Giữ hồn làng nghề từ những sợi lưới đan tay

Làng nghề đan lưới Thơm Rơm là một trong những nghề truyền thống nổi tiếng ở thành phố Cần Thơ, với lịch sử hình thành đã gần 50 năm. Theo đánh giá của chính quyền thành phố, làng nghề hiện đang hoạt động khá sôi nổi, đóng vai trò quan trọng trong việc tăng thu nhập và giảm nghèo hiệu quả cho người dân địa phương.

Hiện công tác bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thống đang được các cấp chính quyền tích cực triển khai, không chỉ được gìn giữ mà giúp nghề truyền thống mà còn tiếp tục phát triển bền vững trong tương lai.

Mô hình giảm nghèo hiệu quả

Nằm cặp Quốc lộ 91 thuộc phường Thới Long, thành phố Cần Thơ, làng nghề đan lưới Thơm Rơm vào thời điểm này tấp nập người mua bán ngư cụ khai thác thủy sản. Theo nhiều nhân công của làng nghề, thời điểm này việc mua bán " đông ken" nhất trong năm, bởi rơi vào mùa nước nổi hầu hết những cư dân miền Tây điều vào mùa khai thác thủy sản vừa tăng thu nhập và làm thức ăn hàng ngày trong những tháng chờ sản xuất lúa vụ Đông - Xuân.

Gia đình anh Cao Văn Dễ (phường Thới Long, thành phố Cần Thơ) hơn 5 năm trước gia đình thuộc hộ nghèo, hộ khó khăn ở địa phương. Nhưng từ khi tham gia vào sản xuất ngư cụ ở làng nghề thu nhập của gia đình ngày càng ổn định. Cuối năm 2024, gia đình thoát hộ nghèo, xây dựng được nhà cửa khang trang và có tiền nuôi con ăn học. Anh Cao Văn Dễ chia sẻ: “Nhờ nghề đan lưới mà gia đình mới có thu nhập ổn định, trung bình hàng tháng 2 vợ chồng thu nhập gần 13 triệu đồng, số tiền này vừa để tích lũy và nuôi con ăn học. Công việc làm cũng nhẹ nhàn, anh em làm chung lâu năm thân thiện và gắn bó”.

Còn đối với anh Trương Văn Tín (xã Thới Hưng, thành phố Cần Thơ) cho biết, tham gia vào hoạt động gia công ở làng nghề đan lưới Thơm Rơm gần 6 năm, lúc ban đầu thì tham gia trực tiếp tại cơ sở khi có gia đình thì đem nguyên liệu về gia công tại nhà. Hiện nay công việc của gia đình khá ổn định trung bình hàng ngày 2 vợ chồng thu nhập trên 450.000 đồng. Anh Trương Văn Tín chia sẻ, nhờ có làng nghề mà đời sống của những hộ dân không đất sản xuất, những người hết tuổi lao động có thêm thu nhập trang trải cuộc sống gia đình. Nhiều hộ cũng nhờ nghề đan lưới mà vươn lên thoát nghèo, gia đình có cuộc sống ấm no.

Chị Võ Thị Ngọc Bích, chủ cơ sở sản xuất lưới, ngư cụ (Làng nghề Thơm Rơm) cho biết, đa số các cơ sở sản xuất lưới ở làng nghề chủ yếu là bán sĩ cho các khách hàng cả nước. Nhân công thì nhận hàng về gia công tại nhà, trung bình mỗi ngày cũng có 1-2 đơn hàng, thu nhập trung bình hàng tháng vài trục triệu đồng. Chị Bích cũng cho biết, người dân xóm lưới còn sáng tạo, đa dạng các sản phẩm ngư cụ đánh bắt thủy sản với công năng hiệu quả hơn. Ngoài các loại chài, lưới truyền thống thì các cơ sở nơi đây còn sản xuất thêm một loại rập đặt được ở vùng Biển.

