Hàng giả bủa vây thị trường số, siết quản lý để giữ niềm tin người tiêu dùng

Các nền tảng thương mại điện tử hiện có tại Việt Nam. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Từ quần áo, giày dép đến mỹ phẩm, thực phẩm, hàng giả đang len lỏi ngày càng sâu vào thị trường, đặc biệt trên các nền tảng thương mại điện tử. Khi người tiêu dùng liên tục trở thành nạn nhân của những sản phẩm không rõ nguồn gốc, câu chuyện kiểm soát chất lượng hàng hóa đã trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm giữ vững niềm tin của người tiêu dùng và bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. 

* Hàng giả tràn lan, người tiêu dùng mất niềm tin 

Mua hàng trên mạng nhưng nhận sản phẩm khác xa hình ảnh quảng cáo, chất lượng kém, không rõ nguồn gốc đang trở thành trải nghiệm phổ biến của nhiều người tiêu dùng hiện nay. Chị Phạm Thu Thảo, phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh gặp không ít tình huống “dở khóc dở cười” khi mua hàng trên mạng. 

Lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra hàng hóa có dấu hiệu vi phạm. Ảnh: Uyên Hương/BNEWS/TTXVN

“Khi đặt mua quần áo trên mạng, số lần ưng ý đếm trên đầu ngón tay. Nhiều sản phẩm nhận về có chất vải kém, đường may xấu, khác hẳn hình quảng cáo. Có những món chỉ mặc 1-2 lần rồi bỏ, rất lãng phí”, chị Thảo cho biết.

Không chỉ phải sử dụng sản phẩm kém chất lượng, người tiêu dùng còn vô tình tiếp tay cho hàng giả, nhất là khi chạy theo các đợt khuyến mãi trên nền tảng thương mại điện tử. Sau khi tham khảo giá ở nhiều shop online, chị Nguyễn Bích Loan, phường Diên Hồng, TP. Hồ Chí Minh quyết định đặt một đôi giày của thương hiệu nổi tiếng trên shop chuyên bán đồ thể thao. Tuy nhiên, khi nhận hàng, chị hoàn toàn thất vọng vì sản phẩm không như mong đợi. 

“Ví dụ khi tôi so sánh với sản phẩm trên web chính hãng thì thấy có sự khác biệt về một vài thông tin, hay màu sắc, những chi tiết rất nhỏ, mã vạch của sản phẩm cũng không hiển thị thông tin rõ ràng. Mình cứ nghĩ săn được hàng hiệu giá rẻ, nhưng thực ra không phải”, chị Loan cho biết. 

Tình trạng hàng giả, hàng nhái tràn lan trên thị trường, khiến người tiêu dùng khó phân biệt thật giả là thực trạng nhức nhối hiện nay. Điều này được chứng minh qua hàng loạt vụ hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ mới bị lực lượng chức năng phát hiện gần đây. 

Điển hình mới đây, Đội Quản lý thị trường số 3 (thuộc Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh) đã phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm tra nhiều cơ sở kinh doanh trên địa bàn phường Chợ Lớn. Tại một hộ kinh doanh, đây, lực lượng chức năng phát hiện hơn 1.900 sản phẩm giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Gucci, Louis Vuitton, Dior, Rolex… trị giá hơn 1 tỷ đồng. Chủ cơ sở khai nhận nhập hàng qua các đầu mối trên mạng xã hội để bán trực tiếp và qua Facebook, TikTok, Zalo…, thu lợi bất chính hơn 4,5 tỷ đồng.

Trong một vụ việc khác tại phường Long Trường, TP. Hồ Chí Minh, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện hàng ngàn đôi giày, dép, vớ giả mạo các nhãn hiệu Nike, Adidas, Converse với tổng trị giá hơn 2,8 tỷ đồng. Chủ cơ sở khai nhận đã kinh doanh theo hình thức này gần 3 năm, chủ yếu bán hàng qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, thu lợi bất chính hơn 3,5 tỷ đồng. 

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh, tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ hiện nay diễn biến phức tạp, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng đã xử lý 882 vụ vi phạm, tạm giữ hơn 77.100 sản phẩm với tổng trị giá trên 10 tỷ đồng, xử phạt hơn 5,1 ttỷ đồng và chuyển 2 vụ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra. Riêng đợt cao điểm từ ngày 7/5 đến 20/5/2026 đã xử lý 138 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa hơn 4,6 tỷ đồng. 

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP. Hồ Chí Minh cho biết, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của người tiêu dùng. Theo đó, nhiều người dân sẵn sàng “móc hầu bao” chi tiêu, thậm chí trả giá cao hơn cho những thực phẩm sạch, nhưng họ phải được đảm bảo về tính minh bạch của sản phẩm, chất lượng phải tương xứng với giá cả. 

“Phải mạnh tay xử lý hàng gian, hàng giả, gian lận thương mại để người tiêu dùng yên tâm mua sắm”, bà Lý Kim Chi nhấn mạnh. 

* Siết kiểm soát thị trường, minh bạch nguồn gốc hàng hóa 

Trước thực trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng cần đồng thời siết chặt kiểm soát thị trường, hoàn thiện quy chuẩn chất lượng hàng hóa và minh bạch thông tin sản phẩm để bảo vệ người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Ông Đàm Mạnh Hiếu, Phó Chi cục trưởng Chi Cục Hải quan khu vực II thông tin về tình hình kiểm soát hàng hóa qua khu vực cửa khẩu, cảng hàng không tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Hương Giang – TTXVN

Theo ông Đàm Mạnh Hiếu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Khu vực II, tình trạng hàng giả không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng mà còn tác động đến hình ảnh và uy tín của Việt Nam trong hoạt động thương mại quốc tế.

Trước áp lực này, các lực lượng chức năng đang tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát hàng hóa tại các cửa khẩu, kho hàng, sàn thương mại điện tử và các điểm kinh doanh trọng điểm. Lực lượng hải quan sẽ chủ động tạm dừng làm thủ tục đối với các lô hàng có dấu hiệu vi phạm sở hữu trí tuệ hoặc nghi giả mạo nhãn hiệu để kịp thời xác minh, xử lý. 

Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý phát triển thị trường TP. Hồ Chí Minh thông tin về tình hình đấu tranh chống hàng giả, gian lận thương mại, bảo vệ người tiêu dùng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Hương Giang – TTXVN

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, thời gian tới lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục tăng cường đấu tranh đối với các hành vi vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng nhái và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người tiêu dùng.

Theo đó, thời gian tới lực lượng chức năng sẽ tập trung kiểm tra mạnh ở khâu lưu thông hàng hóa, triển khai đồng loạt tại các địa bàn trọng điểm, trung tâm thương mại, chợ truyền thống và các tuyến đường có nguy cơ cao phát sinh vi phạm. 

“Đặc biệt, các đội quản lý thị trường cơ động theo từng lĩnh vực sẽ tăng cường áp dụng các biện pháp nghiệp vụ nhằm truy xuất nguồn gốc hàng hóa, kiểm tra kho chứa, điểm tập kết và xử lý nghiêm các đầu nậu, ổ nhóm kinh doanh hàng giả. Những vụ việc có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định”, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh. 

Bên cạnh kiểm tra công khai, lực lượng chức năng cũng sẽ kết hợp các biện pháp giám sát bí mật đối với những mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống người dân trên các kênh bán lẻ, đại lý và nền tảng bán hàng trực tuyến không chính thức, đồng thời siết chặt các hoạt động quảng cáo, ngăn chặn tình trạng lợi dụng quảng cáo sai sự thật để tiêu thụ hàng giả, hàng nhái, ảnh hưởng đến người tiêu dùng. 

Trong khi đó, TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, để kiểm soát hiệu quả hàng giả và hàng kém chất lượng, điều quan trọng trước tiên là phải hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và định nghĩa hàng hóa trên thị trường. 

Dẫn chứng từ một số vụ việc gần đây cho thấy nhiều sản phẩm có chất lượng thực tế thấp hơn nhiều so với công bố nhưng vẫn lưu hành trên thị trường trong thời gian dài, TS. Thuận cho rằng, đây là khoảng trống lớn trong hậu kiểm và quản lý chất lượng hàng hóa. Hiện nay thị trường đã có nhiều danh hiệu như “Hàng Việt Nam chất lượng cao”, nhưng lại chưa có định nghĩa cụ thể thế nào là hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hay hàng đạt chuẩn. Điều này khiến cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng gặp khó trong việc nhận diện và đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Chúng ta phải định nghĩa rõ hàng nào là hàng giả, hàng nào là hàng nhái và hàng nào là hàng chất lượng”. 

Nhiều chuyên gia cũng đề xuất, muốn bảo vệ người tiêu dùng hiệu quả thì phải minh bạch toàn bộ thông tin hàng hóa, nhất là trên môi trường thương mại điện tử. Các sản phẩm lưu thông trên thị trường cần có đầy đủ thông tin về nguồn gốc xuất xứ, doanh nghiệp sản xuất, địa chỉ kinh doanh và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh việc tăng cường xử lý vi phạm, điều quan trọng hơn là xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, giúp doanh nghiệp làm ăn chân chính phát triển và từng bước khôi phục niềm tin của người tiêu dùng đối với thị trường hàng hóa trong nước.