Siết chặt xử lý hàng giả trên không gian mạng

Chỉ vài ngày sau Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về mở đợt cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng loạt cuộc kiểm tra quy mô lớn đã đồng loạt triển khai trên cả nước. Từ chợ truyền thống, trung tâm thương mại đến các nền tảng thương mại điện tử và livestream bán hàng, cuộc chiến chống hàng giả đang bước sang giai đoạn quyết liệt hơn khi không gian mạng trở thành điểm nóng mới của vi phạm sở hữu trí tuệ.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng hàng hóa bị tạm giữ hay mức xử phạt tăng mạnh, mà ở tốc độ phản ứng của hệ thống quản lý. Sau nhiều năm hàng giả, hàng nhái len lỏi từ chợ truyền thống sang thương mại điện tử, từ hàng tiêu dùng phổ thông tới mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, phụ kiện điện tử và thời trang cao cấp, chiến dịch lần này cho thấy một chuyển động quyết liệt, trực diện và mang tính tổng lực hơn.

Ở góc độ quản lý nhà nước, đây không đơn thuần là một đợt ra quân mang tính thời điểm. Đằng sau những cuộc kiểm tra dồn dập là thông điệp mạnh mẽ về việc siết lại kỷ cương thị trường, tái lập niềm tin đối với môi trường kinh doanh và khẳng định cam kết bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với kinh tế toàn cầu.

Tại Hà Nội, hàng loạt vụ kiểm tra quy mô lớn đã được triển khai gần như ngay lập tức sau chỉ đạo của Chính phủ. Từ cơ sở PHAM LUXU trên phố Tây Sơn tới các kho hàng tại Lê Trọng Tấn hay những điểm kinh doanh ở khu vực Hoài Đức, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện hàng nghìn sản phẩm nghi giả mạo các thương hiệu nổi tiếng như Gucci, Louis Vuitton, Nike, Dior hay Burberry. Điều này cho thấy cuộc chiến chống hàng giả không còn dừng ở việc xử lý nhỏ lẻ mà đang chuyển sang truy quét có trọng tâm, đánh trực diện vào các điểm nóng về xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, vụ việc tại cơ sở PHAM LUXU là một trong những vụ kiểm tra đầu tiên trong đợt cao điểm chống xâm phạm sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc. Theo yêu cầu tại Công điện số 38/CĐ-TTg, số vụ việc vi phạm được phát hiện, xử lý trong tháng 5/2026 phải tăng tối thiểu 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Nếu Hà Nội cho thấy tốc độ phản ứng rất nhanh của hệ thống quản lý tại TP. Hồ Chí Minh nơi được xem là thị trường tiêu dùng lớn nhất cả nước, cuộc chiến chống hàng giả cũng đang được đẩy lên ở mức độ chưa từng có. Các đợt kiểm tra liên tiếp được triển khai tại Saigon Square, chợ Bến Thành và nhiều tuyến phố kinh doanh trung tâm. Hàng loạt sản phẩm thời trang, đồng hồ, mắt kính, túi xách nghi giả mạo các thương hiệu nổi tiếng bị phát hiện và tiêu hủy.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường TP. Hồ Chí Minh, thời gian tới lực lượng sẽ tiếp tục tăng cường quản lý địa bàn, chủ động nắm bắt diễn biến thị trường và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trọng tâm sẽ là các hành vi đầu cơ, găm hàng, buôn lậu, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ cũng như các hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử.

Thông điệp từ hai đầu tàu kinh tế lớn nhất cả nước cho thấy một điểm chung là xâm phạm sở hữu trí tuệ giờ đây không còn bị nhìn nhận như vi phạm thương mại thông thường mà đã trở thành vấn đề của môi trường đầu tư, của niềm tin thị trường và của an ninh kinh tế.

Điểm mới đáng chú ý nhất của đợt cao điểm lần này nằm ở việc không gian mạng được xác định rõ là điểm nóng của xâm phạm sở hữu trí tuệ. Nếu trước đây hàng giả chủ yếu tồn tại ở chợ truyền thống hoặc các cửa hàng nhỏ lẻ nhưng nay hoạt động vi phạm đã dịch chuyển mạnh lên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream bán hàng.

Tại Gia Lai, ông Lê Hồng Hà, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Gia Lai cho biết lực lượng chức năng đang tập trung giám sát hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, Facebook, TikTok, Zalo và các hoạt động livestream bán hàng.

Theo ông Lê Hồng Hà, các đối tượng hiện thường sử dụng tài khoản ảo, không công khai địa chỉ kinh doanh cụ thể, giao dịch thông qua nền tảng trực tuyến và vận chuyển hàng qua nhiều khâu trung gian nhằm che giấu thông tin, gây khó khăn cho công tác xác minh và xử lý.

