Giải pháp nào hướng tới phát triển thương mại điện tử xanh?

Thương mại điện tử trên thế giới cũng như ở Việt Nam tăng trưởng nhanh chóng đã đặt ra nhiều thách thức to lớn với môi trường, nhất là loại hình bán lẻ trực tuyến. Tuy nhiên, nhiều giải pháp sáng tạo đã và đang được nhiều bên liên quan đề xuất và triển khai, mở ra những cơ hội lớn để thương mại điện tử thân thiện hơn với môi trường, tiến tới mục tiêu trung hoà khí thải carbon và giảm thiểu rác thải nhựa.

Thông tin này được các đại biểu nhấn mạnh tại Diễn đàn Hoàn tất đơn hàng 2023 – Hướng tới Thương mại điện tử Xanh do Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) phối hợp với Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM); Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam ( VALOMA) tổ chức ngày 21/7, tại Hà Nội.

Phát biểu tại diễn đàn, Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, mặc dù thương mại điện tử tăng trưởng nhanh nhưng đã và đang bộc lộ rõ nhiều yếu tố không bền vững, nhất là những tác động xấu tới môi trường.

Trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, có hai khâu chính tác động xấu tới môi trường, bao gồm khâu giao hàng (liên quan đến xe cộ chạy trên đường thải lượng lớn khí carbon) và khâu đóng gói hộp carton, bao bì nilon, màng xốp hơi, hộp xốp, đồ nhựa dùng một lần. Những tác động xấu này còn ở mức độ cao hơn trong trường hợp giao hàng siêu tốc. 

“Chính vì vậy, việc tối ưu hóa chi phí vận chuyển không những giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí mà còn đóng góp đáng kể vào việc giảm lượng phát thải từ hoạt động vận chuyển”, bà Lê Hoàng Oanh nhấn mạnh.

Theo Báo cáo logistics Việt Nam, chi phí logistics tại các doanh nghiệp bán lẻ chiếm tỷ trọng khá lớn trong giá thành, dao động từ 10% đến 20%. Trong chi phí logistics, chi phí vận chuyển có tỷ lệ đóng góp cao nhất khoảng từ 60% đến 80%.

Nghiên cứu của Google, Temasek và Bain & Company cũng chỉ rõ, việc tối ưu hóa hoạt động vận chuyển trong thương mại điện tử như giảm quãng đường di chuyển của các phương tiện giao nhận, sử dụng các vật liệu tái chế, thân thiện để đóng gói hàng hóa… sẽ góp phần cắt giảm được từ 30-40% lượng khí phát thải trong lĩnh vực này.

Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp thương mại điện tử và bưu chính, chuyển phát đã triển khai nhiều giải pháp sáng tạo nhằm giảm tác động tiêu cực tới môi trường, điển hình như Lazada, Grab hay Bưu điện Việt Nam. 

Các biện pháp bao gồm tiết giảm số lượng thùng carton và chuyển sang dùng 100% bao bì có thể tái chế được hay giảm thải rác thải nhựa; khuyến khích khách hàng chờ giao hàng chậm nhưng ít hại môi trường, thay vì đẩy mạnh quảng bá hình thức giao hàng ngay và luôn để cạnh tranh với nhau…

Đại diện VECOM cho biết, thời gian qua, một số doanh nghiệp thương mại điện tử và bưu chính, chuyển phát đã triển khai nhiều giải pháp sáng tạo nhằm giảm tác động tiêu cực tới môi trường, điển hình như Lazada, Grab hay Bưu điện Việt Nam. 

Không chỉ giới hạn trong nội bộ doanh nghiệp, một số doanh nghiệp này còn có những sáng kiến thu hút sự tham gia của đông đảo đối tác kinh doanh và người tiêu dùng. 

Điều này góp phần nâng cao nhận thức của các bên liên quan như các sáng kiến LazEarth hay Cẩm nang “Đóng gói hàng hóa hiệu quả, thân thiện với môi trường” dành cho người bán hàng trên sàn thương mại điện tử.

Mặt khác, sự phát triển của thương mại điện tử còn tạo ra công cụ hữu ích góp phần bảo vệ môi trường thông qua hoạt động mua bán trực tuyến sản phẩm, dịch vụ gắn với thu gom, tái chế rác thải không thân thiện với môi trường, mua bán trao đổi tín chỉ carbon hay thực hiện kinh tế tuần hoàn. 

Để thương mại điện tử phát triển bền vững và thân thiện hơn với môi trường, đồng thời trở thành một công cụ quan trọng hướng tới nền kinh tế xanh và trung hoà carbon, các bên liên quan gồm cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và đào tạo, tổ chức xã hội nghề nghiệp cần phối hợp chặt chẽ và triển khai hoạt động phù hợp. 

Tại diễn đàn, các diễn giả từ nhiều lĩnh vực khác nhau đã trao đổi về chiến lược phát triển thương mại điện tử bền vững, tối ưu hoá hoạt động logistics bảo vệ môi trường.

Cùng đó là bàn thảo về kế hoạch hành động thực hiện kinh tế tuần hoàn và hàm ý cho thương mại điện tử, chiến lược phát triển bưu chính bền vững, xây dựng hệ sinh thái logistics bền vững cho thương mại điện tử.

Đặc biệt, xanh hoá logistics – hướng đi quan trọng cho phát triển bền vững, trao đổi các chính sách, giải pháp để dịch vụ logistics và hoàn tất đơn hàng xanh hơn trong giai đoạn tới.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đề cấp tới các chính sách về kinh tế số và thương mại điện tử hiện tại đều tập trung vào các giải pháp phát triển nhanh. Trong bối cảnh đó, cần thiết phải triển khai mạnh mẽ hoạt động nghiên cứu và đào tạo nhằm hậu thuẫn cho việc ban hành chính sách và pháp luật thúc đẩy phát triển kinh tế số và thương mại điện tử bền vững, thân thiện môi trường cho những năm tới./.