Hải quan linh hoạt ứng phó kịp thời các tình huống

Trong bối cảnh kinh tế hội nhập sâu rộng, Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội để phát triển thương mại quốc tế. Tuy nhiên, song hành với đó là những thách thức không nhỏ, đặc biệt là tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ngày càng tinh vi, có tổ chức và quy mô lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường kinh doanh, nguồn thu ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại đến sức khỏe người tiêu dùng và an ninh quốc gia.

Trước tình hình đó, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan đã liên tục có những chỉ đạo quyết liệt. Ngày 15/5/2025, Thủ tướng chính phủ đã có công điện về mở đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Tiếp đó là Chỉ thị số 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mớ

Hưởng ứng chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính đã nhanh chóng ban hành Kế hoạch số 01/KH-BTC về việc triển khai tháng cao điểm tấn công, trấn áp các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Đây được xem là động thái quyết liệt, thể hiện tinh thần không khoan nhượng của Chính phủ trong cuộc chiến chống buôn lậu.

Là lực lượng giữ vai trò then chốt trong quản lý và kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu, ngành hải quan đã khẩn trương vào cuộc. Các Chi cục Hải quan trên cả nước, đặc biệt đã tích cực triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, tăng cường kiểm tra, kiểm soát tại các tuyến, địa bàn trọng điểm.

Theo ông Phan Quốc Đông, Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) , tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, tiềm ẩn các rủi ro liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế cũng như sức khoẻ người dân.

Ông Phan Quốc Đông cho biết: Thực tế này đặt ra bài toán cho cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan hải quan phải có biện pháp thích ứng, linh hoạt vừa đảm bảo tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu thông thương hàng hoá vừa kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, đặc biệt là các đường dây, ổ nhóm, buôn lậu xuyên quốc gia. Đặc biệt trong bối cảnh Hoa Kỳ áp thuế đối ứng lên nhiều quốc gia đòi hỏi ngành hải quan cần có biện pháp thích ứng.

Hiện nay, các đội, tổ của lực lượng điều tra chống buôn lậu huy động tối đa quân số triển khai ở các địa bàn cửa khẩu trọng yếu trên cả 3 miền; trong đó, tập trung vào biên giới phía bắc, khu vực Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ trong quá trình tác nghiệp đã sử dụng các phương tiện gián sát trực tuyến, nâng cao khả năng phát hiện vi phạm.

Theo ông Phan Quốc Đông, các đối tượng ngày càng tinh vi, liều lĩnh, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng. Nhiều thủ đoạn mới được áp dụng như sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để điều hành hoạt động; thay đổi hình thức, tuyến đường vận chuyển nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.

Trước tình trạng đó, ngành hải quan xác định rõ trách nhiệm, chủ động triển khai các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, đặc biệt là đối với các mặt hàng có rủi ro cao như rượu, bia, thuốc lá, pháo nổ, đường, mỹ phẩm... Tập trung kiểm soát chặt các loại hình hàng quá cảnh, tạm nhập tái xuất, hàng nhập khẩu có dấu hiệu gian lận xuất xứ nhằm trục lợi chính sách.

Các đơn vị đã tổ chức nắm tình hình tại 20 khu vực trọng điểm, đặc biệt chú trọng sử dụng chó nghiệp vụ, máy soi container, máy kiểm tra nhanh ma túy... để phục vụ kiểm tra, kiểm soát. Đồng thời, tăng cường rà soát hồ sơ nghiệp vụ, cập nhật thông tin địa bàn để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Chi cục Hải quan IX (Huế, Quảng Bình, Quảng Trị) là một trong những đơn vị triển khai mạnh mẽ và quyết liệt các giải pháp. Với địa bàn rộng, nhiều cửa khẩu quốc tế như Lao Bảo, A Đớt, La Lay… đơn vị này đã xây dựng phương án kiểm tra linh hoạt, ứng phó kịp thời với các tình huống phát sinh.

Ông Đinh Ngọc Thành, Phó chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IX cho biết, tiếp tục phối hợp với Công an tỉnh, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển nhằm trao đổi thông tin, kịp thời hỗ trợ nhau trong xử lý các vụ việc phức tạp.

Bên cạnh đó, nâng cao hiệu qủa tuyên truyền về phòng, chống buôn lậu, ma túy; bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, vận động người dân không tham gia, không tiếp tay cho tội phạm hoạt động.

Đặc biệt, phát huy tối đa việc sử dụng các trang thiết bị, phương tiện chuyên dùng trong kiểm tra, kiểm soát như máy soi hành lý; máy soi container; máy kiểm tra nhanh ma tuý để bàn; máy kiểm tra nhanh ma tuý cầm tay; va ly thuốc thử ma tuý; chó nghiệp vụ để phục vụ cho đấu tranh phòng, chống buôn lậu, ma túy.

Ngoài ra, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng được Chi cục Hải quan khu vực IX quan tâm, tổ chức các lớp nâng cao nghiệp vụ, phân tích hình ảnh soi chiếu, võ thuật, sử dụng vũ khí và điều tra tội phạm, tạo sự chủ động, linh hoạt và bản lĩnh cho đội ngũ cán bộ trong thực hiện nhiệm vụ./.