Tại Thanh Hóa, hoạt động kiểm tra, xử lý hàng giả được triển khai quyết liệt trong thời gian qua, thực tế cũng cho thấy mức độ phức tạp ngày càng lớn của các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Ông Đinh Khánh Toàn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa chia sẻ, tình trạng hàng giả, hàng nhái hiện nay không chỉ gây thất thu ngân sách Nhà nước mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân, uy tín doanh nghiệp và môi trường đầu tư kinh doanh của địa phương.

“Lực lượng quản lý thị trường sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra các lĩnh vực, mặt hàng trọng điểm, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm. Quan điểm của chúng tôi là không có vùng cấm trong đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ”, ông Đinh Khánh Toàn nhấn mạnh.

Tuy nhiên, chống hàng giả không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng mà cần sự vào cuộc đồng bộ của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Người dân cần thay đổi thói quen mua hàng giá rẻ, không rõ nguồn gốc, đồng thời chủ động tố giác các hành vi vi phạm để cơ quan chức năng kịp thời xử lý.

Thời gian tới, quản lý thị trường Thanh Hóa xác định tiếp tục mở các đợt cao điểm kiểm tra, đặc biệt với hoạt động kinh doanh trên môi trường số, các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân và các sản phẩm có thương hiệu nổi tiếng thường bị làm giả.

Những nhận định từ Gia Lai hay Thanh Hóa cho thấy một thực tế mới của thị trường: hàng giả không còn vận hành theo mô hình truyền thống mà đã số hóa rất nhanh. Một sản phẩm giả có thể được quảng bá bằng hình ảnh chuyên nghiệp, gắn logo thương hiệu nổi tiếng và tiếp cận người tiêu dùng trên toàn quốc chỉ bằng vài thao tác quảng cáo.

Nguy hiểm hơn trên môi trường số, tốc độ lan truyền nhanh hơn rất nhiều so với khả năng kiểm soát. Một tài khoản bán hàng có thể biến mất sau một đêm và xuất hiện trở lại với tên gọi khác chỉ vài giờ sau khi bị khóa. Những phiên livestream bán hàng giá rẻ thu hút hàng chục nghìn lượt xem đang trở thành chợ online mới của hàng nhái và hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Bởi vậy, việc lực lượng chức năng bắt đầu chuyển trọng tâm sang kiểm soát không gian số được xem là bước đi tất yếu. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh: Thời gian tới, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với công an, hải quan và chính quyền địa phương để tăng cường kiểm tra, kiểm soát trên cả thị trường truyền thống và môi trường thương mại điện tử, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Thông điệp này cho thấy cuộc chiến chống hàng giả đang bước sang một giai đoạn mới, nơi trọng tâm không chỉ là truy quét hàng hóa vi phạm mà còn là kiểm soát cả hệ sinh thái kinh doanh số. Thế nhưng, dù lực lượng chức năng đang tăng tốc xử lý, cuộc chiến chống hàng giả vẫn là cuộc chiến đầy khó khăn. Hàng giả ngày nay vận hành theo chuỗi, có sự liên kết giữa kho hàng, tài khoản bán hàng, đơn vị vận chuyển và các nền tảng trung gian. Nếu chỉ trông chờ vào các đợt cao điểm kiểm tra sẽ chưa đủ.

Vì vậy, muốn thay đổi tận gốc, cần một cơ chế kiểm tra thường xuyên, liên tục và đủ sức răn đe; cần nâng mức xử lý để người vi phạm không còn xem tiền phạt như một chi phí kinh doanh mà cần sự phối hợp sâu hơn giữa lực lượng chức năng với các nền tảng số, đơn vị vận chuyển và chủ thể quyền; đồng thời cần thay đổi cả tâm lý sính hàng hiệu giá rẻ của một bộ phận người tiêu dùng.

Đoàn kiểm tra của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cũng khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, không tiếp tay cho hàng giả, đồng thời chủ động phản ánh tới lực lượng chức năng khi phát hiện các dấu hiệu vi phạm nhằm góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo các chuyên gia, những động thái quyết liệt sau Công điện số 38 cho thấy cuộc chiến chống hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ không còn dừng ở các chiến dịch mang tính thời điểm mà đang hướng tới siết chặt kỷ cương thị trường trong dài hạn. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh và hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm ngăn chặn thất thu ngân sách hay bảo vệ người tiêu dùng mà còn là yêu cầu cấp thiết để giữ môi trường cạnh tranh lành mạnh, củng cố niềm tin thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.