Giữ nhịp xuất khẩu: Cần Thơ tiếp sức ngành hàng lúa gạo

Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập của nông dân khi giá lúa sụt giảm so với cùng kỳ.

Khó khăn chung doanh nghiệp và nông dân

Xã Trung Hưng, thành phố Cần Thơ là địa phương có số lượng doanh nghiệp sản xuất kinh doanh lúa gạo xuất khẩu lớn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Theo Chủ tịch UBND xã Trung Hưng Trần Văn Đạt, hoạt động kinh doanh lúa gạo trên địa bàn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Mặc dù toàn xã có 18 doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo nhưng hiện nay nhiều đơn vị đang hoạt động cầm chừng do doanh thu sụt giảm. Trong vụ thu hoạch lúa Hè Thu 2025, các doanh nghiệp và thương lái thu mua với số lượng hạn chế, khiến giá lúa giảm. Cụ thể, giá lúa giống OM bình quân đầu vụ khoảng 6.400 đồng/kg nhưng hiện nay đã giảm xuống chỉ còn khoảng 5.000 đồng/kg.

Ông Trần Văn Đạt cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do hoạt động xuất khẩu gạo không thuận lợi, dẫn đến lượng hàng tồn kho lớn. Điều này khiến các thương lái và doanh nghiệp không thể tiếp tục thu mua lúa từ người dân, kéo theo giá lúa sụt giảm. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp địa phương còn gặp phải khó khăn trong việc xoay vòng nguồn vốn kinh doanh.

Công ty TNHH Trí Tính (xã Trung Hưng) chuyên kinh doanh xay xát lúa gạo, với công suất xay xát của công ty hiện đạt khoảng 560 tấn/ngày. Ông Trần Văn Tính, Giám đốc Công ty TNHH Trí Tính (xã Trung Hưng) chia sẻ, các chính sách thuế hiện nay, đặc biệt là thuế giá trị gia tăng 5% và hoàn thuế sau xuất khẩu gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp, điều này buộc công ty phải giảm giá thu mua lúa nguyên liệu từ nông dân.

Ngoài ra, thị trường xuất khẩu gặp trở ngại dẫn đến lượng gạo tồn kho của các doanh nghiệp tăng cao. Doanh nghiệp cũng không đủ vốn để mua và tạm trữ lúa làm hạn chế hoạt động kinh doanh.

Ông Nguyễn Tín Thành, nông dân ở ấp Thạnh Trung (xã Trung Hưng) cho biết, gia đình ông có 5 ha đất trồng lúa. Vụ lúa Hè Thu 2025 vừa qua, sản lượng đạt gần 40 tấn. Chi phí sản xuất của vụ này là gần 150 triệu đồng. Mặc dù đầu vụ thương lái đã đặt cọc với giá 6.200 đồng/kg, nhưng đến khi thu hoạch thì giá lúa lại giảm xuống còn 5.000 đồng/kg.

Sau khi trừ đi các chi phí, vụ lúa này gia đình ông chỉ lãi khoảng 50 triệu đồng, thấp hơn 40 triệu đồng so với cùng kỳ năm 2024. Ông Thành cũng chia sẻ, nhiều nông dân có điều kiện đã tự phơi sấy lúa để chờ giá. Tuy nhiên, đa số thu hoạch vào mùa mưa, chi phí phơi sấy cao và dễ làm chất lượng hạt gạo giảm, dẫn đến giá bán cũng không được như mong muốn.

Gỡ khó cho doanh nghiệp

Theo lãnh đạo Sở Công Thương thành phố Cần Thơ, từ đầu năm đến nay đã xuất khẩu trên 1,2 triệu tấn gạo, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 600 triệu USD. Hiện nay toàn thành phố có 34 doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu lúa gạo, tập trung nhiều các thị trường lớn như: Philippines, Malaysia, Nam Phi, Australia, Singapore, Trung Quốc, Qatar,... Tuy nhiên trong những ngày gần đây do biến động của thị trường tình hình xuất khẩu của các doanh nghiệp có xu hướng giảm.

Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Cần Thơ Hứa Trường Sơn cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tình hình xuất khẩu chậm lại là do Philippines thị trường truyền thống xuất khẩu gạo của Việt Nam tạm dừng nhập khẩu (60 ngày) từ 1/9 và Indonesia đã tạm ngừng nhập khẩu để sử dụng nguồn gạo dự trữ quốc gia. Mặc khác, sự cạnh tranh từ các đối thủ xuất khẩu gạo lớn như Thái Lan và Ấn Độ ngày càng gay gắt tạo áp lực, giảm lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, từ đó kéo theo giá lúa trong giảm.

Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Cần Thơ Hứa Trường Sơn cũng cho biết, Sở Công Thương thành phố đang tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng để hỗ trợ doanh nghiệp. Lãnh đạo sở chỉ đạo phòng Quản lý Xuất nhập khẩu chủ động liên hệ với các hiệp hội, cục và Tham tán thương mại của Việt Nam ở nước ngoài để nắm bắt thông tin thị trường các nước, từ đó đưa ra những giải pháp kịp thời giúp doanh nghiệp thành phố. Còn về định hướng dài hạn, sở khuyến khích các doanh nghiệp và nông dân tập trung vào việc nâng cao giá trị và xây dựng thương hiệu cho hạt gạo. Mục tiêu tiếp cận được các thị trường khó tính, như Nhật Bản, nhằm đa dạng hóa thị trường và tăng tính bền vững cho ngành gạo Việt Nam nói chung và thành phố Cần Thơ nói riêng.

Theo ông Hứa Trường Sơn, hiện Bộ Công Thương cũng đã làm việc với các bộ, ngành liên quan để đề xuất các chính sách hỗ trợ, đặc biệt là các chương trình ưu đãi giảm lãi suất vay cho doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Điều này giúp các doanh nghiệp có nguồn vốn để tạm trữ gạo khi giá thấp, chờ giá ổn định để xuất khẩu. Sở Công Thương thành phố Cần Thơ và các cơ quan liên quan đang tích cực phối hợp để cập nhật thông tin kịp thời cho các doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có định hướng sản xuất và kinh doanh phù hợp vượt qua những thách thức hiện tại.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng, để tháo gỡ khó khăn về kinh doanh xuất khẩu gạo cho các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố, lãnh đạo thành phố cùng sở, ngành liên quan đã trực tiếp xuống doanh nghiệp trên địa bàn để nắm tình hình sản xuất kinh doanh, khó khăn chung của doanh nghiệp gặp phải để tháo gỡ. Qua đó ghi nhận những kiến nghị của doanh nghiệp và chỉ đạo ngành chức năng có liên quan xử lý kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, bên cạnh những vấn đề vượt thẩm quyền của thành phố, lãnh đạo thành phố chỉ đạo ngành chuyên môn tổng hợp trình với Quốc hội, Chính phủ để sớm giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp hiện nay.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng thông tin, thành phố có diện tích và sản lượng lúa gạo lớn, đứng thứ hai cả nước, với khoảng 390.000 ha sản xuất lúa, sản lượng 4,6 triệu tấn lúa tương đương khoảng 3 triệu tấn gạo. Thời gian tới, thành phố tiếp tục đẩy mạnh hướng dẫn, tạo điều kiện để doanh nghiệp và nông dân, hợp tác xã liên kết sản xuất, đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ như xây dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ thiết bị, chuyển giao khoa học kỹ thuật cho nông dân, hợp tác xã góp phần giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận trên cùng đơn vị diện tích sản xuất.