Hàn Quốc đối mặt với triển vọng tăng trưởng ảm đạm trong năm 2025

Nền kinh tế đầy rủi ro của quốc gia Đông Bắc Á này phải đối mặt với sự phức tạp trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump, chính trị bất ổn khi đất nước không có tổng thống hay thậm chí là thủ tướng nào nắm quyền lãnh đạo.

Trong khi sự hỗn loạn chính trị xung quanh tiến trình luận tội Tổng thống Yoon Suk-yeol gây sức ép nặng nề lên nền kinh tế vốn đã mong manh của đất nước, dường như những biến động trước mắt lại đang che giấu một thách thức sâu sắc hơn.

Đó sự suy thoái mang tính hệ thống đối với một quốc gia với trụ cột xuất khẩu đang vật lộn với tình trạng dân số già hóa và tiềm năng tăng trưởng đang suy yếu.

Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BoK) kỳ vọng nền kinh tế sẽ tăng trưởng 1,9% vào năm 2025, giảm 0,2 điểm phần trăm so với dự báo trước đó. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Tài chính Choi Sang-mok, người đang giữ chức Quyền Tổng thống, cho rằng tăng trưởng GDP năm 2025 sẽ giảm xuống dưới mức tăng trưởng tiềm năng là 2%.

Bên cạnh những khó khăn ngày càng gia tăng, BoK cũng đã đưa ra dự báo dài hạn ảm đạm với tốc độ tăng trưởng tiềm năng dự báo sẽ chỉ đạt 0,6% vào cuối những năm 2040.

Các chuyên gia cảnh báo rằng, với các sáng kiến chính sách của chính phủ Hàn Quốc nhằm thúc đẩy cải cách cơ cấu vốn đang bị đình trệ, mối đe dọa bước vào giai đoạn tăng trưởng thấp kéo dài đã trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết; đồng thời kêu gọi phải có một phần giải pháp cho tình trạng bất ổn chính trị hiện nay trước thời điểm diễn ra lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Donald Trump ngày 20/1.

*Đồng won yếu làm gia tăng nỗi lo lạm phát

Sau một tháng sa lầy bắt đầu bằng tuyên bố thiết quân luật ngắn ngủi được ban bố hôm 3/12/2024, đồng won đã kết phiên cuối năm 2024 (31/12) ở mức 1.472,5 won/USD.

Đây là tỷ giá đóng cửa yếu nhất kể từ ngày 13/3/2009 và cũng là tỷ giá cuối năm yếu nhất kể từ năm 1997, khi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đẩy tỷ giá hối đoái lên 1.695 won/USD vào phiên giao dịch cuối năm.

Nếu so với thời điểm cuối năm 2023, tỷ giá hối đoái giữa đồng won và đồng USD đã tăng vọt 184,5 won. Đồng won của Hàn Quốc, vốn có xu hướng suy yếu do đồng USD mạnh lên nhờ chiến thắng trong cuộc bầu cử của ông Trump, đã giảm mạnh hơn nữa sau sắc lệnh thiết quân luật của Tổng thống Yoon.

Đồng won đã giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong 15 năm sau thời điểm Cục Dự trữ liên bang Mỹ thay đổi quan điểm cứng rắn trong triển vọng cắt giảm lãi suất và chính trường Hàn Quốc rối ren với quyết nghị luận tội cựu quyền Tổng thống Han Duck-soo.

Khi ký ức dai dẳng về cuộc khủng hoảng tài chính năm 1997 tiếp tục ám ảnh nền kinh tế Hàn Quốc, những lo ngại xung quanh tỷ giá hối đoái ngày càng gia tăng.

Tỷ giá won-USD đã dao động trên mức 1.450/USD trong 7 phiên liên tiếp tính đến ngày 30/12/2024, chuỗi giảm giá dài nhất kể từ tháng 3/2009 khi tác động của Đại suy thoái làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.

Giới chức Hàn Quốc khẳng định tình hình hiện tại không phải là khủng hoảng, viện dẫn dự trữ ngoại hối mạnh mẽ của đất nước và vị thế là một quốc gia chủ nợ ròng. Tuy nhiên, việc đồng won tiếp tục mất giá có thể làm giảm thêm nhu cầu trong nước vốn đã yếu của Hàn Quốc, kìm hãm tiêu dùng tư nhân và làm suy yếu đầu tư và tuyển dụng của doanh nghiệp.

Viện Phát triển Hàn Quốc (KDI) trong báo cáo cuối năm 2024 đã lưu ý rằng: trong bối cảnh hiện nay, khó để loại trừ khả năng tỷ giá hối đoái won-USD đạt mức 1.500 won/USD.

BoK dự đoán rằng đồng nội tệ yếu bắt đầu kích thích mức tăng giá tiêu dùng vào tháng 12/2024 và tiếp tục đẩy lên hơn nữa vào tháng 1/2025. Chỉ số lạm phát của Hàn Quốc tăng 1,9% trong tháng 12/2024, tăng mạnh so với mức 1,5% của tháng 11/2024. Từ tháng 9/2024, Hàn Quốc lạm phát của Hàn Quốc đã giảm xuống mức dưới 2%.

Theo dữ liệu từ Viện Kinh tế và Thương mại Công nghiệp Hàn Quốc (KIET), ước tính đồng won mất giá 10% sẽ làm giảm 0,29% lợi nhuận hoạt động của các tập đoàn lớn, vì chi phí tăng dự kiến sẽ bù đắp cho lợi thế cạnh tranh mà đồng won yếu hơn thường mang lại trong việc thúc đẩy xuất khẩu.

Nhiệm kỳ của Tổng thống Trump lần 2 làm tăng nguy cơ xuất khẩu chậm lại

Xuất khẩu, vốn là động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế Hàn Quốc trong năm 2024 bất chấp nhu cầu trong nước phục hồi chậm, cũng bắt đầu cho thấy dấu hiệu chậm lại trong tốc độ tăng trưởng. GDP thực tế của Hàn Quốc chỉ tăng danh nghĩa 0,1% trong quý III/2024, trong đó riêng xuất khẩu "đóng góp" cho mức giảm 0,8%.

Cùng với giá nhập khẩu tăng và nền kinh tế của các đối tác thương mại lớn đang chậm lại, Chính quyền mới của Tổng thống đắc cử Trump với chính sách “Nước Mỹ trên hết” là yếu tố chính dẫn đến sự sụt giảm lòng tin của các doanh nghiệp xuất khẩu Hàn Quốc.

Theo báo cáo của KIET công bố ngày 26/12, thuế quan phổ cập từ 10 đến 20% đối với tất cả hàng nhập khẩu có thể làm giảm xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ từ 9,3% đến 13,1%, dẫn đến giá trị gia tăng danh nghĩa của quốc gia này giảm từ mức 7,9 nghìn tỷ won đến 10,6 nghìn tỷ won.

Tuy nhiên, sự gia tăng của chủ nghĩa bảo hộ không phải là rủi ro duy nhất mà nền kinh tế Hàn Quốc phải đối mặt. BoK cho rằng sự chậm lại gần đây trong tăng trưởng xuất khẩu là do các yếu tố mang tính cấu trúc như sự cạnh tranh gay gắt hơn từ các đối thủ Trung Quốc trên thị trường bán dẫn toàn cầu và những yếu tố này hoàn toàn không mang tính tạm thời.

*Mối lo ngại gia tăng về tăng trưởng

Hàng loạt thách thức bên trong và bên ngoài mà Hàn Quốc phải đối mặt đã làm gia tăng mối lo ngại về khả năng nền kinh tế của nước này sẽ bước vào giai đoạn lạm phát thấp và tăng trưởng thấp kéo dài, tương tự như những gì Nhật Bản và Khu vực đồng euro đã trải qua.

Dân số già hóa và năng suất lao động giảm đang đè nặng lên tốc độ tăng trưởng tiềm năng của quốc gia Đông Bắc Á vốn đang phải vật lộn với một trong những tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới. Hàn Quốc chính thức trở thành xã hội “siêu già” vào tháng 12/2024 khi dân số từ 65 tuổi trở lên đạt 10,2 triệu người, chiếm 20% tổng dân số đã đăng ký là 51,2 triệu người.

Ông Lee Ji-ho, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của BoK, cho biết BoK vô cùng lo ngại về khả năng tốc độ tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế Hàn Quốc sẽ tiếp tục giảm trong trung hạn đến dài hạn do các vấn đề về cơ cấu, dẫn đến giai đoạn tăng trưởng thấp, lạm phát thấp kéo dài.

Theo ông Lee, một khi đất nước đã bước vào giai đoạn đó, chi phí cần thiết để vực dậy nền kinh tế và vượt qua là rất lớn. Theo đó, Chính phủ Hàn Quốc cần nhanh chóng cải cách cơ cấu để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong xã hội.

Giáo sư Kim Young-ik tại Khoa Kinh tế sau đại học của Đại học Sogang cũng chỉ ra rằng suy thoái kinh tế hiện nay đang bị thúc đẩy bởi cả yếu tố ngắn hạn là sự suy giảm công nghiệp và sự suy giảm dài hạn của tốc độ tăng trưởng tiềm năng.

Theo Giáo sư Kim, sự suy giảm của tốc độ tăng trưởng tiềm năng bắt nguồn từ lực lượng lao động thu hẹp, tăng trưởng tài sản chậm lại và năng suất trì trệ.

Giáo sư kinh tế Lee Jung-hee thuộc Đại học ChungAng cho biết viễn cảnh bước vào tình trạng kinh tế trì trệ chưa được chú ý đúng mức trong giai đoạn trước. Tuy nhiên, hiện nay, Hàn Quốc đang phải đối mặt với một trong những thời điểm thách thức nhất trong lịch sử kinh tế quốc gia.

Những khó khăn kinh tế trong quá khứ như cuộc khủng hoảng tiền tệ năm 1997 hay cuộc khủng hoảng tài chính 2008-2009 phần lớn là do các yếu tố bên ngoài gây nên và do đó không dẫn đến suy thoái kéo dài. Tuy nhiên, chuyên gia Lee Jung-hee cảnh báo những dấu hiệu gần đây của sự suy thoái kinh tế kéo theo nền kinh tế mất đi động lực dài hạn.

Theo đó, chính phủ cần có những giải pháp chính sách khi tính toán đầy đủ yếu tố trì trệ kéo dài song song với việc ưu tiên giải quyết nhanh những bất ổn chính trị xung quanh việc luận tội Tổng thống Yoon.