Hàng Việt trước loạt thách thức mới tại thị trường EU

Bất chấp kinh tế châu Âu tăng trưởng chậm, thương mại hàng hóa Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) vẫn tăng mạnh trong 7 tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, hàng Việt đang đứng trước loạt thách thức mới trong những tháng cuối năm khi EU tiếp tục siết các quy định về môi trường, chất lượng, bao bì, thương mại điện tử và nguồn gốc sản phẩm.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU cảnh báo doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động thích ứng với những thay đổi chính sách và yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao của thị trường EU, nhất là trong các lĩnh vực thép, nông sản, thực phẩm và thương mại điện tử.

Về thép, từ ngày 1/7/2026, EU áp dụng hạn ngạch miễn thuế tổng cộng 18,3 triệu tấn đối với 26 loại sản phẩm, đồng thời áp mức thuế 50% đối với hàng nhập khẩu ngoài hạn ngạch. Việt Nam là đối tác có hiệp định thương mại tự do với EU nên được hưởng ưu đãi từ phần 50% hạn ngạch dành riêng cho nhóm này. Tuy nhiên, Thương vụ dự báo xuất khẩu thép của Việt Nam sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong nửa cuối năm và kiến nghị tăng cường đàm phán với EU về hạn ngạch.

Trong lĩnh vực thương mại điện tử, từ ngày 1/7, EU chấm dứt miễn thuế đối với các kiện hàng có giá trị dưới 150 euro, thay bằng khoản thu cố định tạm thời 3 euro cho mỗi mặt hàng. Từ tháng 11, mỗi nhóm sản phẩm trong một kiện hàng nhỏ còn chịu thêm 2 euro phí xử lý. Những thay đổi này có thể tác động tới chi phí và khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam bán trực tiếp vào thị trường EU.

Đối với nông sản và thực phẩm, yêu cầu về chất lượng và an toàn thực phẩm tiếp tục được siết chặt.

Theo Hệ thống Cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (RASFF), trong tháng 7 và 8, các nước thành viên EU đã đưa ra 10 cảnh báo liên quan đến thực phẩm có xuất xứ Việt Nam, trong đó có vải thiều, cá ngừ, quế, hạt tiêu đen, cá tra, tôm, chôm chôm và trà xanh. Một số trường hợp bị đánh giá nghiêm trọng và từ chối tại biên giới.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị cho một loạt quy định mới của EU. Quy định chống phá rừng (EUDR) dự kiến được áp dụng vào cuối tháng 12; quy định mới về bao bì và rác thải bao bì có hiệu lực từ ngày 12/8; trong khi quy định cấm các sản phẩm sử dụng lao động cưỡng bức cũng đang được triển khai.

Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU kiến nghị tăng cường cảnh báo sớm cho doanh nghiệp về những thay đổi chính sách và yêu cầu kỹ thuật của EU, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra, giám sát chất lượng nông sản, thực phẩm ngay từ khâu sản xuất.

Trong khi đó, kết quả thương mại 7 tháng đầu năm cho thấy thị trường EU vẫn có dư địa đối với hàng Việt Nam. Kim ngạch thương mại hai chiều đạt 52,6 tỷ euro, tăng 23,2% so với cùng kỳ năm 2025; trong đó Việt Nam xuất khẩu 45,6 tỷ euro, tăng 26%, và nhập khẩu 7 tỷ euro, tăng 6%.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm hàng công nghiệp chế tạo, với máy móc, thiết bị cơ khí và máy móc, thiết bị điện chiếm gần 60% tổng kim ngạch xuất khẩu. Dệt may, gỗ và sản phẩm gỗ, đồ chơi và dụng cụ thể thao cũng tăng mạnh. Ngược lại, xuất khẩu sắt thép, giày dép, cà phê, thủy sản và đồ nội thất đều giảm. Riêng với Bỉ, thương mại hai chiều đạt khoảng 2,59 tỷ euro, trong đó Việt Nam xuất khẩu 2,15 tỷ euro và nhập khẩu 443,5 triệu euro.

Kết quả trên đạt được trong bối cảnh kinh tế EU tăng trưởng chậm, GDP quý II/2026 tăng 0,7% so với cùng kỳ năm trước. Tại Bỉ, Ngân hàng Trung ương dự báo GDP năm 2026 tăng khoảng 0,6%.

Ngoài các ngành hàng truyền thống, Thương vụ đề xuất từng bước mở rộng hợp tác Việt Nam - Bỉ trong các lĩnh vực phù hợp với định hướng phát triển của Bỉ như logistics, cảng biển, năng lượng tái tạo, hydrogen, công nghệ xanh và kinh tế tuần hoàn.