Giải pháp then chốt trong chăn nuôi tuần hoàn

 Nhiều trang trại chăn nuôi đã ứng dụng hệ thống tách phân tự động nhằm xử lý chất thải hiệu quả hơn.

Ngăn khí mê-tan hình thành từ khâu xử lý chất thải

Theo các chuyên gia môi trường, chất thải chăn nuôi là một trong những nguồn phát sinh khí mê-tan lớn trong nông nghiệp. Khi phân và nước tiểu vật nuôi bị lưu trữ trong thời gian dài tại các hố chứa hoặc ao chứa hở, quá trình phân hủy yếm khí sẽ diễn ra mạnh mẽ và sinh ra lượng lớn khí mê-tan (CH₄). Đây là loại khí nhà kính có khả năng gây nóng lên toàn cầu mạnh gấp khoảng 28 lần khí CO₂ trong chu kỳ 100 năm.

Tại Việt Nam, ngành chăn nuôi hiện đóng góp khoảng 33% lượng phát thải khí mê-tan trong lĩnh vực nông nghiệp. Không chỉ ảnh hưởng đến môi trường, việc lưu trữ chất thải chăn nuôi theo phương thức truyền thống còn làm phát sinh mùi hôi, ruồi muỗi và nguy cơ ô nhiễm nguồn nước tại nhiều khu vực nông thôn.

Trong bối cảnh đó, hệ thống tách phân tự động đang được xem là giải pháp hiệu quả nhằm giảm phát thải khí mê-tan ngay từ khâu đầu tiên của quá trình xử lý chất thải. Công nghệ này hoạt động theo nguyên lý tách riêng phần chất rắn và chất lỏng ngay sau khi vật nuôi thải ra chuồng.

Thông thường, hệ thống sẽ sử dụng các thiết bị cơ giới như băng tải, trục ép hoặc máy tách ly tâm để nhanh chóng thu gom và phân loại chất thải. Phần chất rắn được đưa đi ủ làm phân hữu cơ hoặc sử dụng cho các mục đích tái chế khác, trong khi phần chất lỏng tiếp tục được xử lý qua hệ thống sinh học hoặc hầm biogas.

Theo các chuyên gia chăn nuôi, việc giảm thời gian lưu trữ chất thải thô là yếu tố rất quan trọng trong kiểm soát phát thải mê-tan. Khi chất thải không còn bị tồn đọng lâu trong điều kiện thiếu oxy, quá trình lên men kỵ khí sẽ bị hạn chế đáng kể, từ đó làm giảm lượng khí mê-tan hình thành.

Nhiều nông dân miền Tây từng mệt mỏi khi khu vực chứa chất thải thường phát sinh mùi hôi rất nặng, đặc biệt vào mùa nắng nóng. Nhưng từ khi lắp hệ thống tách phân tự động, lượng chất thải tồn đọng giảm hẳn, khu vực chuồng nuôi sạch hơn và mùi hôi cũng giảm rõ rệt. Việc xử lý chất thải sau đó cũng thuận tiện hơn rất nhiều.

Hướng đi phù hợp cho chăn nuôi phát thải thấp

Theo Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), xu hướng chăn nuôi hiện nay không chỉ tập trung vào tăng năng suất mà còn hướng tới giảm phát thải và phát triển bền vững. Với khả năng giảm thời gian lưu trữ chất thải, hạn chế quá trình lên men kỵ khí và giảm phát tán mùi hôi, hệ thống tách phân tự động được kỳ vọng sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp ngành chăn nuôi phát triển theo hướng xanh và bền vững hơn trong thời gian tới nên được nhiều doanh nghiệp và trang trại quy mô lớn quan tâm đầu tư. 

Một trong những lợi ích nổi bật của hệ thống này là giúp nâng cao hiệu quả tái sử dụng chất thải chăn nuôi. Sau khi được tách riêng, phần phân rắn có thể được ủ hiếu khí để sản xuất phân hữu cơ, hạn chế phát sinh khí mê-tan trong quá trình xử lý. Trong khi đó, phần nước thải cũng dễ xử lý hơn do giảm hàm lượng chất rắn lơ lửng. Thay vì để chất thải trở thành nguồn gây ô nhiễm, công nghệ tách phân giúp biến phụ phẩm chăn nuôi thành nguồn tài nguyên có giá trị phục vụ trồng trọt hoặc sản xuất năng lượng.

Ngoài ra, việc giảm mùi hôi và cải thiện môi trường chuồng trại còn giúp giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh, nhất là trong điều kiện chăn nuôi tập trung quy mô lớn. Một số trang trại ứng dụng hệ thống tách phân tự động cho biết tỷ lệ vật nuôi mắc bệnh đường hô hấp giảm đáng kể nhờ môi trường nuôi thông thoáng hơn.

Tại Hội thảo tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giảm phát thải khí mê-tan, đại diện Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh “Giảm phát thải khí mê-tan chính là một trong những giải pháp trọng tâm, vừa mang lại hiệu quả giảm phát thải khí nhà kính, vừa tạo ra cơ hội để nâng cao hiệu quả sản xuất, mang lại việc làm, đổi mới công nghệ trong nông nghiệp, phát triển kinh tế tuần hoàn gia tăng giá trị cho chuỗi sản xuất nông nghiệp của Việt Nam góp phần phát triển bền vững đất nước. 

Việc thực hiện các hoạt động giảm phát thải khí mê-tan theo Cam kết giảm phát thải khí mê-tan toàn cầu và Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê-tan quốc gia đồng thời góp phần tăng cường hợp tác quốc tế, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế trong nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu.”

Việc đầu tư vào các công nghệ xử lý chất thải hiện đại không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi Việt Nam. Bên cạnh hệ thống tách phân tự động, nhiều giải pháp khác cũng đang được thúc đẩy như sử dụng biogas, đệm lót sinh học hiếu khí và cải thiện khẩu phần ăn cho vật nuôi.