Gỡ "thẻ vàng” IUU: Đồng Tháp siết chặt từ bờ ra biển

Đồng Tháp quyết liệt triển khai các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) trên địa bàn tỉnh, nhằm nỗ lực gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026.

Theo Kế hoạch của UBND tỉnh Đồng Tháp, các sở, ngành, địa phương tập trung thực hiện nghiêm các quy định của Luật Thủy sản và các chỉ đạo của Trung ương, đồng thời khắc phục đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC tại đợt thanh tra lần thứ 5. Tỉnh yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện, thiết lập cơ chế chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và báo cáo thống nhất từ tỉnh đến cơ sở.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tổng rà soát, đối khớp dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, thiết bị giám sát hành trình (VMS), kiểm soát xuất nhập bến và dữ liệu dân cư, làm sạch, chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản VNFishbase. Tỉnh đặt mục tiêu 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác, xác định rõ chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý.

Đồng Tháp cũng yêu cầu quản lý chặt tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động; tàu cá không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép và tàu không đủ điều kiện hoạt động. Các tàu nguy cơ cao phải được phân loại, giao cơ quan, lực lượng chức năng và cá nhân cụ thể theo dõi, nhất là nhóm tàu dài từ 12 đến dưới 15 m và từ 15 m trở lên. Tỉnh kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện vẫn xuất bến, hoạt động trên biển và phát sinh vi phạm vùng biển nước ngoài.

Cùng với đó, tỉnh siết kiểm soát thiết bị VMS. Khi tàu xuất, nhập bến, lực lượng chức năng phải kiểm tra niêm phong, số sê-ri, tình trạng hoạt động và tín hiệu VMS, cập nhật kết quả trên hệ thống eCDT. Các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới cho phép, có hành trình bất thường hoặc nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo quy định.

Đối với hoạt động tại cảng, Đồng Tháp yêu cầu 100% lượt tàu cá thuộc diện lắp VMS được kiểm tra khi xuất, nhập bến; không cho tàu xuất bến khi thiết bị VMS không hoạt động. Tàu cá từ 6 m trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận trên eCDT; không cấp xác nhận nguyên liệu nếu thiếu hoặc không có dữ liệu hợp lệ.

Về thực thi pháp luật, tỉnh triển khai cao điểm tuần tra, kiểm soát tại các bãi ngang, cửa sông, tập trung ngăn chặn và xử lý tàu cá “3 không”; hướng dẫn nghiệp vụ xử lý vi phạm cho lực lượng chức năng và áp dụng nghiêm các mức phạt, hình thức xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục hậu quả. Đặc biệt, tỉnh yêu cầu điều tra, xử lý hình sự khi có dấu hiệu tội phạm liên quan đến tổ chức khai thác trái phép, môi giới đưa tàu đi vi phạm vùng biển nước ngoài, làm giả hồ sơ, gian lận xuất xứ hoặc can thiệp thiết bị VMS.

Tỉnh phát động “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU đến ngày 15/9, tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại trong quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Sau thời điểm này, các nhiệm vụ chống khai thác IUU tiếp tục được duy trì đến hết ngày 31/12/2026. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm theo dõi tiến độ, tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra đột xuất tại địa phương, cảng cá, doanh nghiệp và cơ sở có nguy cơ cao.

UBND tỉnh yêu cầu các ngành, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, rõ thẩm quyền”. Đối với nhiệm vụ phải hoàn thành trước ngày 15/9, kế hoạch phải cụ thể theo ngày, theo tuần, gắn với kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện.

Thông qua đợt cao điểm, Đồng Tháp hướng tới khắc phục thực chất các tồn tại trong quản lý nghề cá, tăng cường kiểm soát đội tàu, ngăn chặn khai thác IUU, xây dựng ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và bền vững, góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có 1.479 tàu cá đăng ký, đạt 100%. Đến nay, tỉnh đã hoàn thành cấp phép cho 1.326 tàu đang hoạt động, đạt 100%. Toàn tỉnh có 153 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Hiện các tàu này đã được địa phương kiểm soát chặt chẽ, giám sát hàng tuần.

Toàn tỉnh có 878/899 tàu cá đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Số tàu còn lại chưa lắp đặt thiết bị VMS do trong thời gian thi hành án, thuộc diện thông báo xóa mất tích, đang sửa chữa… Công tác cập nhật dữ liệu tàu cá của tỉnh vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNFishbase, hệ thống VMS đạt 100%; công tác định danh tàu cá đạt 99,9%...

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp thường xuyên phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thực hiện tốt công tác kiểm soát tàu cá khai báo thủ tục xuất nhập bến (qua cảng, qua trạm biên phòng) trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), đảm bảo 100% tàu cá ra vào cảng, xuất nhập bến qua các đồn, trạm biên phòng được kiểm soát hoạt động trên ứng dụng eCDT, VMS, VNeID.

Đồng thời, ngành chức năng tổ chức trực ban 24/24 theo dõi, thông tin cho chủ tàu cá/thuyền trưởng về việc tàu mất tín hiệu từ thiết bị VMS, vượt qua ranh giới trên biển, yêu cầu chủ tàu cá/thuyền trưởng thực hiện đúng quy định pháp luật. Các địa phương quản lý chặt chẽ tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tàu cá có nguy cơ cao, tàu cá mất kết nối VMS dài ngày nằm bờ... Từ năm 2024 đến nay, tỉnh Đồng Tháp không có tàu cá vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài.