Giữ ký ức trên 5.250 viên gốm ở Tây Ninh

Trước tình trạng xuống cấp sau nhiều năm đưa vào sử dụng, tỉnh Tây Ninh dự kiến tu bổ, phục hồi công trình theo nguyên bản, góp phần gìn giữ giá trị lịch sử, nghệ thuật và phục vụ giáo dục truyền thống, tham quan về nguồn.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, Bức tranh hoành tráng là công trình mỹ thuật có giá trị, tóm lược quá trình 21 năm đấu tranh (1954-1975) của nhân dân ta trên chiến trường miền Nam, đồng thời nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Trung ương Cục miền Nam. Công trình được thực hiện bằng chất liệu gốm nung, phần nội dung chính có diện tích 210 m², dài 42 m, cao 5 m, ghép từ 5.250 viên gốm. Chủ đề của bức tranh là “Đánh cho Mỹ cút, đánh cho Ngụy nhào, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước”. Bức tranh được khởi công năm 2014, khánh thành ngày 4/12/2015, trở thành một điểm nhấn trong quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Theo anh Cao Hoài Phương, Phó Trưởng phòng Quản lý và Khai thác di tích thuộc Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử cách mạng miền Nam, Bức tranh hoành tráng là một trong những điểm nhấn nổi bật tại khu di tích. Hầu hết các đoàn đến tham quan, về nguồn tại Căn cứ Trung ương Cục miền Nam đều dành thời gian tìm hiểu công trình, qua đó hiểu thêm về một phần lịch sử gắn với hoạt động của Trung ương Cục miền Nam trong thời kỳ kháng chiến. Tuy nhiên, sau thời gian sử dụng, dưới tác động của thời tiết và điều kiện khí hậu khắc nghiệt, công trình đã xuống cấp tại nhiều vị trí. Một số mảng gốm bị cong vênh, bong rộp, hư hỏng; nhiều họa tiết bị rơi, vỡ vụn, có vị trí phần gạch gốm hư hỏng hoàn toàn.

Tình trạng xuống cấp không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan mà còn tác động đến việc bảo tồn, phát huy giá trị của công trình tái hiện những dấu mốc lịch sử gắn với hoạt động của Trung ương Cục miền Nam. Theo ông Nguyễn Tấn Quốc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, việc tu bổ, phục hồi Bức tranh hoành tráng là cần thiết nhằm lưu giữ và phát huy giá trị nghệ thuật, ý nghĩa lịch sử của công trình; đồng thời đáp ứng nhu cầu giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường của các thế hệ cha anh cho thế hệ hôm nay và mai sau. Công trình sau khi được phục hồi cũng sẽ góp phần tạo điểm nhấn cảnh quan tại Khu di tích, phục vụ nhu cầu tham quan, về nguồn của người dân và du khách trong, ngoài nước.

Theo phương án đề xuất, dự án tập trung tu bổ, phục hồi toàn bộ Bức tranh hoành tráng, thay mới phần gốm nhưng giữ nguyên nội dung, kích thước và tinh thần mỹ thuật của bản gốc, từ màu sắc, nội dung, lối tạo hình đến hiệu ứng tương quan trên bề mặt tranh. Quá trình thực hiện dự kiến bắt đầu bằng việc đo đạc, chụp hình chi tiết từng phần và toàn bộ công trình; kết hợp hình ảnh, tư liệu của bức tranh cũ để lập bản vẽ. Ảnh màu được in theo tỷ lệ 1:1, các khu vực được phân chia, gạch ô và đánh số thứ tự từng viên gốm trên bản vẽ để phục vụ quá trình phục hồi.

Sau đó, các công đoạn vệ sinh, đánh bóng, hoàn thiện và phủ lớp keo trong bảo vệ màu sắc, tăng độ bền cho công trình sẽ được thực hiện. Phần bệ phía dưới và viền xung quanh cũng được xử lý đồng bộ, bảo đảm mỹ quan. Dự kiến tổng mức đầu tư dự án khoảng 10,95 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh, thuộc nguồn vốn đầu tư công giai đoạn 2026-2030. Công trình được xác định là công trình dân dụng cấp III, thuộc loại công trình tu bổ, phục hồi di tích văn hóa.

Theo hồ sơ đề xuất, dự án chỉ triển khai khi được bố trí và cân đối nguồn vốn, bảo đảm không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản. Thời gian thực hiện dự kiến trong giai đoạn 2026-2027; việc bố trí vốn sẽ căn cứ điều kiện thực tế và khả năng huy động nguồn lực, bảo đảm đầu tư tập trung, hiệu quả. Trong quá trình điều hành ngân sách, Sở Tài chính phối hợp với chủ đầu tư rà soát các nguồn vốn, tham mưu cấp có thẩm quyền bố trí vốn phù hợp tiến độ và nhu cầu thực tế.

Ông Nguyễn Tấn Quốc cho biết, việc đầu tư tu bổ, phục hồi nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di tích, tạo địa chỉ giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ, đồng thời bổ sung điểm đến phục vụ du lịch, góp phần phát huy thế mạnh của kinh tế du lịch văn hóa tỉnh Tây Ninh.

Trước đó, lãnh đạo UBND tỉnh Tây Ninh cùng các cơ quan chức năng đã nhiều lần khảo sát hiện trạng, đề xuất phương án đầu tư, tu bổ, tôn tạo các hạng mục xuống cấp tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, trong đó có Bức tranh hoành tráng.

Theo ông Phạm Tấn Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, để khẩn trương triển khai các dự án tại khu di tích, UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư dự án tu bổ, sửa chữa Bức tranh hoành tráng; lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư và tham mưu UBND tỉnh báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy xem xét, cho ý kiến.

Đối với các dự án theo đề xuất của Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử Cách mạng miền Nam, tỉnh giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng tỉnh làm chủ đầu tư, phối hợp với Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử Cách mạng miền Nam và các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát nội dung thực hiện. Sở Tài chính được giao tham mưu UBND tỉnh bố trí vốn cho Ban Quản lý các Khu di tích lịch sử Cách mạng miền Nam thực hiện lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Việc tu bổ, phục hồi Bức tranh hoành tráng góp phần gìn giữ một công trình mỹ thuật gắn với lịch sử hình thành, hoạt động của Trung ương Cục miền Nam; đồng thời, tạo thêm điểm nhấn trong không gian tham quan, giáo dục truyền thống tại khu di tích. Qua đó, các giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của công trình được tiếp tục bảo tồn, phát huy, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống và làm cho mỗi hành trình về nguồn tại Căn cứ Trung ương Cục miền Nam thêm ý nghĩa.