Phó trưởng khu vực Tân Lợi 2, phường Thới Long Đinh Thị Diệu Hiền cho biết, nghề đan lưới rất dễ làm, tùy vào công đoạn làm ngư cụ mà người già, trẻ nhỏ đều tham gia được, từ đó giúp người dân có thu nhập ổn định. Hiện có trên 70% hộ dân nơi đây tham gia gia công sản phẩm cho các cơ sở kinh doanh của làng nghề, tùy hoàn cảnh từng hộ mà nhận hàng về nhà gia công hay làm trực tiếp tại cơ sở,.. từ đó người dân nơi đây có thêm thu nhập ổn định. Nhờ đó, công tác giảm nghèo tại khu vực đạt hiệu quả rõ rệt, với tỷ lệ hộ nghèo hiện đã giảm xuống dưới 1% dân số toàn khu vực.

Bảo tồn và phát huy làng nghề

Làng nghề đan lưới Thơm Rơm được hình thành khoảng năm 1980, khi mới bắt đầu làng nghề chỉ vài hộ sản xuất lưới cung cấp cho người dân ở địa phương để phục vụ việc đánh bắt thủy sản. Đến nay có hơn 40 hộ sản xuất kinh doanh quy mô lớn, thu hút hơn 2.000 ngàn lao động nhàn rỗi tại địa phương lân cận như, xã Cờ Đỏ, xã Thới Hưng, phường Ô Môn,...

Hơn ba thập kỷ gắn bó với làng nghề Thơm Rơm, cơ sở Trung Tiến của gia đình bà Nguyễn Thúy An, đã và đang phát huy mạnh mẽ nghề truyền thống sản xuất lưới và ngư cụ. Bắt đầu từ sự tỷ mỹ trong việc làm ra các sản phẩm chủ lực như lưới và lú, cơ sở không chỉ duy trì mà còn mở rộng quy mô sản xuất để đáp ứng nhu cầu đánh bắt thủy sản. Hiện thị trường tiêu thụ đã vươn xa, từ các tỉnh miền Tây đến tận tỉnh Nghệ An và thành phố Đà Nẵng, đây minh chứng cho chất lượng và uy tín của sản phẩm làng nghề.

Bà Nguyễn Thúy An cho biết, hiện cơ sở đã trở thành một điểm tựa sinh kế bền vững, tạo việc làm cho hơn 100 hộ gia đình tại địa phương đến việc nhận hàng về gia công tại nhà. Việc gia công tại nhà không chỉ bảo tồn kỹ thuật thủ công mà còn giúp mỗi hộ có thu nhập ổn định trên 10 triệu đồng/tháng. Cũng theo bà Nguyễn Thúy An, chúng tôi nhận thức rõ trách nhiệm kế thừa và phát triển cho nên cơ sỡ không ngừng mở rộng sản xuất và tích cực tìm kiếm thị trường mới ở các tỉnh miền Trung, đặt mục tiêu đưa sản phẩm ngư cụ Thơm Rơm đi xa hơn, khẳng định giá trị của nghề truyền thống trong phát triển kinh tế hiện nay.

Để phát huy làng nghề truyền thống trong thời gia tới, theo chính quyền phường Thới Long đã xây dựng kế hoạch tiếp tục nhân rộng mô hình, huy động các cơ sở sản xuất kinh doanh tham gia thành lập hợp tác xã hoặc doanh nghiệp để tạo điều kiện phát triển rộng sản xuất kinh doanh vừa giải quyết lao động nhàn rỗi ở nông thôn và phát huy làng nghề truyền thống.

Ông Huỳnh Thanh Nhanh, Chủ tịch UBND phường Thới Long cho biết, phường sẽ hỗ trợ quảng bá sản phẩm trên các nền tảng trực tuyến giúp sản phẩm tiếp cận được với nhiều khách hàng. Đồng thời, có kế hoạch thực hiện các tour du lịch làng nghề, để du khách trải nghiệm các công đoạn đan lưới, vừa tạo ra một nguồn thu nhập mới và quảng bá thương hiệu lưới ở làng nghề đến với người dân trên mọi miền đất nước.

Song đó, chính quyền địa phương sẽ phối hợp với các tổ chức tín dụng nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất có thêm nguồn vốn tín dụng ưu đãi để đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất.