Giữ chuẩn vàng cho trái sầu riêng xuất khẩu

Ước tính, toàn tỉnh hiện có trên 28.000 ha sầu riêng tập trung ở các địa bàn kiểm soát lũ phía Tây với những giống chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng: Ri6, Mong Thong... Trong số đó, diện tích cho trái trên 17.600 ha, sản lượng trên 350.000 tấn quả mỗi năm, chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc và một số nước, mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân các địa bàn thuần nông đang mạnh mẽ chuyển đổi cây trồng theo định hướng “chung sống với lũ” và thích ứng biến đổi khí hậu.

Nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh vùng chuyên canh sầu riêng, nâng cao chuỗi giá trị và kiểm soát Cadimi trên sản phẩm sầu riêng, địa phương thực hiện nhiều giải pháp đảm bảo chất lượng nguồn cung sản phẩm xuất khẩu và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, qua khảo sát, bước đầu xác định được các nguồn có thể dẫn đến nhiễm Cadimi gồm: các loại phân bón gốc và phân phun qua lá có chứa phosphate; phân hữu cơ có nguồn gốc rác thải công nghiệp; nguồn khác từ đất trồng có độ pH thấp.

Trước mắt, địa phương đã lấy 130 mẫu phân bón, đất, nước… tại các vùng có nguy cơ ô nhiễm, các vùng trồng sầu riêng, các cơ sở đóng gói, các cửa hàng vật tư nông nghiệp. Từ đó, xác định khoanh các vùng có nguy cơ gây nhiễm Cadimi, khuyến cáo nhà vườn kịp thời áp dụng các giải pháp thâm canh phù hợp như: sử dụng các loại phân bón không có chứa hoặc chứa cực thấp Cadimi, canh tác theo quy trình chuẩn kiểm soát nhiễm kim loại nặng…

Mặt khác, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng các địa phương, các doanh nghiệp thu mua xuất khẩu triển khai 7 mô hình kiểm soát Cadimi thí điểm kết hợp các giải pháp canh tác sầu riêng theo hướng an toàn, đảm bảo chất lượng tại các vùng trồng sầu riêng trọng điểm.

Ngoài ra, địa phương xác định gần 70 loại phân bón chứa phosphate thấp và khuyến cáo nông dân sử dụng thay các loại phân bón hàm lượng Cadimi cao. Tỉnh cũng thực hiện gần 30 cuộc tập huấn với gần 1.500 người tham dự, hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp cải tạo đất, bảo vệ sức khỏe cây trồng và giảm thiểu tồn dư Cadimi trong sản phẩm xuất khẩu. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, khuyến cáo nhà vườn Quy trình kỹ thuật thâm canh tổng hợp cây sầu riêng cũng như biện pháp hạn chế việc nhiễm kim loại nặng Cadimi trong sản phẩm.

Đối với các vùng trồng yêu cầu kiểm tra dư lượng kim loại nặng và thực hiện truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của nước nhập khẩu trước khi xuất khẩu; các cơ sở đóng gói phải có hồ sơ truy xuất nguồn gốc kết hợp phổ biến các quy định, yêu cầu xuất khẩu sầu riêng chính ngạch...

Để nâng cao chuỗi giá trị sầu riêng xuất khẩu, việc xây dựng nhãn hiệu cũng góp phần tăng sức cạnh tranh của trái sầu riêng trên thị trường xuất khẩu. Tỉnh đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp chứng nhận Nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm sầu riêng Ngũ Hiệp và nhãn hiệu tập thể sầu riêng Cai Lậy.

Cùng với đó, Đồng Tháp còn xây dựng và triển khai thực hiện dự án “Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ sầu riêng giai đoạn 2020 – 2025 và định hướng 2030”. Thông qua dự án, tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ thâm canh, phát triển kinh tế tập thể gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ theo mô hình chuỗi giá trị.

