Hà Nội cần kiến tạo, thử nghiệm mô hình mới với vai trò đầu tàu phát triển

Ngày 21/5, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” dẫn đầu Đoàn công tác Trung ương và Thường trực Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án đã làm việc với Thành ủy Hà Nội.

Dự buổi làm việc có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông cùng lãnh đạo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án và Thành ủy Hà Nội.

Phát biểu tại buổi làm việc, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, Hà Nội nhận thức sâu sắc Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ là nghị quyết về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà sâu xa hơn, đây là nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong đó, lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nền tảng phát triển, động lực tăng trưởng mới, công cụ để đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành của hệ thống chính trị.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cũng cho rằng, với vị trí là Thủ đô, Hà Nội không chỉ có trách nhiệm phát triển cho riêng mình mà còn phải giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo, thử nghiệm mô hình mới, tạo động lực và lan tỏa phát triển cho cả nước. Vì vậy, Hà Nội cần phải đổi mới mạnh mẽ, đi trước, dám thử nghiệm những mô hình phát triển mới, xứng đáng với vai trò đầu tàu phát triển mà Trung ương, Bộ Chính trị và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra với Thủ đô.

Theo Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng, thành phố Hà Nội đã và đang thực hiện thực chất, quyết liệt và bước đầu hình thành một số mô hình, cách làm mới, có thể tiếp tục kiểm chứng, hoàn thiện và đề xuất với Trung ương để nghiên cứu áp dụng rộng rãi.

Trong đó, Thành ủy Hà Nội đề nghị, Đoàn công tác Trung ương quan tâm đến một số vấn đề như: Tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị quốc gia theo hướng phân cấp triệt để hơn nữa, dữ liệu hóa đầy đủ, số hóa mạnh hơn và gắn trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn; xây dựng hoàn thiện các khung pháp lý cấp quốc gia đối với một số lĩnh vực mới mà Luật Thủ đô năm 2026 đã mở đường nhưng cần có sự đồng bộ ở tầm quốc gia.

Trung ương có cơ chế đủ mạnh để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong tất cả các lĩnh vực và coi đây là nguồn lực chiến lược quan trọng nhất quyết định việc phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, thành phố tiếp tục giữ vững tinh thần đổi mới, hành động, kỷ cương, trách nhiệm, quyết tâm biến các chủ trương lớn của Trung ương, các chính sách đặc thù đã được trao và kỳ vọng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thành kết quả cụ thể, chuyển biến thực chất trong phát triển Thủ đô.

Đánh giá cao các đề xuất, kiến nghị rất tâm huyết, trách nhiệm và có chiều sâu của Hà Nội, thể hiện rõ tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược, sự chủ động của Thủ đô trong nghiên cứu, triển khai các mô hình phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, thực tiễn Hà Nội cung cấp rất nhiều gợi mở quan trọng cho Đề án. Đây đều là những vấn đề lớn, khó, cần tiếp tục được nghiên cứu, tổng kết kỹ lưỡng, không chỉ phục vụ phát triển Thủ đô mà còn góp phần định hình mô hình phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị, nhiều kiến nghị của thành phố không chỉ có ý nghĩa đối với riêng Hà Nội mà còn có giá trị tham khảo quan trọng trọng việc nghiên cứu hoàn thiện mô hình phát triển mới của đất nước trong giai đoạn tới.

“Đây là những thông tin thực tiễn, luận cứ và đề xuất có giá trị lớn, đóng góp trực tiếp, quan trọng cho việc hoàn thiện Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Ban Chỉ đạo, Tổ Biên tập xây dựng Đề án sẽ tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp đầy đủ ý kiến, đề xuất, kiến nghị của thành phố để tiếp thu một cách phù hợp trong quá trình hoàn thiện Đề án trình Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương.

Trước đó, trình bày báo cáo về đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Hà Nội tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, trong đổi mới mô hình phát triển kinh tế - xã hội, Hà Nội đã xây dựng đồng bộ hệ thống thể chế nền tảng theo logic “thí điểm - tổng kết - luật hóa”. Hà Nội đã không chờ Luật Thủ đô được sửa đổi xong mới triển khai mà chủ động đề xuất Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm trước, sau đó tổng kết thực tiễn để Quốc hội luật hóa thành Luật Thủ đô năm 2026.

Thành phố xác lập mô hình tăng trưởng mới theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”, thực hiện đồng thời 3 chuyển dịch: Từ tăng trưởng dựa vào vốn sang dựa vào năng suất (năng suất nhân tố tổng hợp đạt 57% vào năm 2030); từ đầu tư công sang đầu tư tư nhân (vốn đầu tư xã hội 5 triệu tỷ đồng); từ ngành truyền thống sang ngành dựa vào tri thức (kinh tế số đạt 40% vào năm 2030). Về nguồn lực và kết quả thực tiễn bước đầu, năm 2026, thành phố bố trí 9.090 tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - mức cao nhất từ trước đến nay. Hiện nay, thành phố phân bổ 2.529 tỷ đồng (đạt 27,82%), bổ sung 1.001 tỷ đồng qua 7 đợt quyết định.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu cho biết thêm, hiện nay, Hà Nội đang triển khai 7 mô hình, cách làm tiêu biểu, bước đầu cho thấy kết quả tích cực, có thể nghiên cứu để nhân rộng toàn quốc. Tiêu biểu như: Quản trị theo mục tiêu và kết quả then chốt trong khu vực công - Hà Nội là địa phương đầu tiên cả nước triển khai; danh mục 30 bài toán lớn của Thủ đô - chuyển từ "cấp kinh phí theo đề tài" sang "đặt hàng giải quyết bài toán thực tiễn"; mô hình "bốn nhà" (nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp - tổ chức tài chính) thực chất; Trung tâm đổi mới sáng tạo Hà Nội theo mô hình công ty cổ phần, trong đó, thành phố chiếm 70%, Tập đoàn CMC và Đại học Bách khoa Hà Nội mỗi bên 15%...

Từ thực tiễn triển khai, Hà Nội đề xuất Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu 17 kiến nghị thuộc 6 nhóm. Các kiến nghị được xây dựng trên 3 nguyên tắc: Bám sát thực tiễn vướng mắc cụ thể của Hà Nội; có thể nhân rộng toàn quốc; gắn với tinh thần "thử nghiệm có kiểm soát" của Nghị quyết 57-NQ/TW. Trong đó, nhóm 1, thành phố kiến nghị nghiên cứu nhân rộng toàn quốc 6 mô hình Hà Nội đang triển khai có triển vọng: Quản trị mục tiêu - kết quả then chốt; không gian làm việc số thống nhất; công bố danh mục bài toán lớn; "bốn nhà"; công ty cổ phần xã hội hóa 30% trong tổ chức đổi mới sáng tạo; thu hút chuyên gia trí thức người Việt ở nước ngoài.

Các nhóm còn lại là tháo gỡ vướng mắc pháp lý; thay đổi tư duy tài chính; chính sách nhân tài và công nghệ chiến lược; liên kết vùng và năng lực cấp cơ sở; cơ chế đặc thù mới.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu, thành phố xác định đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu lịch sử, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chính quyền, nhân dân Thủ đô trong kỷ nguyên mới.