Giữ cửa biển, gỡ thẻ vàng: Vai trò cảng cá Vĩnh Long

Trong bối cảnh cả nước đang quyết liệt triển khai các giải pháp nhằm chấm dứt tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam, các cảng cá trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đã tăng cường nhiều biện pháp quản lý, giám sát hoạt động khai thác thủy sản. Việc tuyên truyền, kiểm soát chặt tàu cá cập – rời cảng, giám sát sản lượng, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu chung của cả nước mà còn trực tiếp bảo vệ sinh kế của cộng đồng ngư dân, hướng tới phát triển bền vững nghề cá.

“Trạm gác” IUU

Vĩnh Long có đường bờ biển dài 130 km, là lợi thế quan trọng để phát triển kinh tế biển và nghề khai thác thủy sản. Tỉnh hiện có 4.627 tàu cá đăng ký hoạt động; tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hàng chục nghìn lao động trực tiếp trên biển và lực lượng dịch vụ hậu cần nghề cá ven bờ.

Năm qua, tổng sản lượng khai thác thủy sản của tỉnh đạt 306.340 tấn, vượt 8,84% kế hoạch, trong đó khai thác hải sản đạt hơn 270.000 tấn, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, đảm bảo sinh kế và nâng cao đời sống của cộng đồng ngư dân.

Tỉnh hiện có 5 cảng cá gồm: Bình Đại, Ba Tri, Thạnh Phú, Định An và Láng Chim. Đây không chỉ là nơi tàu thuyền ra vào, bốc dỡ và tiêu thụ sản phẩm đánh bắt mà còn giữ vai trò như “điểm tựa” sinh kế quan trọng của ngư dân, góp phần thúc đẩy dịch vụ hậu cần nghề cá và phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Đồng thời, các cảng cá cũng là “khu vực kiểm soát trọng điểm” trong công tác phòng, chống khai thác IUU của tỉnh.

Ông Đặng Hồng Tài, Phó Trưởng Ban Quản lý Cảng cá Vĩnh Long cho biết, xác định nhiệm vụ chống khai thác IUU là yêu cầu bắt buộc, Ban Quản lý Cảng cá phối hợp với lực lượng biên phòng, Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo, cùng chính quyền địa phương thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm góp phần cùng cả nước tháo gỡ “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.

Hiện nay, 100% tàu cá ra vào cảng đều được kiểm tra, giám sát nghiêm ngặt; sản lượng thủy sản được bốc dỡ theo quy trình kiểm soát; nhật ký khai thác được thu hồi đầy đủ và đối chiếu với dữ liệu giám sát hành trình.

“Việc siết chặt quản lý không chỉ để đáp ứng yêu cầu của cơ quan chức năng mà còn nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ chính tương lai của nghề cá địa phương”, ông Tài khẳng định.

Song song đó, công tác tuyên truyền về pháp luật thủy sản, Luật Thủy sản 2017, Nghị định 38/2024/NĐ-CP và các quy định liên quan được triển khai thường xuyên thông qua phát thanh tại cảng, phát tờ rơi, làm việc trực tiếp với chủ tàu, thuyền trưởng và tổ chức các lớp tập huấn về truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT VN cho ngư dân. Đồng thời, duy trì Fanpage với gần 1.000 lượt theo dõi để truyền tải thông tin nhanh chóng, kịp thời đến ngư dân.

Cảng cá Định An (xã Đại An) và Láng Chim (phường Trường Long Hòa), năm 2025 đã tiếp nhận, giám sát, bốc dỡ hơn 3.300 tấn thủy sản; tạo việc làm ổn định cho gần 500 lao động. Đến nay, công tác quản lý, giám sát tàu cá tại đây đã đi vào nền nếp, ý thức chấp hành của ngư dân chuyển biến rõ rệt. Trong năm 2025, tại 2 cảng cá này có hơn 1.700 lượt tàu cập cảng và hơn 1.800 lượt tàu rời cảng.

