Quốc hội: Doanh nghiệp cần vốn dài hạn và môi trường pháp lý ổn định

Chiều 30/10, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, thảo luận về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027, các đại biểu Quốc hội đề nghị phát triển thị trường vốn dài hạn, tháo gỡ vướng mắc pháp lý đối với các dự án tồn đọng, đồng thời nâng hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

* Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn tỉnh Gia Lai): Luật ổn định mới giữ được vốn

Năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, dù đối mặt với nhiều tác động từ bên ngoài, kinh tế Việt Nam vẫn đạt kết quả tích cực, GDP 9 tháng tăng 9,01%, xuất khẩu tăng 24,5%. Việt Nam bước vào nhóm nước thu nhập trung bình cao, thị trường chứng khoán được nâng hạng, tín nhiệm quốc gia lên mức đầu tư; thủ tục hành chính giảm hơn một nửa cả thời gian lẫn chi phí. Tuy nhiên, bước sang năm 2027, câu hỏi đặt ra là lấy vốn dài hạn ở đâu để duy trì tăng trưởng.

Hiện nay, nền kinh tế phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với tỷ lệ tín dụng/GDP khoảng 155%, trong khi gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng nhưng một nửa dư nợ là trung và dài hạn. Không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn.

Trong khi đó, tiền gửi dân cư đã vượt 11,2 triệu tỷ đồng, nhưng quy mô trái phiếu doanh nghiệp mới khoảng 11% GDP. Điều này cho thấy vốn trong nền kinh tế không thiếu, nhưng chưa có đường dẫn hiệu quả vào sản xuất, kinh doanh. Nếu thị trường vốn trong nước không phát triển, doanh nghiệp sẽ tìm đến các kênh huy động ở nước ngoài, kéo theo nguy cơ vốn và quyền quyết định đầu tư cũng dịch chuyển ra ngoài.

Theo tôi, điều doanh nghiệp cần hiện nay không chỉ là ưu đãi thuế mà trước hết là một môi trường pháp luật ổn định, có khả năng dự báo. Chính sách cần được đánh giá tác động thực chất, có lộ trình chuyển tiếp, không hồi tố bất lợi cho doanh nghiệp. Quyền cơ bản của doanh nghiệp cần được quy định rõ trong luật, thay vì phụ thuộc vào những hướng dẫn có thể thay đổi thường xuyên. Luật ban hành nhanh để tháo gỡ, nhưng luật ổn định mới giữ được vốn.

Tôi đề nghị mở thêm ba kênh dẫn vốn cho nền kinh tế. Thứ nhất, cụ thể hóa chủ trương cho vay dựa trên dữ liệu và dòng tiền, cho phép ngân hàng sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử, thuế, xuất nhập khẩu để thẩm định tín dụng.

Thứ hai, có cơ chế giữ vốn chủ sở hữu ở trong nước, sớm vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia theo hướng góp vốn mồi vào các quỹ tư nhân chuyên nghiệp. Thứ ba, kết nối nguồn tiết kiệm của người dân với doanh nghiệp thông qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng.

Tôi cũng đề nghị bổ sung các chỉ tiêu theo dõi quy mô trái phiếu doanh nghiệp so với GDP và tỷ lệ tiết kiệm của người dân đi qua các định chế đầu tư, việc bổ sung những chỉ tiêu này sẽ giúp theo dõi sát hơn mức độ phát triển của thị trường vốn, khả năng huy động nguồn lực xã hội và hiệu quả chuyển hóa tiết kiệm thành đầu tư.

Tăng trưởng 2 con số bắt đầu từ quyết tâm, nhưng chỉ bền vững khi được nuôi bằng vốn dài hạn và niềm tin dài hạn. Doanh nghiệp của người Việt, vốn của người Việt thì giá trị gia tăng phải ở lại Việt Nam.

* Đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn Vĩnh Long): Cải cách phải giảm được thời gian, chi phí cho doanh nghiệp

Năm 2027, mục tiêu tăng trưởng cao hơn cũng đồng nghĩa với yêu cầu điều hành phải sát thực tiễn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Theo tôi, ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát phải tiếp tục là nền tảng của tăng trưởng.

Tôi đề nghị Chính phủ tiếp tục điều hành linh hoạt chính sách tiền tệ, tài khóa và giá cả theo một kịch bản thống nhất; theo dõi sát giá các mặt hàng thiết yếu, công khai lộ trình điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý và có giải pháp hỗ trợ phù hợp đối với nhóm dễ bị tổn thương. Bởi khi giá cả ổn định thì tiền lương của công nhân, thu nhập của người dân mới có thể lo được cuộc sống hằng này, doanh nghiệp cũng yên tâm sản xuất kinh doanh.

