Hà Nội khởi công hai dự án đường sắt quốc gia, mở hành lang vận tải liên vùng

*Hình thành tuyến đường sắt vành đai phía Đông

Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt quốc gia Vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn có sơ bộ tổng mức đầu tư 27.752 tỷ đồng.

Tuyến chính từ khu vực Thường Tín đến Kim Sơn dài khoảng 31,3 km, cùng các nhánh kết nối, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa. Tốc độ thiết kế tối đa 120 km/giờ, khai thác chung tàu khách và tàu hàng. Dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2028.

Khi đưa vào khai thác, tuyến đường sắt Vành đai phía Đông sẽ kết nối đầu mối Ngọc Hồi với mạng lưới đường sắt phía Bắc, góp phần hình thành hành lang vận tải hàng hóa liên vùng, giảm áp lực lên các tuyến đường sắt xuyên tâm và hạn chế tàu hàng đi sâu vào khu vực trung tâm Hà Nội.

Tuyến đường sắt mới cũng được kỳ vọng rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực lưu thông hàng hóa giữa Hà Nội với các địa phương trong Vùng Thủ đô và khu vực Bắc Bộ. Việc đầu tư tuyến đường sắt điện khí hóa phù hợp với định hướng chuyển dịch sang phương thức vận tải sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, góp phần phát triển giao thông xanh và giảm phát thải.

Trong khi đó, Dự án cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi có chiều dài khoảng 26,5 km, cùng khoảng 3 km kết nối từ Ngọc Hồi đến tuyến đường sắt Vành đai Bắc Hồng - Văn Điển.

Tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.000 mm, tốc độ thiết kế tối đa 100 km/giờ, phục vụ vận tải hành khách và hàng hóa. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành vào ngày 31/3/2027.

Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, dự án xây dựng ba ga mới, gồm ga Ngọc Hồi là đầu mối hành khách, ga Thường Tín là đầu mối hàng hóa và ga Phú Xuyên là ga nhường tránh. Ga Ngọc Hồi và ga Thường Tín được tổ chức để đáp ứng yêu cầu kết nối, chuyển tải giữa các tuyến đường sắt có khổ đường khác nhau.

Cùng với phần đường và nhà ga, dự án đầu tư hệ thống thông tin, tín hiệu và điều khiển, gồm mạng truyền dẫn cáp quang, thông tin vô tuyến kỹ thuật số, liên khóa điện tử, mạch đường ray và đóng đường tự động. Hệ thống này nhằm nâng cao năng lực khai thác, hiệu quả vận tải và bảo đảm an toàn chạy tàu.

Việc cải dịch tuyến đường sắt hiện hữu từ Phú Xuyên về Ngọc Hồi sẽ tạo điều kiện tổ chức lại hoạt động vận tải đường sắt quốc gia tại khu vực phía Nam Hà Nội. Đây cũng là cơ sở để thành phố triển khai các dự án giao thông, chỉnh trang và tái thiết đô thị theo quy hoạch.

Phần hành lang đường sắt được giải phóng sau khi cải dịch sẽ tạo điều kiện triển khai trục không gian Quốc lộ 1A mở rộng, đồng thời tăng khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt đô thị của Thủ đô.

Theo Chủ tịch UBND thành phố, một dự án thực hiện cải dịch tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh (đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi), gắn với xây dựng ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia; dự án còn lại là tuyến đường sắt quốc gia Vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.

“Việc triển khai các dự án này sẽ từng bước tạo điều kiện để mạng lưới đường sắt quốc gia qua Hà Nội được tổ chức hợp lý hơn, tăng khả năng kết nối với đầu mối Ngọc Hồi và phù hợp hơn với quá trình phát triển không gian đô thị của Thủ đô”, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu rõ.

Hai dự án cùng kết nối tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi, được định hướng trở thành đầu mối giao thông đường sắt phức hợp có quy mô khoảng 260 ha. Trong tương lai, khu vực này được tổ chức để tích hợp nhiều chức năng, gồm ga đường sắt quốc gia, ga đường sắt đô thị, khu lập tàu và các khu depot. Tổ hợp ga Ngọc Hồi được kỳ vọng trở thành điểm trung chuyển giữa các tuyến đường sắt và những phương thức vận tải khác.

Việc hình thành đầu mối Ngọc Hồi sẽ góp phần nâng cao năng lực vận tải hành khách, hàng hóa, đồng thời mở ra dư địa phát triển đô thị, thương mại, dịch vụ và logistics tại cửa ngõ phía Nam Hà Nội.

Theo UBND thành phố Hà Nội, việc triển khai đồng thời hai dự án nhằm chuẩn bị hạ tầng cần thiết để tổ chức lại hoạt động vận tải đường sắt quốc gia tại khu vực ga Hà Nội - Ngọc Hồi, đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới đường sắt phía Bắc thông qua tuyến Vành đai Ngọc Hồi - Kim Sơn.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhận định, đây là những dự án lớn, kỹ thuật phức tạp và liên quan đến nhiều cơ quan. Do đó, thành phố phải phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương ngay từ công tác quy hoạch, chuẩn bị đầu tư và giải phóng mặt bằng; bảo đảm sự đồng bộ giữa các dự án đường sắt với mạng lưới giao thông và quy hoạch phát triển đô thị của Hà Nội.

Các vấn đề về quy hoạch, thủ tục, giải phóng mặt bằng, thiết kế, nguồn lực và kết nối với hệ thống hạ tầng chung phải được xử lý đồng bộ. Chủ đầu tư và các đơn vị liên quan phải xây dựng tiến độ khả thi, bố trí đầy đủ nguồn lực, chịu trách nhiệm về chất lượng và tiến độ; chủ động xử lý sớm những khó khăn có thể dự báo, hạn chế điều chỉnh, phát sinh chi phí và kéo dài thời gian thực hiện.

Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội cho biết sẽ phối hợp với Bộ Xây dựng, các cơ quan Trung ương, sở, ngành, địa phương, đơn vị quản lý đường sắt, tư vấn và nhà thầu để triển khai hai dự án đồng bộ về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương án tổ chức vận tải.

Trong quá trình thi công, yêu cầu xuyên suốt là không để gián đoạn chuỗi vận tải đường sắt quốc gia, bảo đảm an toàn vận hành và hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành đường sắt.

Theo Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Nguyễn Ngọc Tú, các tuyến đường sắt quốc gia cùng những công trình giao thông khung đang được triển khai sẽ góp phần hình thành mạng lưới kết nối liên vùng, tổ chức lại đầu mối giao thông phía Nam, giảm áp lực cho khu vực nội đô và tạo điều kiện phát triển các đô thị, dịch vụ, công nghiệp và cực tăng trưởng mới.

Việc khởi công hai dự án đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia trên địa bàn Hà Nội. Khi hoàn thành, các công trình sẽ tạo thêm năng lực vận tải hành khách, hàng hóa, giảm chi phí logistics và hỗ trợ mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.