Những biện pháp quyết liệt trên góp phần củng cố niềm tin, khẳng định quyết tâm của cơ quan chức năng và địa phương trong việc xây dựng nghề cá hiện đại, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Cùng quyết tâm gỡ "thẻ vàng"

Ông Nguyễn Tân Thanh (xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long), chủ tàu TV-94038-TS thường xuyên cập Cảng cá Định An cho biết, thời gian qua được cán bộ cảng cá tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể nên nhận thức của ngư dân đã chuyển biến rõ rệt.

Ban đầu, việc thực hiện quy định IUU còn khó khăn do phải làm quen với hồ sơ, nhật ký và yêu cầu giám sát chặt chẽ, nhưng được hướng dẫn tận tình nên ngư dân dần chấp hành tốt hơn.

“Chúng tôi hiểu việc tuân thủ không chỉ để tránh vi phạm mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài và giữ uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế”, ông Nguyễn Tân Thanh chia sẻ.

Từ những nỗ lực tại các cảng cá và sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của ngư dân, công tác phòng, chống khai thác IUU tại Vĩnh Long đang dần đi vào nền nếp, ổn định. Tuy nhiên, để hướng tới mục tiêu chấm dứt hoàn toàn tình trạng vi phạm, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển bền vững nghề cá, tỉnh xác định cần tiếp tục hành động quyết liệt hơn, đồng bộ hơn từ cấp quản lý đến cơ sở.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết, tỉnh đã triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp phòng, chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU.

Đến nay, Vĩnh Long đã hoàn thành 18/19 nhiệm vụ, chỉ còn một nhiệm vụ đang tiếp tục thực hiện là xây dựng chính sách chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không còn nhu cầu hoạt động và hỗ trợ ngư dân nâng cấp thiết bị giám sát hành trình theo quy định. Tỉnh đang thực hiện đúng trình tự xây dựng chính sách, bảo đảm phù hợp với thực tiễn và mang lại hiệu quả thiết thực cho ngư dân.

Theo ông Nguyễn Quỳnh Thiện, bên cạnh những chuyển biến tích cực, công tác chống IUU vẫn còn một số khó khăn như tình trạng mất tín hiệu thiết bị giám sát hành trình (VMS) khi tàu hoạt động trên biển; một số tàu đăng ký tại Vĩnh Long nhưng lại hoạt động, bốc dỡ sản lượng tại địa phương khác, không quay về tỉnh, gây khó khăn cho việc quản lý và tuyên truyền.

Để khắc phục, tỉnh đã chỉ đạo ngành nông nghiệp tăng cường trực ban, giám sát chặt chẽ qua hệ thống VMS, kịp thời nhắc nhở, cảnh báo tàu mất kết nối; đồng thời giao lực lượng công an, biên phòng và chính quyền cơ sở phối hợp quản lý, tiếp cận, vận động chủ tàu, thuyền trưởng và gia đình chấp hành nghiêm quy định pháp luật về khai thác thủy sản.

Quyết tâm chính trị cao trong công tác chống khai thác IUU, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện cho biết, tỉnh xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, nhằm góp phần cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” EC và bảo đảm phát triển bền vững nghề cá.

Tỉnh tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về thủy sản; quản lý chặt chẽ đội tàu, nâng cao hiệu quả giám sát hành trình; phối hợp với các tỉnh, lực lượng chức năng trên biển trong kiểm tra, xử lý vi phạm; đồng thời thực hiện nghiêm việc xử phạt, bảo đảm 100% trường hợp vi phạm bị xử lý đúng quy định.

“Việc tuân thủ quy định về IUU không chỉ là yêu cầu hội nhập mà còn là trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo vệ sinh kế lâu dài của ngư dân và uy tín của thủy sản Việt Nam”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long khẳng định.

Sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, cùng sự đồng hành của cộng đồng ngư dân, Vĩnh Long đang khẳng định cam kết cùng cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của EC, xây dựng nghề cá phát triển theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và bền vững.