Giải pháp cho doanh nghiệp tự chủ năng lượng trong kỷ nguyên điện hóa

Thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, trong đó điện hóa, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang tái định hình phương thức sản xuất, tiêu dùng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế các quốc gia. Với bối cảnh này, năng lượng không còn chỉ là yếu tố đầu vào sản xuất mà đã trở thành lợi thế chiến lược, quyết định khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp. Đây là thông tin được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo “Tự chủ năng lượng trong kỷ nguyên Điện hóa – Giải pháp lưu trữ năng lượng và quản lý điện thông minh cho doanh nghiệp” ở TP. Hồ Chí Minh, chiều 15/7.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Phương, Phó Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3, đối với Việt Nam, chuyển dịch năng lượng không chỉ nhằm hiện thực hóa những cam kết quốc tế về phát triển bền vững mà còn là động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp sớm chuyển đổi năng lực quản trị và tự chủ năng lượng sẽ có nhiều cơ hội giảm chi phí, nâng cao hiệu quả vận hành, từ đó đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, ESG (môi trường, xã hội và quản trị), cũng như tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bà Phương thông tin thêm, việc ứng dụng các giải pháp điện hóa, lưu trữ năng lượng và quản lý điện thông minh góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên, tối ưu chi phí sản xuất và tạo nền tảng cho phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Tuy nhiên, tự chủ năng lượng không dừng ở việc đầu tư nguồn năng lượng tái tạo mà đòi hỏi khả năng quản lý, lưu trữ và sử dụng năng lượng một cách thông minh, linh hoạt và hiệu quả thông qua các giải pháp công nghệ hiện đại.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Quang Nam, Trưởng khoa Điện - Điện tử, Trường Đại học Bách khoa TP. Hồ Chí Minh cho biết, lĩnh vực năng lượng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức như thâm hụt năng lượng cao, công nghệ sản xuất lỗi thời, quản lý thô sơ, thiếu số liệu... trong khi chuyển dịch năng lượng lại vướng một số rào cản về tài chính, công nghệ, pháp lý và tư duy. Tuy nhiên, trước tình hình biến động toàn cầu như khủng hoảng năng lượng hóa thạch, các quy định mới về carbon và cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 (Net Zero 2050), điện khí hóa và tự chủ năng lượng là xu hướng tất yếu trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt Nam, cả hiện tại lẫn tương lai.

Liên quan đến lộ trình giải pháp cho doanh nghiệp, ông Nam đề xuất trong giai đoạn ngắn hạn, lĩnh vực năng lượng Việt Nam cần số hóa công tác quản lý như đo lường, định vị chính xác “bản đồ tiêu thụ” năng lượng của nhà máy để làm rõ nguồn gốc thất thoát và các điểm nóng. Giai đoạn trung hạn là điện khí hóa và dài hạn là tự chủ năng lượng.

Về phía cơ quan quản lý, cần đồng bộ quy trình cấp phép, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, cho phép các nhà máy trong cùng khu công nghiệp chia sẻ và thương mại hóa lượng điện mặt trời dư thừa qua lưới điện nội khu. Đối với hệ thống tài chính, cần hoàn thiện danh mục xanh, thống nhất tiêu chuẩn phân loại dự án bảo vệ môi trường để làm cơ sở đẩy nhanh tiến trình giải ngân, đồng thời thiết kế các gói tín dụng ưu đãi phù hợp với tốc độ hoàn vốn của các dự án xanh.

Chuyển đổi năng lượng còn được xem là bước đi phòng vệ rủi ro vĩ mô thông minh, giúp bảo vệ chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trước các rào cản carbon. Trên nền tảng đó, cơ quan quản lý cần đồng hành cùng doanh nghiệp kiến tạo tương lai xanh, xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Thực tế, điện khí hóa cũng đang lan tỏa sang các lĩnh vực quan trọng khác tại Việt Nam như giao thông vận tải. Với định hướng phát triển đường sắt tốc độ cao và các tuyến metro chạy điện, Việt Nam đang từng bước thay thế các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Điều này được đánh giá vừa giúp giảm phát thải khí nhà kính, vừa tận dụng tối đa nguồn điện sạch sản xuất trong nước.

Ghi nhận ý kiến từ nhiều doanh nghiệp cho thấy, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, việc triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh một cách quyết liệt, đúng tiến độ chính là con đường ngắn nhất để Việt Nam bảo vệ nền kinh tế trước những cú sốc năng lượng toàn cầu. Điện khí hóa, với sự hỗ trợ của công nghệ tiên tiến, sẽ biến tiềm năng năng lượng tái tạo thành sức mạnh nội lực, đưa Việt Nam vững bước trên hành trình phát triển xanh và bền vững.