Giải pháp tăng khả năng tự chủ nguồn điện cho miền Bắc

Trong bối cảnh nhu cầu điện tại miền Bắc tiếp tục tăng nhanh cùng sự phát triển của các khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu, ngành điện tử, bán dẫn và nhiều dự án kinh tế quy mô lớn, điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng đang được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng khu vực.

Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), miền Bắc sẽ tiếp tục là khu vực có tốc độ tăng trưởng phụ tải điện cao trong những năm tới. Sự gia tăng nhanh chóng của các khách hàng sử dụng điện lớn vừa tạo động lực cho phát triển kinh tế, vừa đặt ra yêu cầu phải chủ động phát triển các nguồn điện phân tán và khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng sạch.

Ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC cho biết, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, nhu cầu sử dụng điện tại miền Bắc đang gia tăng nhanh chóng. Nhiều dự án trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, công nghiệp công nghệ cao và các khu công nghiệp quy mô lớn đang tiếp tục được triển khai, tạo áp lực lớn đối với công tác bảo đảm cung ứng điện.

Theo ông Nguyễn Đức Thiện, trong bối cảnh đó, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bổ sung nguồn điện phân tán, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia và tăng cường khả năng bảo đảm cung ứng điện cho khu vực miền Bắc.

Lãnh đạo EVNNPC nhận định, điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp khách hàng giảm chi phí sử dụng điện mà còn góp phần giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới, giảm tổn thất truyền tải và thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng xanh theo định hướng của Chính phủ.

Đặc biệt, khi được kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng, nguồn điện mặt trời có thể phát huy hiệu quả cao hơn trong việc điều tiết phụ tải, nâng cao khả năng cung cấp điện vào các giờ cao điểm và hỗ trợ vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định hơn.

“Điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả sẽ là một trong những trụ cột quan trọng trong việc nâng cao khả năng tự chủ về năng lượng và hỗ trợ bảo đảm cung ứng điện cho miền Bắc giai đoạn 2026-2030”, ông Nguyễn Đức Thiện nhấn mạnh.

Thực hiện Nghị định số 58/2025/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ cùng các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, EVNNPC đã triển khai nhiều giải pháp tuyên truyền, hỗ trợ khách hàng và phối hợp với các địa phương thúc đẩy phát triển nguồn điện này.

Đến nay, toàn bộ 17 tỉnh, thành phố thuộc địa bàn EVNNPC quản lý đã ban hành kế hoạch hoặc văn bản chỉ đạo phát triển điện mặt trời mái nhà và tiết kiệm điện. Các công ty điện lực cũng chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, sở, ngành và cộng đồng doanh nghiệp để hướng dẫn, hỗ trợ khách hàng triển khai lắp đặt.

Theo EVNNPC, năm 2026, Tổng công ty đặt mục tiêu phát triển 680 MW điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ. Riêng trong tháng 5/2026, toàn Tổng công ty phát triển mới 2.376 khách hàng với tổng công suất 94,04 MW. Lũy kế 5 tháng đầu năm, EVNNPC phát triển được 6.416 khách hàng với tổng công suất 298,5 MW, vượt kế hoạch đề ra.

Tính từ khi triển khai Nghị định số 58/2025/NĐ-CP đến hết tháng 5/2026, toàn EVNNPC đã có 8.015 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 622,1 MW; trong đó có 91 khách hàng tham gia bán điện dư lên lưới với tổng công suất 11,9 MW.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, khu vực 17 tỉnh, thành phố do EVNNPC quản lý có tiềm năng phát triển hơn 19.000 MW điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn 2025-2030. Đây được đánh giá là dư địa lớn để phát triển các nguồn năng lượng sạch, huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư năng lượng và góp phần bảo đảm cung ứng điện cho miền Bắc trong những năm tới.

Tuy nhiên, quá trình phát triển điện mặt trời mái nhà vẫn còn gặp một số khó khăn như chi phí đầu tư ban đầu tương đối cao, khả năng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi còn hạn chế, cơ chế mua điện dư chưa thực sự hấp dẫn và một số thủ tục liên quan đến xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường cần tiếp tục được hoàn thiện.

Phó Tổng giám đốc EVNNPC Phan Tử Lượng cho biết Tổng công ty sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy trình hướng dẫn khách hàng theo hướng đơn giản, thuận tiện và dễ tiếp cận; đồng thời tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các sở, ngành và tổ chức tín dụng nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và các giải pháp kỹ thuật phù hợp.

Theo lãnh đạo EVNNPC, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng và sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả sẽ tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững của khu vực miền Bắc.