Thực hiện dự án, toàn tỉnh hình thành 30 hợp tác xã hoạt động trên lĩnh vực trồng sầu riêng với khoảng 18.900 thành viên. Từ đó, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân trồng sầu riêng và những đối tượng tham gia chuỗi giá trị.

Giám đốc Hợp tác xã Sầu riêng Ngũ Hiệp Huỳnh Tấn Lộc cho biết, vừa qua, đơn vị đã liên kết với Công ty Sản xuất thương mại dịch vụ Rồng Đỏ Red Dragon.CO.LTD; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Huỳnh Nương xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc hoặc liên kết với Công ty Phạm Gia xuất khẩu sầu riêng múi cấp đông,…

Hợp tác xã Nông nghiệp Hiệp Đức liên kết Công ty Thiện Toàn tiêu thụ sầu riêng tươi, chế biến sầu riêng cấp đông, đồng thời còn tận dụng vỏ sầu riêng làm phân hữu cơ bón cho cây trồng. Đây cũng là một trong những hợp tác xã đi đầu trong việc nâng cao chuỗi giá trị và kiểm soát Cadimi trên sản phẩm sầu riêng.

Ông Huỳnh Tấn Mãi, đại diện Hợp tác xã Nông nghiệp Hiệp Đức cho hay, đơn vị đã xây dựng được 4 mã số vùng trồng sầu riêng qui mô gần 600 ha. Vừa qua, hợp tác xã triển khai mô hình thí điểm kiểm soát Cadimi tại vùng trồng ấp Hiệp Quới có tổng diện tích 100 ha bao gồm nhiều giải pháp như: lấy mẫu đất đánh giá, khuyến cáo nông dân dùng phân bón phù hợp, xử lý Cadimi ở những khu vực vượt quá giới hạn cho phép, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình canh tác và thu hoạch,…

Việc xây dựng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chính ngạch sầu riêng sang thị trường Trung Quốc được hết sức chú trọng. Đồng Tháp hiện có 2.433 mã số vùng trồng trái cây xuất khẩu với tổng diện tích trên 217.500 ha trong đó có 72 mã số vùng trồng sầu riêng, tổng diện tích trên 2.600 ha và 66 mã số cơ sở đóng gói được cấp xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc.

Hiện, các vùng trồng đều có hợp đồng liên kết tiêu thụ thông qua mạng lưới các hợp tác xã với doanh nghiệp hoặc cơ sở đóng gói.

Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Cây ăn quả miền Nam,… phối hợp chuyển giao kỹ thuật thâm canh khoa học vào sản xuất cho ra nông sản an toàn, tăng khả năng cạnh tranh của trái sầu riêng trên thị trường xuất khẩu, được nông dân áp dụng như: quy trình xử lý trái vụ sầu riêng bảo đảm chất lượng và an toàn cho người sử dụng; quy trình quản lý tổng hợp bệnh cháy lá và bệnh thối rễ trên cây sầu riêng; quy trình 5 bước phục hồi vườn sầu riêng sau hạn, mặn; cơ giới hóa khâu tưới tiêu....

Tỉnh đã hỗ trợ chứng nhận VietGAP cho 15 cơ sở sản xuất sầu riêng với tổng diện tích khoảng 200 ha và sản lượng khoảng 4.000 tấn quả/ năm. Việc sản xuất theo hướng an toàn (GAP) đã mang lại lợi thế cạnh tranh cho trái sầu riêng trong việc tiếp cận và ký hợp đồng tiêu thụ với các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Theo lãnh đạo địa phương đánh giá, với việc áp dụng đồng bộ các giải pháp đảm bảo chất lượng và an toàn cho nông sản xuất khẩu, nông dân sẽ là người hưởng lợi cũng như uy tín của thương hiệu sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế được nâng cao. Đó cũng là nhân tố giúp các xã có vùng chuyên canh sầu riêng tập trung lớn nhất tỉnh: Long Tiên, Ngũ Hiệp, Bình Phú, Hiệp Đức … giảm nghèo bền vững, nhiểu  hộ dân làm vươn lên làm giàu và xây dựng thành công xã nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu.