Giải bài toán giá cước hàng không khi bước vào cao điểm Hè

Hàng không là lĩnh vực giao thông đang phải đối mặt với không ít thách thức từ việc điều chỉnh giá nhiên liệu tăng cao hiện nay khi chi phí nhiên liệu bay chiếm từ 35 - 40% tổng chi phí vận hành. Trong khi thị trường hàng không chuẩn bị bước vào kỳ nghỉ lễ 30/4 – 1/5 và cao điểm Hè, việc giá nhiên liệu liên tục biến động đang đặt ra bài toán điều chỉnh phù hợp giá thành vận tải hành khách và giá cước vận chuyển hàng hoá để bảo đảm duy trì các đường bay, phục vụ như cầu đi lại của người dân cũng như hoạt động giao thương, du lịch và đối ngoại của đất nước.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, chi phí khai thác của Tổng công ty hàng không Việt Nam tăng khoảng 50 - 60%; của Sun Phu Quoc Airways là 30% và VietJet Air tăng thêm 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.

Trong khi đó, giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng, dự báo tiếp tục giữ ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng Trung Đông leo thang và nguồn cung vẫn hạn chế.

Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA), giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50 - 60% và nếu giá Jet A-1 tăng đến mức 200 USD/thùng trở lên thì chi phí của các hãng hàng không sẽ tăng trên khoảng 70%.

Không chỉ chịu tác động từ giá nhiên liệu, chiến sự tại Trung Đông khiến không phận bị đóng hoặc hạn chế như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE, Israel dẫn đến việc phải điều chỉnh lộ trình bay. Việc phải điều chỉnh lộ trình bay tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng, sẽ càng làm giảm lợi nhuận của hoạt động kinh doanh hàng không.

Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng như: phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng … dẫn đến chi phí khai thác tăng theo.

Phó Tổng giám đốc Hãng hàng không quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) Nguyễn Quang Trung cho hay, trước mắt, hãng sẽ sử dụng nguồn nhiên liệu dự trữ từ tháng 3; song song triển khai các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu nhằm đảm bảo một phần nhu cầu khai thác trong tháng 4.

“Nếu giá nhiên liệu tăng lên khoảng 200 USD/thùng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng gấp đôi. Khi đó, càng bay càng lỗ”, vị Phó Tổng giám đốc nhận định.

Giá nhiên liệu tăng cao khiến các đường bay không còn hiệu quả, nhiều đường bay sẽ rơi vào tình trạng càng bay càng lỗ do không bù đắp được chi phí nhiên liệu phát sinh, do vậy các hãng hàng không Việt Nam đang phải rà soát lại hoạt động khai thác, bố trí sắp xếp lại lịch bay từ tháng 4/2026 để giảm tiêu hao nhiên liệu cũng như tránh việc hủy chuyến do bị gián đoạn cung ứng nhiên liệu hàng không.

Cũng từ tháng 4, Vietnam Airlines thông báo tạm dừng khai thác trên nhiều đường bay, nhằm tập trung ưu tiên duy trì các đường bay kết nối hàng không quốc gia, đảm bảo hoạt động giao thương, du lịch và đối ngoại của đất nước, cũng như duy trì các đường bay nội địa để phục vụ đi lại của người dân trong nước.

Để ứng phó với biến động giá nhiên liệu hàng không hiện nay, Cục Hàng không Việt Nam đã thực hiện khảo sát nhanh ngày 20/3 vừa qua với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực. Kết quả hơn 60% các hãng đã và đang hoặc dự kiến áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3/2026 dưới hai hình thức chủ yếu.

Cụ thể, hãng không tách riêng phụ thu nhiên liệu mà điều chỉnh trực tiếp vào giá vé cơ sở, với mức tăng phổ biến từ 5 đến 20% tùy theo đường bay và hạng dịch vụ như Air France, Thai  Airways, United  Airlines...

Bên cạnh đó, áp dụng  phụ thu nhiên liệu riêng (YQ/YR) - là một khoản thu bổ sung ngoài giá vé cơ bản, với mức điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến giá nhiên liệu, ví dụ như Malaysia Airlines, Batik Air, All Nippon Airways hay China Southern Airlines... đã triển khai hoặc điều chỉnh tăng phụ thu với biên độ dao động từ khoảng 130.000 đồng đến trên 10 triệu đồng/vé, tùy theo cự ly bay và hạng dịch vụ.

Đồng thời, đối với vận tải hàng hóa, một số hãng như Lufthansa và Korean Air áp dụng phụ thu nhiên liệu ở mức khoảng 17.000 – 40.000 đồng/kg.

Hiện tại, các hãng hàng không Việt Nam cũng đang xây dựng phương án phụ thu nhiên liệu trên các đường bay quốc tế và có thể áp dụng từ đầu tháng 4 tới.

Theo thông tin từ các đại lý, phòng vé, Hãng hàng không Vietjet đã thông báo điều chỉnh phụ phí xăng dầu (YQ) với tất các đường bay thị trường quốc tế bay thẳng (trừ Nhật Bản và Hàn Quốc) và tất cả đường bay quốc tế nối chuyến, đối với các chuyến bay khởi hành.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang nhận định, hãng không là lĩnh vực giao thông chịu tác động lớn nhất do tác động của giá xăng dầu. Hiện Bộ Xây dựng đang chỉ đạo Cục Hàng không rà soát, xem xét phương án điều chỉnh giá thành của các doanh nghiệp hàng không. Từ đó điều chỉnh khung giá phù hợp trong tình hình hiện nay, đặc biệt khung giá này sẽ được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với tình hình thực tế khi giá xăng dầu tăng giảm trên thị trường. Mục tiêu cao nhất là không để thiếu hụt xăng dầu làm gián đoạn dịch vụ vận tải theo đúng yêu cầu Thủ tướng Chính phủ.

Về phía Cục Hàng không Việt Nam, Cục trưởng Uông Việt Dung đã có chỉ đạo đảm bảo hoạt động vận tải hàng không đảm bảo tuyệt đối an toàn, không để đứt gãy, gián đoạn, không để tăng giá vé vượt quá cao so với khả năng chi tiêu của người dân,  đặc biệt trong dịp lễ 30/4-1/5 và cao điểm Hè 2026.

Về phía các doanh nghiệp, Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu chủ động về phương án sản xuất kinh doanh, giảm thiểu mức thua lỗ và rủi ro về mất cân đối dòng tiền theo diễn biến của chiến sự và kịch bản về giá nhiên liệu. Đồng thời, tối ưu hóa chi phí, có giải pháp để duy trì mạng đường bay, kế hoạch bay; tranh thủ, phối hợp chặt chẽ với ngành du lịch nghiên cứu mở mới hoặc tăng cường tần suất bay tới các thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc..

Các hãng hàng không cũng rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa theo từng giai đoạn và nhu cầu thực tế của thị trường, phối hợp với các các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không để đánh giá nhu cầu sử dụng Jet A-1, đảm bảo sản lượng tra nạp phù hợp với nhu cầu thực tế; đồng thời tăng cường phối hợp trong điều phối nguồn cung theo từng giai đoạn.