Gia Lai: Thúc đẩy chuyển đổi số, tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới

Tỉnh Gia Lai đang từng bước triển khai chuyển đổi số gắn với đổi mới phương thức quản trị và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng, địa phương còn phải giải quyết những hạn chế về chất lượng dữ liệu, nguồn nhân lực, năng lực doanh nghiệp công nghệ và tiến độ thực hiện các nhiệm vụ.

Theo UBND tỉnh Gia Lai, giai đoạn 2024–2026, tỉnh đã cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW bằng nhiều chương trình, kế hoạch và cơ chế chính sách; trong đó tập trung xây dựng hạ tầng số, phát triển dữ liệu dùng chung, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và đời sống người dân. Tỉnh cũng ban hành Chiến lược chuyển đổi số, Chiến lược dữ liệu đến năm 2030, Khung kiến trúc dữ liệu và Quy chế quản lý, kết nối, chia sẻ, khai thác dữ liệu số.

Một trong những kết quả quan trọng là hạ tầng viễn thông tiếp tục được mở rộng, tạo điều kiện kết nối các địa bàn. Toàn tỉnh có 4.883 vị trí trạm thu phát sóng thông tin di động, trong đó có 1.328 trạm 5G; mạng 5G của các doanh nghiệp viễn thông phủ khoảng 97% khu vực có dân cư sinh sống. Tỷ lệ thôn, làng được phủ sóng di động và băng rộng di động đạt 100%; 83% hộ gia đình sử dụng cáp quang. Đáng chú ý, ngày 25/9/2026, Internet vệ tinh được đưa vào sử dụng tại thôn O2, xã Vĩnh Sơn, khắc phục tình trạng chưa có dịch vụ viễn thông tại địa bàn này. Cùng với mở rộng kết nối, tỉnh triển khai Wi-Fi công cộng miễn phí tại nhà văn hóa các thôn đặc biệt khó khăn, đã thực hiện tại 362/410 thôn theo báo cáo.

Trên nền tảng hạ tầng, việc kết nối và khai thác dữ liệu bước đầu tạo chuyển biến trong hoạt động quản lý nhà nước. Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp tỉnh (LGSP) đã kết nối với 24 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia và bộ, ngành, ghi nhận hơn 18,47 triệu lượt kết nối thành công. Kho dữ liệu số của tỉnh tích hợp 9 nguồn dữ liệu, với khoảng 5,12 triệu bản ghi.

Trong cải cách hành chính, tỉnh rà soát 1.942 thủ tục, xác định 1.343 thủ tục có nhu cầu hoặc khả năng khai thác, tái sử dụng dữ liệu. Riêng lĩnh vực đất đai, 45/45 thủ tục đã được cấu hình trên hệ thống, trong đó 711 trường dữ liệu có khả năng tự động điền thông tin. Theo báo cáo, phương án đơn giản hóa 1.713 thủ tục hành chính giúp cắt giảm bình quân 55,15% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ.

Chuyển đổi số cũng được triển khai trong các lĩnh vực thiết yếu. Toàn bộ 443 cơ sở khám, chữa bệnh trong tỉnh đã thực hiện khám bảo hiểm y tế bằng căn cước hoặc ứng dụng VNeID; hơn 2,1 triệu người được quản lý sức khỏe trong chiến dịch tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử. Trong sản xuất, kinh doanh, 100% trong số 2.552 hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm đã sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền; 81,6% hộ sản xuất nông nghiệp có sản phẩm OCOP, VietGAP được hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử.

Cùng với ứng dụng công nghệ trong quản lý và sản xuất, Gia Lai định hướng hình thành hệ sinh thái công nghệ cao, tập trung vào bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), an toàn và an ninh mạng. Tỉnh đã ban hành các đề án phát triển những ngành công nghệ này giai đoạn 2025–2030, đồng thời định hướng hình thành ba khu công nghệ số tập trung, gồm Công viên sáng tạo TMA, Khu công nghệ số tập trung FPT Software Quy Nhơn và Khu công nghệ số tập trung Long Vân.

Tuy nhiên, kết quả phát triển kinh tế số còn khiêm tốn so với yêu cầu đặt ra. Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP tỉnh đạt 7,19% năm 2024 và 7,37% năm 2025. Doanh nghiệp công nghệ số chủ yếu có quy mô nhỏ, năng lực nghiên cứu và phát triển sản phẩm còn hạn chế; nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế khai thác dữ liệu phục vụ doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, dữ liệu đất đai còn 1.071.929 trong tổng số 3.196.007 thửa chưa có dữ liệu, chiếm khoảng 33,5%. Kinh phí bố trí thực hiện các nhiệm vụ liên quan là hơn 556,193 tỷ đồng, nhưng đến thời điểm báo cáo mới giải ngân 98,56 tỷ đồng, đạt 17,72%.

Để khắc phục những hạn chế, tỉnh triển khai chiến dịch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số, vận hành bảng điều hành trực tuyến theo dõi tiến độ hằng tuần và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện; chú trọng phổ cập kỹ năng số, phát huy vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng tại 135 xã, phường, với 2.559 thành viên.

Thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi số tại Gia Lai đang chuyển dần từ giai đoạn xây dựng hạ tầng, nền tảng sang yêu cầu khai thác dữ liệu, đổi mới quản trị và tạo giá trị kinh tế. Việc nâng cao chất lượng dữ liệu, thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, phát triển nhân lực và đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ sẽ quyết định khả năng biến những nền tảng đã xây dựng thành động lực tăng trưởng mới của địa phương.