Về nguồn vốn, lãi suất bình quân khoản vay mới khoảng 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; tín dụng 9 tháng tăng 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn. Tôi đề nghị cần đánh giá rõ nguồn vốn tín dụng đã đi vào đâu, tạo ra năng lực sản xuất nào và có dòng tiền trả nợ hay không. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào những dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền.

Cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn thuận lợi hơn thông qua mở rộng bảo lãnh tín dụng, xem xét dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng khi thẩm định khoản vay. Đồng thời, phải thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế, không để thời gian hoàn thuế kéo dài gây ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp.

Một điểm nghẽn lớn khác là các vướng mắc pháp lý khiến nguồn lực bị đình trệ. Theo báo cáo thẩm tra, còn 1.131 dự án tồn đọng, tổng mức đầu tư khoảng 779 nghìn tỷ đồng, đã có phương án nhưng chưa hoàn tất tháo gỡ. Tôi đề nghị phân loại rõ từng nhóm dự án, xác định cụ thể vướng mắc pháp lý, cơ quan chịu trách nhiệm phối hợp xử lý và thời hạn hoàn thành để sớm đưa vốn, đất đai, công trình vào phục vụ sản xuất và đời sống.

Thực tế triển khai Nghị quyết 254/2025/QH15 cho thấy một số dự án năng lượng tái tạo vẫn lúng túng khi áp dụng quy định đối với dự án đi qua nhiều địa bàn, có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có diện tích sử dụng khu vực biển. Khi địa phương chưa nhận được hướng dẫn thống nhất từ các bộ, ngành, tiến độ chấp thuận chủ trương đầu tư và triển khai dự án bị kéo dài, làm nghẽn nguồn vốn tư nhân đưa vào phát triển kinh tế.

* Đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn Lào Cai): Hoàn thiện thể chế, tạo dư địa cho tăng trưởng

Tôi đề nghị tập trung vào bốn nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Trong đó, cần đặc biệt chú trọng hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực, phát triển doanh nghiệp và kiểm soát chi phí đầu vào của nền kinh tế.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo đột phá trong tổ chức thực thi chính sách, gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý và tăng tính chủ động cho các địa phương. Tại kỳ họp này, Quốc hội đã xem xét hơn 40 dự án luật nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn lớn. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những khó khăn trong tiếp cận nguồn lực và thực hiện thủ tục hành chính. Vì vậy, cần rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, nhất là các văn bản hướng dẫn thi hành; cắt giảm thực chất thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là động lực tăng trưởng quan trọng. Cần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, kết hợp ngân sách nhà nước với vốn tư nhân và các nguồn lực xã hội; thiết lập cơ chế ưu đãi thuế, tín dụng thực chất cho doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu và phát triển. Đồng thời, ưu tiên khoa học cơ bản, công nghệ then chốt, công nghệ chiến lược; đổi mới phương thức đặt hàng, giao nhiệm vụ nghiên cứu, mạnh dạn chấp nhận rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Về phát triển doanh nghiệp, tôi cho rằng đây phải là một trong những lực lượng quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, thay vì tiếp tục phụ thuộc nhiều vào đầu tư công. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần được triển khai thực chất hơn thông qua cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết công việc, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận đất đai, khoa học công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng thị trường.

Một vấn đề khác là kiểm soát lạm phát và giảm chi phí đầu vào, cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng logistics hiện đại, kết nối đồng bộ, gắn với chuyển đổi số để giảm chi phí vận chuyển, lưu kho và các chi phí trung gian, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đồng thời, cần bảo đảm nguồn cung, ổn định giá các mặt hàng, dịch vụ thiết yếu, bảo đảm an ninh năng lượng và tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại quốc tế. Việc triển khai kịp thời, hiệu quả, đúng đối tượng Nghị quyết số 43/2026/QH16 của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cũng sẽ góp phần kích thích sản xuất, tiêu dùng và giảm giá thành sản phẩm, dịch vụ.

Mặc dù những khó khăn, thách thức phía trước còn lớn, nhưng với sự vào cuộc, đồng hành và chỉ đạo quyết liệt của cả hệ thống chính trị, tôi tin tưởng kinh tế nước ta sẽ tiếp tục bứt phá, phát triển nhanh và bền vững.