lịch và đầu tư. Tổ chức này cho rằng Ấn Độ và Philippines nằm trong nhóm quốc gia dễ bị tổn thương nhất, khi kim ngạch nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch ròng của hai nước này vượt mức tương đương 3% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Nhà kinh tế Sonal Varma của công ty tài chính Nomura Holdings Inc. nhận định khu vực châu Á đang ở tâm điểm của cú sốc an ninh năng lượng và có thể đối mặt nguy cơ “lạm phát đình trệ” nếu tình trạng gián đoạn kéo dài. Theo nhà kinh tế Sonal Varma, tháng tới có thể là giai đoạn mang tính quyết định.

Nhiều khả năng các nền kinh tế châu Á sẽ dựa vào chính sách tài khóa như giải pháp ứng phó đầu tiên, thông qua việc tăng trợ cấp cho người tiêu dùng và các doanh nghiệp vận tải, đồng thời cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu hoặc thuế nhập khẩu đối với dầu thô và những sản phẩm lọc dầu. Tuy nhiên, việc gia tăng chi tiêu cho trợ cấp có thể buộc các chính phủ phải cắt giảm ngân sách ở những lĩnh vực khác.

Các nền kinh tế châu Á phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz, khiến nhiều nền kinh tế dễ bị tổn thương trước nguy cơ thiếu hụt năng lượng và biến động giá. Trong khi đó, gánh nặng nợ công tại nhiều nước đã ở mức cao trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, khiến dư địa tài khóa để ứng phó với các cú sốc mới trở nên hạn chế.

Tuy nhiên, cái giá của việc không hành động cũng có thể rất lớn, khi lạm phát được dự báo sẽ tăng mạnh và làm suy yếu chi tiêu tiêu dùng – động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các ngân hàng trung ương tại nhiều nền kinh tế đang phát triển ở châu Á cũng phải điều chỉnh lại lộ trình chính sách tiền tệ, khi thị trường dự đoán họ có thể buộc phải trì hoãn kế hoạch nới lỏng chính sách tiền tệ, thậm chí từ bỏ chu kỳ cắt giảm lãi suất.

Ngày 9/3, đồng rupee của Ấn Độ, rupiah của Indonesia và peso của Philippines đều giảm xuống mức thấp kỷ lục so với đồng USD. Trái phiếu tại các thị trường mới nổi ở châu Á cũng bị cuốn vào làn sóng bán tháo toàn cầu, khi nhà đầu tư dự đoán các ngân hàng trung ương trong khu vực có thể phải duy trì lập trường chính sách tiền tệ "cứng rắn hơn". Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm của Indonesia tăng 0,14 điểm phần trăm, trong khi lợi suất cùng kỳ hạn của Thái Lan tăng 0,10 điểm phần trăm.

Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng mức độ tác động kinh tế sẽ phụ thuộc lớn vào việc xung đột kéo dài bao lâu và giá dầu tăng mạnh trong thời gian dài đến đâu. Một số chính phủ đã bắt đầu triển khai những biện pháp nhằm giảm thiểu tác động.

Theo Fitch, áp lực đặc biệt lớn tại những quốc gia có nguồn tài chính dự phòng mỏng hoặc thâm hụt tài khoản vãng lai lớn, như Pakistan (Pa-ki-xtan), cũng như tại các nền kinh tế có chính sách trợ cấp nhiên liệu. Ngoài ra, dòng kiều hối và du lịch từ các nước vùng Vịnh – nguồn ngoại tệ quan trọng đối với Nam Á – cũng đối mặt nguy cơ gián đoạn.

Trong số các nền kinh tế lớn hơn tại châu Á, Nhật Bản đang chuẩn bị đối phó nguy cơ lạm phát đình trệ khi giá dầu đắt đỏ, kết hợp với đồng yen yếu, làm tăng chi phí nhập khẩu nhiên liệu trong bối cảnh hoạt động kinh tế vẫn trì trệ. Trong khi đó, Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ lượng dầu lớn nhất trong số các nước sử dụng nguồn dầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz – được cho là có lượng dự trữ dầu lớn, có thể giúp nước này phần nào ứng phó với các gián đoạn nguồn cung./.