Hàng loạt chính sách kinh tế quan trọng có hiệu lực từ tháng 2/2026

* Siết mạnh xử phạt vi phạm trong kinh doanh vàng 

Ngày 25/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, chính thức có hiệu lực từ ngày 9/2/2026. Nghị định được kỳ vọng góp phần siết chặt kỷ cương thị trường tài chính - tiền tệ, đặc biệt là hoạt động kinh doanh vàng và dịch vụ trung gian thanh toán, qua đó nâng cao tính minh bạch và ổn định vĩ mô. 

Khách hàng giao dịch mua vàng tại cửa hàng của công ty Vàng bạc Bảo Tín Minh Châu. Ảnh: Diệp Anh - TTXVN

Theo quy định mới, các hành vi vi phạm phổ biến như mua, bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10-20 triệu đồng nếu tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần. Những sai phạm về quy trình kinh doanh, bao gồm không thanh toán qua tài khoản, không niêm yết công khai giá vàng, hoặc sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ không công bố tiêu chuẩn, ghi nhãn theo quy định, có thể bị xử phạt từ 30-50 triệu đồng. 

Đáng chú ý, mức phạt tăng mạnh đối với các hành vi gây rủi ro lớn cho thị trường. Cụ thể, kinh doanh vàng miếng không đúng quy định hoặc mang vàng trái phép qua biên giới có thể bị phạt từ 80-100 triệu đồng; các hành vi kinh doanh vàng khi chưa đủ điều kiện pháp lý, xuất nhập khẩu vàng sai ngành nghề đăng ký bị phạt 140–180 triệu đồng. Mức xử phạt cao nhất, từ 300-400 triệu đồng, áp dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng miếng hoặc xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu không có giấy phép. 

Song song đó, Nghị định cũng bổ sung chế tài đối với vi phạm trong lĩnh vực trung gian thanh toán, đặc biệt là ví điện tử. Các hành vi tiết lộ thông tin khách hàng, mua bán, cho thuê ví điện tử trái phép có thể bị phạt từ 50-120 triệu đồng, tùy mức độ vi phạm. Ngoài phạt tiền, cơ quan quản lý có thể áp dụng biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép, với mức phạt dành cho tổ chức gấp đôi cá nhân.

* Thay đổi nơi quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Theo Nghị định số 373/2025/NĐ-CP, sửa đổi Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Quản lý thuế, có hiệu lực từ ngày 14/2/2026, việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại từ hai nơi trở lên được điều chỉnh. 

Cụ thể, cá nhân cư trú thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ thuế tại nguồn từ hai nơi trở lên sẽ nộp hồ sơ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức trả thu nhập lớn nhất trong năm. Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất bằng nhau, người nộp thuế được lựa chọn một trong các cơ quan thuế quản lý các tổ chức chi trả đó để thực hiện quyết toán. 

Đáng chú ý, nghị định mới bổ sung cơ chế hỗ trợ người nộp thuế: nếu cá nhân nộp hồ sơ quyết toán không đúng nơi quy định, cơ quan thuế đã tiếp nhận hồ sơ sẽ chủ động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế có thẩm quyền trên cơ sở dữ liệu ngành thuế, thay vì yêu cầu người dân thực hiện lại thủ tục.

* Hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường quảng cáo số 

Ngày 26/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 342/2025/NĐ-CP Quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo, tạo hành lang pháp lý đầy đủ và đồng bộ hơn cho hoạt động quảng cáo trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/2/2026. 

Theo đó, đối với hoạt động quảng cáo trên mạng, thời gian chờ tắt quảng cáo tối đa là 05 giây đối với quảng cáo dưới dạng chuỗi hình ảnh chuyển động, video. Các nhà quảng cáo cũng phải đảm bảo việc quảng cáo được tắt chỉ với một lần tương tác; không có biểu tượng tắt quảng cáo giả hoặc biểu tượng tắt quảng cáo khó phân biệt, khó xác định. Đồng thời, Nghị định yêu cầu không được buộc người xem phải chờ đợi để tắt quảng cáo dưới dạng hình ảnh tĩnh. 

Nghị định cũng làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, quy định cụ thể yêu cầu đối với nội dung quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt như thực phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế, thuốc, phân bón, đồ uống có cồn…, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường cạnh tranh lành mạnh. 

* Hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu sử dụng tài khoản VNeID để đăng ký 

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 121/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số quy định về thủ tục hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 1/2/2026. 

Cán bộ hải quan cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn) tiếp nhận, xử lý tờ khai hải quan của doanh nghiệp. Ảnh: Quang Duy/TTXVN

Theo Thông tư, toàn bộ hoạt động khai hải quan được thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Tổ chức, cá nhân tham gia xuất khẩu, nhập khẩu sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng ký và thực hiện thủ tục, thay thế dần các phương thức truyền thống. Việc chuẩn hóa và số hóa quy trình không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí giấy tờ, nhân lực và hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. 

Đáng chú ý, người khai hải quan không phải nộp tờ khai hàng hóa trong nhiều trường hợp liên quan đến xử lý thuế như miễn, giảm, hoàn thuế; gia hạn, khoanh nợ, xóa nợ thuế; xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính, trừ trường hợp khai bằng tờ khai giấy theo quy định. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng được miễn nộp các chứng từ đã có trên Cổng thông tin một cửa quốc gia, Cổng dịch vụ công trực tuyến hoặc được trao đổi điện tử qua Cổng một cửa ASEAN và các cơ chế quốc tế liên quan. 

* Quy định về hành nghề chứng khoán 

Ngày 26/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 135/2025/TT-BTC quy định về hành nghề chứng khoán, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường kỷ cương, minh bạch trên thị trường chứng khoán. Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 9/2/2026. 

Thông tư quy định cụ thể về chứng chỉ chuyên môn, chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử và chế độ tập huấn kiến thức bắt buộc đối với người hành nghề. Đáng chú ý, quy định chuyển đổi từ chứng chỉ hành nghề chứng khoán bản giấy sang chứng chỉ điện tử, gắn với hệ thống công nghệ thông tin quản lý tập trung của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, được kỳ vọng giúp giảm chi phí hành chính, tăng hiệu quả giám sát và tạo thuận lợi cho các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ trong công tác quản trị nhân sự hành nghề. 

* Giới hạn trạng thái vàng của tổ chức tín dụng 

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ngày 31/12/2025 ban hành Thông tư số 82/2025/TT-NHNN quy định về trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng, chính thức có hiệu lực từ ngày 12/2/2026. 

Theo Thông tư, giới hạn trạng thái vàng cuối ngày của tổ chức tín dụng được xác định chặt chẽ trên cơ sở vốn tự có. Cụ thể, các tổ chức tín dụng được phép sản xuất vàng miếng chỉ được duy trì trạng thái vàng tối đa 5% so với vốn tự có; trong khi đó, các tổ chức được phép kinh doanh mua, bán vàng miếng không được vượt quá 2% vốn tự có, trừ một số trường hợp đặc thù theo quy định. Vốn tự có làm căn cứ tính toán là vốn của tháng liền kề trước kỳ báo cáo, xác định theo quy định về các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng.

Đáng chú ý, Thông tư quy định tổ chức tín dụng không được duy trì trạng thái vàng âm, qua đó hạn chế tình trạng đầu cơ, sử dụng đòn bẩy quá mức và rủi ro mất cân đối tài chính. Trong trường hợp đặc biệt, tổ chức tín dụng chỉ được phép duy trì trạng thái vàng ngoài giới hạn khi có sự chấp thuận của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam...